مهارت خودنظم بخشی

خودنظم بخشی، توانایی فرد در کنترل فرآیند یادگیری است. کسانی که خودنظم بخشی دارند جزو آن دسته از افرادی هستند که به صورت خودجوش رفتارهایشان را به سمت رسیدن به هدفشان هدایت می‌کنند و در شرایطی که به هدفشان دست نیابند روی بازخوردهای رفتاری، انگیزشی، شناختی و عاطفی خود متمرکز می‌شوند و در نهایت می‌توانند مجددا خود را در مسیر هدفشان قرار دهند.
خودنظم بخشی فرآیندی است که ریشه ژنتیک ندارد و می‌تواند یادگرفته شود و هم به صورت بیرونی وجود دارد و هم به صورت درونی.
نظم‌دهی بیرونی: در این حالت، فرد بر‌اساس وقایع بیرونی دست به انجام عملی می‌زند یا از انجام یک رفتار خودداری می‌کند.
نظم‌دهی درونی: یعنی فرد خودش بدون فشار و تذکر بیرونی، کارها و مسؤولیت‌هایی را که به‌عهده اوست انجام می‌دهد و چنانچه آنها را انجام ندهد دچار احساس گناه می‌شود.
افرادی که از لحاظ روانی، اعتماد به‌نفس و عزت‌نفس پایینی دارند و میزان اضطراب و استرس آنها در شرایط روزمره زندگی بسیار بالاست ممکن است در نظم بخشیدن به امور زندگی خود با مشکل روبه‌رو شوند. این افراد نیاز دارند از لحاظ بالینی مورد بررسی قرار گیرند تا اضطراب و استرس‌های آنها مورد بررسی قرار گیرد. در این خصوص برخی افراد نیز به صورت بیمارگونه درگیر انجام شدن مسؤولیت‌هایشان هستند و انجام نشدن کوچک‌ترین بخش از کارهایشان باعث از بین رفتن سلامت روان و آرامش آنها می‌شود.
شرایط روحی و فضایی که فرد در آن زندگی می‌کند و محیط تحصیل و کار می‌تواند عاملی باشد تا خودنظم بخشی در افراد، به خصوص دانش آموزان، شکل بگیرد.
این مهارت کاملا قابلیت اکتساب دارد و به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا در یادگیری و بهبود حافظه و انجام تکالیف، عملکرد بهتری را از خود نشان دهند و همچنین دانش‌آموزانی که خودنظم بخشی بالاتری دارند، رابطه بهتری با خانواده و اطرافیان خود دارند‌. لازم است والدین از سرزنش و تهدید و مقایسه اجتناب کنند تا دانش‌آموز با تشویق و تقویت بتواند در مسیر خودنظم بخشی قرار بگیرد.

دکترمهرنوش دارینی

روان شناس و مشاور