یـک مشق و هـزار دردسر

متاسفانه بعضی از والدین نگرش اشتباهی نسبت به این موضوع دارند و روش درست برخورد با کودکی را که از خواندن و نوشتن بیزار است، نمی‌دانند. بنابراین بهتر است ابتدا ذهنیت و نگرششان را نسبت به انجام تکالیف مدرسه و چگونگی مجبور کردن کودک به انجام آن تغییر دهند، زیرا وقتی کودکان از آغاز نتوانند ارتباط خوبی با مطالعه و نوشتن مشق و خواندن درس برقرار کنند تغییر این نوع نگرش در آینده کار آسانی نخواهد بود .

اما چطور می‌توان چنین کاری کرد تا فرزندانمان بتوانند لذت بیشتری از درس خواندن و انجام تکالیف درسی خود ببرند. در این خصوص با دکتر زهرا رمضانخانی، روان‌شناس و مشاور خانواده گفت‌وگو کرده‌ایم که دیدگاه‌های او را در این گزارش می‌خوانید.

شناسایی مشکل

وقتی کودکی از انجام تکالیف خود سر باز می‌زند و کارهایش را بخوبی انجام نمی‌دهد و حتی علاقه‌ای هم به انجام آنها ندارد در واقع ما ابتدا باید تمام توانایی‌های او را از لحاظ شنیداری، گفتاری و دیداری بخوبی بررسی کنیم. شاید کودک احتیاج دارد عینک بزند یا چون در ردیف‌های عقب کلاس می‌نشیند، نمی‌تواند بخوبی متوجه درس شود .

بعد از این‌که تمام این موارد بررسی شد و کودک مشکل جسمانی نداشت باید علت واقعی را تشخیص دهیم. برای این کار می‌توانیم از معلم یا مربی کودک هم کمک بگیریم و مطمئن شویم که محیط مدرسه، خود معلم، ناظم یا همکلاسی‌ها با کودک مشکل خاصی ندارند. ضمن این‌که ببینیم کودک هم از هر لحاظ ناراحتی‌ای با محیط آموزشی خود نداشته باشد و در این محیط کسی یا چیزی باعث آزردگی او نمی‌شود .

شناخت روحیات کودک

بعد از این‌که از شرایط محیط آموزش کودک مطمئن شدیم باید روحیات و خواسته‌های خود کودک را بررسی کنیم و ببینیم مشکل او چیست؛ هوش و تمرکز او به چه صورت است؛ آیا ناتوانی یا اختلال یادگیری دارد؟ البته گاهی بچه‌ها در هیچ کدام از این موارد مشکلی ندارند ولی علاقه ای به خواندن بعضی درس‌ها علاقه نشان نمی‌دهند. مثلا علوم، ریاضی یا دیکته. بعد از این‌که مشخص شد کودک مشکل خاصی در زمینه یادگیری ندارد، می‌توان به بعضی موارد بیشتر دقت کرد.

مکان مناسب

برای این‌که کودک هنگام انجام تکالیف خود تمرکز و آرامش بیشتری داشته باشد بهتر است در خانه فضای خاص، آرام و بی‌سر و صدایی را برای او در نظر بگیریم که در آن مکان در خاطرش بماند باید تمرکزش را بر انجام تکالیفش قرار دهد و حواسش به جاهای دیگر پرت نشود. مثلا کودک به جای این‌که هردفعه یک جایی را برای انجام تکالیفش انتخاب کند؛ جلوی تلویزیون، اتاق نشیمنی که همه با هم حرف می‌زنند، روی تختش یا... بهتر است میز تحریری داشته باشد که با قرار گرفتن پشت آن برای انجام تکالیفش تمرکز بهتری پیدا کنند.

نظام پاداش

یکی دیگر از چیزهایی هم که کودک را علاقه‌مندتر می‌کند در نظر گرفتن پاداش و جایزه برای اوست. البته جایزه می‌تواند خیلی کوچک باشد ولی به مرور وقتی به موفقیت‌های بیشتری رسید جایزه هم بزرگ‌تر شود؛ اما نه به‌گونه‌ای که برای جایزه درس بخواند و به اصطلاح عادت کند برای درس خواندن باج بگیرد .

درس خواندن با بچه‌های دیگر هم می‌تواند فضای مطالعه را برای کودک لذتبخش‌تر کند. به همین منظور بزرگ‌تر‌ها می‌توانند فضای رقابتی بین بچه‌ها به وجود بیاورند تا انگیزه بیشتری برای درس خواندن داشته باشند .

علاوه بر همه اینها قاطعیت والدین نیز بسیار مهم است و باعث می‌شود تا بچه‌ها از هر فرصتی برای از زیر کار دررفتن و درس نخواندن استفاده نکنند .

ترغیب به مطالعه

بعضی بچه‌ها نیاز دارند برای درس خواندن یا انجام تکالیفشان از دیگران مثلا والدین خود کمک بگیرند. به این ترتیب بهتر و بیشتر بر درس و تکالیف خود متمرکز می‌شوند. برای تشویق بیشتر بچه‌ها می‌توانیم از وسایل کمک آموزشی هم استفاده کنیم. گاهی حتی برای جلب توجه بیشتر کودک می‌توانیم مباحث درسی را به صورت نمایش یا هر نوع تجربه ملموس دیگری هم به او آموزش دهیم.

مثلا اگر در درس جغرافی بچه‌ها دقیقا نمی‌دانند جاهایی مثل کوهپایه، مزرعه یا دشت و... چیست، با بردن آنها به چنین جاهایی با فضاهایی که در کتاب‌های درسی درباره آنها می‌خوانند بیشتر آشنا می‌شوند و بدین ترتیب هم چیزهایی که می‌خوانند برایشان ملموس‌تر می‌شود و هم مطالب درسی بیشتر در خاطرشان می‌ماند .

گاهی هم می‌توان با استفاده از عکس و فیلم بعضی مطالب را به کودک آموزش داد. بهتر است با روش‌های مختلف کاری کرد که دانش‌آموز علاقه بیشتری به یادگیری پیدا کند و چیزی را که می‌خواند درست متوجه شود و در خاطرش بماند .

حتی وقتی متوجه مفاهیم ریاضی نمی‌شود، می‌توان با استفاده از وسایل خیلی ساده چیزهایی مثل جمع و تفریق و... را براحتی به او آموزش داد .

رمضانخانی، مشاور خانواده

کودک به جای این‌که هردفعه یک جایی را برای انجام تکالیفش انتخاب کند؛ جلوی تلویزیون، اتاق نشیمنی که همه با هم حرف می‌زنند، روی تختش یا... بهتر است میز تحریری داشته باشد که با قرار گرفتن پشت آن برای انجام تکالیفش تمرکز بهتری پیدا کنند.

یکتا فراهانی