شرایط نامساعد سیاسی پنس در منطقه

معاون اول رئیس‌جمهور آمریکا در سفر به منطقه از فلسطین اشغالی و کشورهای مصر واردن دیدار می‌کند. این اولین سفر یک مقام ارشد آمریکا به منطقه بعد از اعلام سیاست‌های ترامپ در باره قدس و فلسطین اشغالی است. سیاست‌های ترامپ که نقض حقوق و قطعنامه‌های بین‌المللی از یک سو و نادیده گرفتن حقوق تاریخی ملت فلسطین از سوی دیگر است،اعتراضات گسترده‌ای را در منطقه به‌وجود آورده. این اعتراضات هم در نظر مسلمانان جهان و بویژه ملت فلسطین به‌طور گسترده نمود و بروز یافت و هم دولت‌های مخالف را به واکنش واداشت که نتیجه آن ظهور یک همگرایی بین دولت‌های کشورهای اسلامی برای مقابله با تصمیمات ترامپ بود.

این واکنش‌ها از یک سو موجب ترغیب و تشویق فلسطینیان به آغاز انتفاضه جدید شده است. انتفاضه در داخل سرزمین‌های اشغالی آنچنان که در سال‌های گذشته نشان داده، پاشنه آشیل رژیم صهیونیستی و طرفداران سازش با این رژیم است. از این رو آغاز دور تازه آن هم رژیم صهیونیستی را آسیب پذیر می‌سازد و هم می‌تواند مجموعه تلاش‌هایی را که در دهه‌های گذشته برای ایجاد آشتی بین تل‌آویو و کشورهای عرب صورت گرفته است بر باد دهد. دولت‌های کشورهای اسلامی آنهایی که مخالف تصمیم ترامپ و مدافع حقوق فلسطینیان هستند با حرکت به سمت همگرایی راه‌های عملی مقابله با سیاست دولت آمریکا را در دستور کار قرار داده‌اند. این وضعیت تلاش‌ها را برای عادی‌سازی روابط رژیم صهیونیستی با کشورهای منطقه با خطر جدی روبه‌رو ساخته است. از سوی دیگر دولت‌های طرفدار صلح و سازش را با رژیم صهیونیستی در تنگنای سختی قرار داده است؛ تنگنای رویارویی با خواست ملت‌های خود و منطقه از یک سو و فشار ائتلاف در حال ظهور مخالفان تصمیم ترامپ از سوی دیگر. از این رو دولت‌های طرفدار سازش با تل‌آویو نیز کارایی خود را برای کارسازی برای عملیاتی شدن سیاست‌های آمریکا از دست داده‌اند.

در چنین شرایطی مایک پنس، معاون اول ترامپ با ورود به منطقه، ماموریت سخت و دشواری پیش رو دارد. او می‌خواهد زمینه‌های اجرای سیاست‌های ترامپ را در فضایی که همه با آن مخالفند، فراهم کند. او دوبار سفرش را به تعویق انداخت تا شاید در شرایط بهتری وارد منطقه شود و بتواند ماموریت خود را برای فراهم کردن تمهیدات اجرای سیاست ترامپ با موفقیت انجام دهد. اما با گذشت حدود یک ماه و نیم از زمان اعلام سیاست‌های ترامپ برای انتقال سفارت از تل‌آویو به بیت‌المقدس نه‌تنها وضعیت آرام‌تر نشده بلکه اوضاع پیچیده‌تر هم شده است. به نظر نمی‌رسد رژیم صهیونیستی و دولت‌هایی که پنس با آنها گفت‌وگو خواهد کرد، بتوانند نقش تسهیل‌کننده‌ای برای اجرای ماموریت معاون ترامپ داشته باشند، زیرا تاثیر بر بخش عمده مخالفت‌ها و مقاومت‌ها خارج از اراده و کنترل آنهاست. بخشی نیز که با آنها همراه هستند به علت نگرانی از موقعیت خود نمی‌توانند به کار موثری دست بزنند.

دکتر حاکم قاسمی

عضو هیات علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)