تجمیع تحریم

در عین حال باید به این نکته هم اشاره کرد که تحریم‌های جدید آمریکا به نوعی تجمیع تحریم‌های قبلی است. محور اصلی تحریم‌ها روسیه است، ایران و کره شمالی که در گذشته نیز تحریم بوده‌اند، با این حال این تحریم‌ها راه را برای فشارهای بعدی هموار می‌کند. علت تحریم روسیه از سوی کنگره این است که آنها می‌خواهند به نوعی قدرت عمل ترامپ در سیاست‌های مستقل کار با روس‌ها بسته شود، و چنین رویکردی سیاست کنگره آمریکاست.

در مورد نسبت تحریم‌های سنا با برجام نیز باید گفت مغایرت این تحریم‌ها با برجام موضوع پیچیده‌ای است، از این نظر که می‌توان با تحریم‌های جدید آمریکا بر مبنای ماده 26 یا 29 برجام برخورد کرد به این معنی که در مواد گفته می‌شود آمریکا نباید دست به اقدامی بزند که به توسعه اقتصادی ایران لطمه بخورد، بنابراین طبق این بخش از برجام به دلیل این‌که تحریم‌های اعمال شده اخیر می‌تواند به توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران لطمه وارد کند می‌تواند مورد بحث قرار گرفته و کشورمان با آن برخورد کند.

باید در نظر داشته باشیم که تحریم‌های تصویب شده اقدام یکجانبه از سوی آمریکایی‌هاست و معمولا این گونه تحریم‌های یکجانبه محکوم به شکست است، به دلیل این‌که اروپا هم بشدت با این تحریم‌ها مخالفت می‌کند، بنابراین ایران می‌تواند با هماهنگی با اروپاییان در مقابل زیاده‌خواهی دولت ترامپ مخالفت و مقابله کند. در وضعیت حاضر بیشترین ضربه را کمپانی‌های آلمانی متحمل می‌شوند. در عین حال باید به این نکته هم اشاره کنم که خطر اصلی تحریم‌ها نیست آنچه خطر اصلی است باور خود ترامپ در مورد برجام است که حتی اخیرا ناگزیر شد بپذیرد ایران به برجام پایبند بوده، البته کاملا از روی عدم رضایت این اقدام را انجام داد. ترامپ در تحلیل نهایی به دنبال بر هم زدن برجام است. آنچه اکنون اتفاق افتاده این است که تیم امنیت ملی وی و برخی بانیان تحریم در کنگره به ترامپ گوشزد کرده‌اند که اکنون شرایط مناسبی برای بر هم زدن برجام نیست، بر این اساس ترامپ با مطرح کردن نکاتی مثل بازرسی از سایت‌های نظامی ایران به دنبال آن است تا کاری کند ایران خود از برجام کنار کشد. تیم ترامپ و افرادی از کنگره به وی گفته‌اند این کار در ارزیابی مجددی که سه ماه بعد انجام خواهد شد شاید امکان‌پذیر باشد، البته ترامپ به سادگی نمی‌تواند چنین حرکتی را انجام دهد.

دکتر مصطفی زهرانی - استاد دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه