اگرچه مقرراتی برای حد و حدود لازم بینایی برای رانندگی طبق قانون تعریف شده است و البته این مقررات در کشورهای مختلف قدری متفاوت است ولی در مجموع برای یک رانندگی ایمن داشتن بینایی نرمال بسیار ضروری است.
احتمالا بهطور شایع دیدهاید که مثلا خواب آلودگی راننده موجب حادثه رانندگی شده است. در این رابطه شایان ذکر است کسانی که دارای عیوب انکساری هستند یعنی نمره عینک دارند مشروط به یکسان بودن دیگر فاکتورها بمراتب زودتر از دیگران دچار خوابآلودگی میشوند.
گاهی بیماران سوال میکنند که چرا ما باید برای رانندگی عینک بزنیم؟ درست است که چشمانمان ضعیف است ولی ما بدون عینک نیز میتوانیم خوب ببینیم و رانندگی کنیم. پاسخ این سوال این است که باید شرایط بینایی را در مواقع خطر و در شرایط بحرانی از لحاظ رانندگی در نظر بگیریم. مثلا در هنگام بارش باران بینایی تحت استرس قرار میگیرد و بینایی موثر تا حدودی افت میکند. بنابر این حتی در افرادی که بینایی طبیعی دارند در هنگام بارندگی بهدلیل استرسهایی که به سیستم بینایی وارد میشود بینایی افراد قدری افت میکند و این افت بینایی در کسانی که به دلیل نمره عینک قدری تاری دید دارند در هنگام استرسهای بینایی مثل بارندگی یا بارش برف، عدم نور کافی در جاده یا خیابان، تابش نورهای شدید ناخواسته در چشمان راننده و مسائلی از این قبیل بمراتب بیشتر از افراد با بینایی طبیعی اتفاق میافتد و موجب میشود تا این افراد دیگر بینایی خوبی نداشته و در نتیجه کنترل خوبی نیز روی رانندگی نخواهند داشت.
منظور از بینایی طبیعی، فقط دید مرکزی که با تابلوی بینایی معمولی تست میشود، نیست بلکه لازم است میدان بینایی و نارساییهای دیگر بینایی نیز ارزیابی شود و به آنها توجه شود. بعضی بیماریها بینایی مرکزی را دچار مشکل نمیسازند ولی تأثیرات زیادی روی بینایی محیطی دارند که متاسفانه از آنجایی که غالبا تست بینایی رانندگی توسط افراد غیراپتومتریست و غیرچشم پزشک انجام میشود ممکن است بسیاری از این مشکلات بینایی شناخته نشده و بهطور اشتباه بینایی داوطلبان نرمال گزارش گردد که لازم است دستاندرکاران این امر مهم به این موضوع توجه فراوان بکنند. دید رنگ و دید بعد در هنگام رانندگی نقش بسزایی بازی می کنند ولی هیچگونه تستی درخصوص این دو جنبه بینایی اجرا نمیشود.
گاهی برخی از بیماران در تست بینایی رانندگی بدون عینک قبول میشوند ولی خود میدانند که نیاز به عینک دارند و قبلا نیز برای وی عینک تجویز شده است. در این موارد بهتر است شخص از عینک خود برای رانندگی استفاده کند، زیرا در صورت عدم استفاده از عینک ممکن است زود تر از رانندگی خسته شود، سوزش چشم یا اشک ریزش پیدا کند، زودتر خواب آلوده شود و در نهایت با افت کارایی راننده زمینه بروز یک حادثه رانندگی فراهم شود.
دکتر علی میرزاجانی
دانشیار گروه اپتومتری دانشگاه علوم پزشکی ایران