بیم وامید زیرسقف خوابگاه
1-دفترو جزوه ها را که بست ، دراز کشید روی تخت.سقف جلوی چشمش بود.چرخید رو به دیوار...پر بود از یادداشت هایی که بچه ها برایش گذاشته بودند؛شب یلدا...چهارشنبه سوری...شب امتحان جمعیت شناسی.
خاطره ها یکی یکی سراغش آمدند،اما از خواب خبری نبود...دوباره برگشت رو به سقف....پلک هایش که سنگین شد، اتاق شلوغ شد.پر از چهره های آشنا:مادر،پدر، لیلا...پر از حرف ها و نگاه های آشنا...
2-بیدار شد،از صدایی که می پیچید توی سرش ،انگار که صدای باد بود؛هوهوی مبهم باد در فضایی خالی که زمین زیر سرش را چرخ می داد و می آورد بالا...توی تاریکی شب و سکوت اتاق های خوابگاه روی تخت نیمخیز شد،شاید لرزشی که احساس می کرد کمتر شود، اما زمین لرزان زیر پایش نایستاد..هم اتاقی هایش گرم خواب بودند؛ سنگینی خواب را از صدای آرام نفسشان که توی تاریکی اتاق پخش می شد فهمید...کف دستش را روی سرش گذاشت،خیره شد به سقف ...سقفی که انگار هر لحظه پایین تر می آمد،کوتاهتر می شد...چند ثانیه طول کشید؛!
حتی فرصت فریاد کشیدن پیدا نکرد...
زمستان امسال که از راه برسد،چیزی نزدیک به سه سال از وقوع زلزله در شهرستان بم می گذرد.با وقوع این زلزله که به کشته و مصدوم شدن جمع بسیاری از هموطنانمان انجامید، تعداد بسیاری دانشجو نیز در آغوش خاک آرمیدند.
برخی از این دانشجویان که ساکن شهر بم بودند، در کنار خانواده هایشان زیر آوار زلزله ماندند و بسیاری نیز دور از خانواده در اتاق های سرد و تاریک خوابگاههای دانشجویی مرگ را تجربه کردند.
بر اساس آمارهاقبل از وقوع زلزله ، در این شهر چهار واحد دانشگاهی و مجتمع آموزش عالی فعالیت داشتند و میزبان دهها دانشجو از سراسر کشور بودند:دانشگاه "پیام نور"، "مجتمع آموزش عالی وابسته به دانشگاه شهید باهنر کرمان "،"دانشگاه آزاد اسلامی " و "دانشکده پرستاری بم وابسته به دانشگاه علوم پزشکی کرمان" که مجموعا حدود 4500دانشجو در آنها به فعالیتهای آموزشی می پرداختند.
در میان این دانشگاهها، دانشگاه پیام نور واحد بم با داشتن رشته هایی چون حسابداری ، مدیریت ، زیست شناسی ، ریاضی ، علوم تربیتی و تعدادی دیگر از رشته های علوم انسانی ، بیشترین جمعیت دانشجویی را به خود اختصاص داده بود. از مجموع دانشجویان این دانشگاه ، 400نفر در زلزله بم جان خود را از دست دادند و تعدادی دیگر نیز مصدوم شدند.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بم نیز قبل از وقوع زلزله 1500دانشجو دختر و پسر در 12رشته در مقاطع کاردانی و کارشناسی را در خود جای داده بود. این دانشگاه 28دانشجوی خود را از دست داد.
خوابگاه هایی غیر ایمن
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان ،بکارگیری مصالح غیراستاندارد، پایین بودن کیفیت مصالح ساختمانی و عدم کنترل کیفیت ساختمان خوابگاه ها موجب وارد آمدن خسارات به این مراکز و کشته و زخمی شدن بیش از 400دانشجو شد.
گرچه در این میان تعدادی نیز به علت کمبود خوابگاه ،در خوابگاههای خودگردان و استیجاری ، ساکن بودند. در همین راستا دکتر امید معاون دانشجویی دانشگاه تهران با ابراز نگرانی از وضعیت خوابگاه های دانشگاه تهران ،نیمی از این خوابگاه ها را فاقد ایمنی اعلام کرد.
دکتر محمود ملاباشی ،معاون دانشجویی وزارت علوم نیز با بیان اینکه برخی از دانشگاه ها و خوابگاه های کشور قدیمی هستند و نیاز به تعمیر و بازسازی دارند،گفت :باید اقدامات وسیعی در زمینه نوسازی و بازسازی خوابگاه ها صورت گیرد و اکثر خوابگاه های دانشجویی در کسور در عمر متوسط خود به سر می برند و در حدود 10تا 15ساله اندو اقلیت خوابگاه ها عمر رو به اتمامی دارند که نیاز به تعمیر اساسی دارند.
در هرحال وقوع زلزله و ویرانی خوابگاه های بم نظر بسیاری از کارشناسان و متخصصین را به بحث ایمنی در اماکن عمومی جلب کرد. بررسی اجمالی استانداردهای اولیه ساختن بنا به راحتی نشان داد که رعایت آنها، ضریب ایمنی را حتی تا 90درصد بالا می برد و این افزایش ضریب ایمنی ضریب خسارت و زیان را تا حد بسیار زیادی کم می کند.اما با گذشت زمان و کمرنگ شدن حادثه زلزله بم ،حفظ ایمنی خوابگاه ها مجددا در بوته فراموشی قرار گرفت.
