سنگ بزرگ مهریه

حاشیه، اول اسفند91 به صحن مجلس هم رسیده و شده ماده22 قانون حمایت از خانواده؛ مبنی بر این‌که هروقت مهریه در زمان وقوع عقد تا یکصد و ده سکه تمام بهار‌آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده۲ قانون اجرای محکومیت‌های مالی بشود و اگر مهریه، بیشتر از این میزان باشد در خصوص مازاد، فقط توانایی مالی زوج ملاک پرداخت باشد.

حاشیه، در تمام این سال‌ها شانه به شانه مهریه حرکت کرده، هر بار به یک شکل خودش را نشان داده؛ همین است که حالا بهارستانی‌ها دست به کار شده‌اند تا سازوکاری برای مشکلات جدیدی که گریبان مهریه را گرفته است پیدا کنند!

قانون مهریه به روز می‌شود

زمزمه‌های کاهش کف مهریه به ۵۵سکه بهار آزادی هم به همین بهانه زیر سقف مجلس به گوش می‌رسد. آن هم وقتی که سخنگوی کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس می‌گوید مجلسی‌ها به دنبال طرحی برای به‌روز کردن قانون مهریه هستند.

دلیل این اتفاق به گفته حسن نوروزی، وضعیت اقتصادی فعلی کشور است، وضعیتی که پرداخــــــــت مهریه‌هـــــــــای بالا را سخت می‌کنـــــد.

کاهش کف مهریه از 110 سکه به 55 سکه، به گفته نوروزی به افزایش سه برابری قیمت سکه بهار آزادی نسبت به سال گذشته برمی گردد؛ به سکه‌ای که وزنش همان است که بود هشت گرم و 133 سوت طلا، اما قیمتش رشد عجیب و غریبی داشته!

سخنگوی کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس با تاکید بر ضرورت همسان سازی درآمد و مهریه می‌گوید: ما می‌بینیم که با شرایط فعلی افرادی که قبلا مثلا ماهانه یک‌میلیون تومان برای ســــــــکه هزینــــــــــــه می‌کردند، در حـــــــال حاضـــــــــــر باید ماهانه سه‌میلیون تومان هزینه کنند، در حالی که این فــــــرد ممکن است دو میلیون تومان حقوق بگیــــرد.

نوروزی ادامه می‌دهد: روح قانون مدنی و مجازاتی ایران زندان‌زدایی و حبس‌زدایی است. بنابراین ما باید مهریه را در حد و اندازه وسع زوج فرض بگیریم تا این موضوع تبدیل به معضلی برای خانوادها و جامعه نشود. اگر این موضوع باشد به نظر می‌رسد که هم اشکال شرعی دارد و هم این که روح قانون جمهوری اسلامی آن را نمی‌پسندد.

نمی توانیم برای مهریه چارچوب تعریف کنیم

کمی آن طرف‌تر از کمیسیون قضایی مجلس، باز هم روی همان صندلی‌های سبزرنگ، این بار عضوی از کمیسیون اجتماعی مجلس نشسته که معتقد است، تعیین سقف برای مهریه و کاهش یا افزایش آن چاره کار نیست.

عبدالرضا عزیزی با تاکید بر این موضوع به ما می‌گوید: مهریه یک فرهنگ است، تا وقتی این فرهنگ بین خانواده‌های ایرانی اصلاح نشود، ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم، مشکلات بعدی درباره مهریه هم گریبان خانواده‌ها را نگیرد.

به عقیده این نماینده مجلس، اگر با اصلاح قانون خانواده‌ها به این نتیجه برسند که دیگر سکه معیار مناسبی برای تعیین مهریه نیست، دست به دامان راهکارهای دیگری می‌شوند، مثلا خانه پشت قباله دخترشان می‌اندازند تا کاهش مهریه را به نحوی جبران کنند.

عزیزی می‌افزاید: در پرداخت مهریه، نمی‌توانیم قانون یا چارچوب مشخصی تعیین کنیم؛ چرا که یک موضوع شخصی و خانوادگی است.

فقــــــــــدان مهارت‌هــــــــــای زندگـــــــــی به خانواده آسیب می‌زند

کرامت بلاغی، رئیس شعبه12 دادگاه حقوقی شیراز هم جزو کارشناسانی است که با این نماینده مجلس هم‌عقیده است. او که در سابقه‌اش ریاست شبعه12 دادگاه حقوقی و خانواده شیراز به چشم می‌خورد به ما می‌گوید: در بحث تعیین مهریه ما با یک مشکل ریشه‌ای مواجه هستیم، ما برای نظام خانواده تعریف مشخصی نداریم، راه را گم کرده‌ایم و جایگاه مهمی را در زندگی مشترک به مهریه داده‌ایم، در حالی که این درست نیست.

بلاغی می‌افزاید: ریشه این مشکل اینجاست که ما آگاهی‌های لازم و مناسب را حتی در پایین ترین سطوح برای یک زندگی مشترک، به بچه‌هایمان نداده‌ایم و در عوض آنها را بدون مهارت راهی یک زندگی مستقل کرده‌ایم. پس می‌توانیم بگوییم که همه این مشکلات از ضعف آموزشی، تربیتی و کارکردی خانواده‌ها سرچشمه می‌گیرد.

رئیس شعبه 12دادگاه حقوقی شیراز در ادامه با اشاره به انتخاب میزان 110سکه به عنوان کف مهریه می‌گوید: خانم‌ها در ایران مهریه‌های متفاوتی دارند از 14سکه تا 2000سکه و بیشتر اما حرف من این است که این وسط یکی با یک کارگر ازدواج می‌کند، یکی با یک مهندس، یکی هم زن بساز‌و‌بفروش می‌شود، مهریه هم سکه طلاست، نماینده‌های مجلس که قانونگذار بوده‌اند، چطور به عدد 110سکه برای کف مهریه رسیده‌اند که الان می‌خواهند آن را به 55سکه برسانند؟!

به گفته بلاغی، مشکلی که این روزه گریبان خانواده‌های زیادی را گرفته، به تعداد سکه‌های مهریه برنمی گردد، چه 55سکه روی این 110تای فعلی گذاشته شود و 55سکه از آن برداشته شود، طلاق هنوز معضلی است که وجود دارد.

افزایش پرونده‌های مهریه با بالارفتن ارزش ریالی سکه

پشت دیوارهای بلند زندان ها، اما3550 نفر هم به خاطر مهریه دربندند؛ 3550 نفری که آنقدر دستشان خالی بوده که حتی نمی‌توانسته‌اند مهریه‌های تک‌رقمی را یکجا بپردازند، چه برسد به تعداد سکه‌های دو و سه رقمی‌ای که تعهد کرده‌اند.

اسدا... جولایی، مدیرعامل ستاد دیه کشور شاهد این موضوع است، آن هم وقتی که از زندانی شدن عده‌ای، نه با صداق‌های نجومی بلکه، بواسطه تعهد مهریه‌های 20سکه‌ای و 30سکه‌ای خبر می‌دهد و می‌گوید: عده‌ای در پرداخت همین میزان دچار مشکل شده و با وجود بالا رفتن ارزش ریالی این دست از کابین‌ها روانه زندان شده و می‌شوند. همین اتفاق باعث شده تا مدیرعامل ستاد دیه کشور هم جزو افرادی باشد که معتقدند شرایط معیشتی زندانیان مهریه با معیار 110سکه بهار آزادی تطابق ندارد. او با این حال به ما می‌گوید: آمار آن دسته از بدهکاران مهریه که چون تعهد کرده‌اند مبلغی را بپردازند و توانایی ندارند راهی زندان می‌شوند،‌ خیلی کمتر از افرادی است که درگیرودار پرونده‌های مهریه یا در آستانه زندان هستند یا با تقسیط مهریه و صلح و سازش و پادرمیانی ریش‌سفیدها به زندان نمی‌روند.

نگرانی اما وقتی بیشتر می‌شود که سری به دنیای آمارها می‌زنیم و می‌بینیم پرونده‌های مربوط به مهریه، در ماه‌های اخیر به خاطرگرانی سکه، بیشتر شده‌اند؛ ما این خبر را هم از قول مدیرکل زندان‌های استان تهران می‌نویسیم. از قول مصطفی محبی که دیروز در حاشیه نشست هیات امنای ستاد دیه استان تهران، گفته است: در حال حاضر با وجود این‌که ما در بحث مددکاری و شورای حل اختلاف سازش‌هایی بین طرفین انجام دادیم، اما متاسفانه بالارفتن ارزش ریالی سکه موجب بروز مشکلاتی شده است.

مینا مولایی

جامعه