سفر به قیمت جان!

اتحادیه‌های صنفی و صنایع وابسته به صنعت گردشگری در این زمینه با اشاره به کاهش 21درصدی ورود گردشگران خارجی در مهرماه سال جاری به این کشور خبر داده و معتقدند ادامه این روند زمینه حذف فعالیت‌های اقتصادی در صنعت گردشگری ترکیه را فراهم کرده است. این در حالی است که شواهد و افزایش تنش‌های سیاسی و امنیتی بخصوص پس از بحران کودتای اخیر در این کشور نه‌تنها حکایت از ثابت سیاسی و بازگشت رونق به صادرات نامرئی ترکیه ندارد بلکه به نوعی باعث ناامیدی سرمایه‌گذاران در این صنعت و البته نگرانی گردشگران در سراسر جهان شده است.

آمار چه می‌گوید

براساس گزارش وزارت گردشگری ترکیه، این کشور در اوج رونق گردشگری توانسته از 36 میلیون گردشگر در سال پذیرایی کرده و درآمدی نزدیک به 33میلیارد دلار به اقتصاد خود هدیه دهد.

این درحالی است که اهمیت توجه به شاخه‌های دیگر گردشگری مثل گردشگری سلامت و ورزشی هم بتازگی بخش قابل توجهی از درآمدهای صادرات نامرئی سرزمین‌ عثمانی را به خود اختصاص داده بود به‌عنوان مثال سال 2015 میلادی ترکیه 40 گردشگر سلامت را درمان و مبلغ 150 میلیون دلار کسب درآمد کرد و در بخش گردشگری ورزشی هم 550 هزار نفر با درآمد 900 میلیون دلاری را پذیرفت. این موفقیت‌ها و طعم شیرین دلارهای جذب‌شده از طریق صنعت گردشگری عاملی بود برای برنامه‌ریزی ترکیه جهت توسعه و رونق گردشگری تا سال 2020 میلادی که بتواند نزدیک به 50 میلیون گردشگر خارجی را در خاک خود پذیرایی کند تا به‌عنوان پنجمین کشور برتر در صنعت گردشگری جهان شناخته شود.

اما این روند با توجه به سیاست‌های نابخردانه دولت روبه افول گذاشته به صورتی که وزارت گردشگری این کشور در اولین آمار خود اعلام کرده، به‌طور کلی از ابتدای سال گذشته میلادی تا ابتدای سال 2017 تنها 05/24 میلیون گردشگر خارجی از جاذبه‌های ترکیه بازدید کرده‌اند که روند ورود آنها نسبت به دوره مشابه سال قبل 8/30 درصد نزول کرده است. در همین حال مسئولان ترکیه معتقدند طی ماه گذشته میلادی یعنی دسامبر که یکی از پرتقاضاترین دوره‌های سفر در سراسر جهان است؛ تعداد گردشگران ورودی به خاک این کشور با کاهش 3/21 درصدی مواجه شده و تنها 35/1 میلیون نفر گردشگر از مرزهای مختلف ترکیه وارد این کشور شده‌اند. به گفته کارشناسان صنعت گردشگری؛ این کمترین میزان گردشگران ورودی به خاک ترکیه از ابتدای سال گذشته میلادی بوده که می‌تواند زمینه سقوط و حذف بسیاری از مشاغل وابسته به صادرات نامرئی در این کشور را فراهم کرده و تولید ناخالص ترکیه را با چالشی جدی مواجه کند.

امنیت، پیش‌نیاز گردشگری

اردشیر اروجی، مدیرکل اسبق دفتر آمار و برنامه‌ریزی سازمان میراث فرهنگی با اشاره به بحران سیاسی در ترکیه به خبرنگار ما گفت: این کشور از مدت‌ها قبل به دلیل سیاست‌های اشتباه داخلی و خارجی دولت آبستن مشکلاتی بود اما با ورود غیرمنطقی به ناآرامی‌های سوریه و ساقط کردن جنگنده روسیه در واقع تیرخلاصی به صادرات نامرئی خود زد.

اروجی در ادامه افزود: در اوایل آشکارشدن این سیاست‌های غیرمنطقی به یکباره صنعت گردشگری ترکیه 30 درصد از مسافران خود را از دست داد و ادامه یافتن سیاست‌های غلط خارجی و افزایش تنش‌های داخلی مثل انفجار فرودگاه استانبول، کودتای نافرجام و تیراندازی‌های اخیر در یک کلوپ شبانه باعث شد تا امروز 60 درصد از صنعت گردشگری ترکیه فلج شود. وی با اشاره به اهمیت امنیت در توسعه گردشگری تصریح کرد: سیاست‌های غلط اردوغان در ترکیه به‌گونه‌ای است که در واقع صنعت گردشگری کشورش را فدای سیاست‌های نامناسب داخلی و بین‌المللی کرده است و اکنون به عنوان آئینه عبرت برای دیگر کشورها شناخته می‌شود که دریابند توجه به دیپلماسی و ایجاد امنیت پیش نیاز توسعه صنعت گردشگری یا همان صادرات نامرئی است.