در حالیکه حوادث مربوط به حفظ ایمنی خوابگاهها تنها به زلزله محدود نمی شود.چراکه تنها یک نگاه به صفحه حوادث روزنامه ها کافی است تا هرازچندگاهی با خبر یک حادثه در یک خوابگاه روبرو شد.
اما در آخرین روزهای اولین ماه سال جدید،خبری فاصله کوتاه خبرگزاریها و روزنامه تا مردم را طی کرد دهان به دهان گشت :خبری مبنی بر آتش سوزی در خوابگاه دانشجویان دختر دانشگاه اصفهان که بیش از 78مصدوم بر جای گذاشت.
رئیس دانشگاه اصفهان در اینباره گفت:مقارن ساعت 22شب جمعه بروز اتصال در جریان برق و تابلو برق سالن آمفی تئاتر خوابگاه متاسفانه موجب بروز حریق در ساختمان خوابگاه شد و خسارات مالی را در بر داشت و عده ای از دانشجویان زخمی شدند.
وی با بیان اینکه هیچکدام از دانشجویان حادثه دیده دچار سوختگی نشده اند افزود:ت مامیمجروحان دانشجوی حادثه به علت دودگرفتگی و مشکلات تنفسی و بریدگی و جذاحت ناشی از تماس با شیشه های شکسته خوابگاه دچار حادثه شده اند.
اما یکی از دانشجویان ساکن خوابگاه شهدا دانشگاه اصفهان در گفت وگویی با ایسنا با توصیف شرایط در زمان آتش سوزی خوابگاه ، گفت : چون درب های اضطراری خوابگاه همیشه قفل است ، اقدام به شکستن شیشه ها توسط کپسول های آتش نشانی کردیم ، کپسول های آتش نشانی نیز یا از کار افتاده بودند و عمل نمی کردند و یا آن که آنقدر بزرگ بودند که استفاده آن برایمان مشکل بود.
به گفته این دانشجو در خوابگاه شهدا نه آژیر خطر وجود دارد و نه آنکه طرز استفاده از کپسول های آتش نشانی به دانشجویان آموزش داده شده است.
اما احمد سلیمی مدیر روابط عمومی دانشگاه اصفهان درباره علت قفل بودن درب های اضطراری خوابگاه ، اظهار داشت : درب های اضطراری خوابگاه های دختران دانشجو در دانشگاه اصفهان همیشه قفل است چون شرایط خاص خوابگاه دختران ، ایجاب می کند تنها دارای یک درب ورودی باشد.
چراکه مسوولان دانشگاه این تصمیم را برای امنیت خوابگاه های دختران اتخاذ کرده اند. وی درخصوص شرایط اضطراری نظیر آتش سوزی در خوابگاه ها، افزود: باید تعداد کپسول های آتش نشانی را افزایش دهیم و طرز استفاده از آنها را نیز به دانشجویان آموزش دهیم.
سلیمی با تاکید بر لزوم تهیه کپسول های اطفای کوچک ، گفت : در شب حادثه به علت بزرگی کپسول های آتش نشانی ، دانشجویان قادر به استفاده از آنها نشدند. در همین راستا حمید صفری کارشناس سازه درباره استانداردهای ساخت یک خوابگاه می گوید:دراین رابطه اصولی وجود دارند که باید به آنها توجه شود.
1-کیفیت اتاق های خوابگاه از نظر نور،حرارت و برودت ،تهویه ،سروصدا،بهداشت.
2-مناسب بودن امکانات عمومی خوابگاه:سرویسهای بهداشتی ،حمام ،آشپزخانه ، نمازخانه ،سالن مطالعه ،فضای تفریحی و فرهنگی ،فضای ملاقات با خانواده ،فضای سبز،محل شستشوی لباسها...
3-مناسب بودن تجهیزات خوابگاه از نظر تخت ،کمد،میز تحریر،موکت ،تلویزیون و...و از همه مهمتر مناسب بودن امکانات حفاظتی و ایمنی در خوابگاه که شامل مواردی از جمله ایجاد راه های مجزای ورود و خروج در هر سالن ،تهیه و نصب کپسول های آتش نشانی در ورودی اتاق ها و...می شود.
درهرحال بحث ایمنی در فضاهای عمومی چون خوابگاه ها برای چندمین بار مورد توجه کارشناسان و مسوولین قرار گرفته است.
بر این اساس ساختمان های مختلف بسته به کاربری های ویژه آنها از درجه های اهمیت خاصی برخوردارند. گروه بندی ساختمان ها بر حسب اهمیت آنها در آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله (معروف به آیین نامه 2800) درج شده است.
در این آیین نامه ساختمان ها از نظر اهمیت به سه گروه ساختمان های با اهمیت زیاد، متوسط و کم تقسیم می شوند. بیمارستان ها، درمانگاه ها، دانشگاه ها،خوابگاه ها،مدارس ، مساجد، موزه ها، کتابخانه ها، پالایشگاه ها و... در گروه اول و ساختمان های مسکونی ، اداری ، تجاری ، هتل ها و... در گروه دوم جای می گیرند.
ساختمان هایی که خسارت نسبتا کمی از خرابی آنها حادث می شود و احتمال بروز تلفات در آنها بسیار کم است و همچنین ساختمان های موقت که مدت بهره برداری از آنها کمتر از دو سال است ، در گروه سوم قرار می گیرند.
اما ایمن سازی یعنی مشخص نمودن نقاط ضعف یک ساختمان در طراحی واجرا و رفع آن این کار با توجه به پیچیدگی و تخصصی بودن آن باید توسط نی روهایی که دارای تخصص ویژه مقاوم سازی هستند انجام گیرد.
مینا مولایی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