مدیرکل اسبق دفتر آمار و برنامه‌ریزی سازمان میراث فرهنگی درباره ارتباط گردشگری ایران و ترکیه نیز گفت: به واقع امروز ترکیه محل امنی برای ورود گردشگران نیست با باید از آن به‌عنوان تله‌ای برای گردشگران بین‌المللی یاد کرد، از این رو نهادها و مسئولان گردشگری کشورمان با توجه به ورود حدود دو میلیون نفری گردشگران ایرانی به خاک ترکیه باید واکنش منطقی و دقیقی به امنیت اتباع کشورمان در این سرزمین داشته باشند. این کارشناس برنامه‌ریزی و مدیریت گردشگری افزود: متاسفانه واکنش دیرهنگام و تقریبا ناکافی مسئولان نسبت به جلوگیری از خروج گردشگران ایرانی به مقصد ترکیه باعث شد در اوایل افزایش تنش در خاک ترکیه به جای این‌که روند نزولی گردشگران ایرانی مثل دیگر کشورها تجربه شود؛ ایرانیان حتی 5/1درصد بیشتر به ترکیه سفر کردند. به این دلیل که سودجویان و برخی دفاتر خدمات گردشگری با توجه به سرمایه‌گذاری خود در این کشور و همچنین تخفیف‌هایی که از ترک‌ها دریافت می‌کردند با انتشار تبلیغات گسترده و شرایط جذاب تقاضای سفر به ترکیه را بالا بردند.

عقبگرد آشکار در صادرات نامرئی

در همین حال محمد حسین ایمانی خوشخو، رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به سیاست‌های توسعه صنعت گردشگری ترکیه طی دو دهه گذشته به خبرنگار ما گفت: ترکیه کشوری است که از ابتدای سال 2000 میلادی توجه بسیار ویژه‌ای به صنعت گردشگری داشته و برای رسیدن به اهدافی مشخصی دیپلماسی گردشگری را به کار گرفت. ایمانی‌ خوشخو در ادامه افزود: مشوق‌های بسیار بالا برای سرمایه‌گذاران در این صنعت و همچنین استفاده از ارتباطات گسترده سیاسی در زمینه تسهیل ورود گردشگران توانست تا سال 2013 میلادی این کشور را به‌عنوان یکی از موفق‌ترین کشورها در صنعت گردشگری منطقه در سراسر جهان معرفی کند، اما سیاست‌های غیرکارشناسی و همچنین تغییر رویه سیاسی در این کشور به نوعی بازگشت به عقب برای صنعت گردشگری ترکیه شده است. وی معتقد است ترکیه توانست در گذشته با استفاده از سیاست‌های اصولی برند مشخص و موفقی در گردشگری به دنیای گردشگری معرفی نماید اما این برند هم‌اکنون به لبه پرتگاه رسیده است و گردشگران اعتماد گذشته را به برند گردشگری ترکیه ندارند که این نکته به معنی آغازی بر پایان صنعت گردشگری این کشور خواهد بود.

رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به تنش‌های موجود در این کشور تصریح کرد: کاهش سطح امنیتی در کشور ترکیه باعث تغییر نقشه گردشگری در منطقه خواهد شد و کشورهای دیگر می‌توانند از این موقعیت به‌خوبی استفاده کنند و مدتی است تحرکات کاملا مشهودی در کشورهای اطراف ترکیه مثل گرجستان، یونان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان که جاذبه‌هایی نه در ابعاد ترکیه بلکه شبیه به آن دارند، هستیم.

نقشه سفر نوین ترسیم کنیم

از سوی دیگر مریم رنجبری، استاد رشته مدیریت گردشگری با اشاره به روند جابه‌جایی گردشگران ایرانی به مقاصد خارج از مرزهای کشورمان به خبرنگار ما گفت: به‌طور کلی عوامل مختلفی مثل امنیت، جاذبه‌ها و هزینه‌های سفر در تعیین مقصد نهایی گردشگران بین‌المللی بسیار تاثیرگذار است که اغلب دفاتر خدمات گردشگری یا همان آژانس‌های گردشگری براساس این سه نکته برنامه‌ریزی می‌کنند و بسته‌هایی را پیشنهاد می‌دهند، اما در ایران این روند کاملا متفاوت است.

رنجبری در ادامه افزود: متاسفانه در ایران مشکلات اقتصادی و همچنین مشکل بودن دسترسی گردشگری برخی کشورها مثل اروپا باعث شده متقاضیان سفر اولویت‌های دیگری را برای تعیین مقصد خود به‌کار گیرند که طی سال‌های گذشته ترکیه برنده این معضل در صنعت گردشگری ایران بوده است، چون سیاست‌های جریان سازی برای تقاضای سفر در کشورمان اصولی نبوده و معمولا اولین مقصد گردشگری بین‌المللی برای ایرانیان کشور همسایه و ترکیه بوده است.

عماد عزتی

جام‌جم