حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
مواهب نفتی یک توافق
اقتصاد نفتی ایران، بیش از آنچه باید، چشم به معاملات نفتی دوخته تا شاید از طریق دلارهای از آن، سایر بخشهای اقتصاد هم جان بگیرد.
برای همین است که تحریمهای اعمال شده علیه کشورمان در سالهای قبل، صنعت نفت ایران را نشانه گرفته بود و اما حالا برجام اندکاندک دست ایران برای رشد تولیدات نفتی را باز میکند. این نکتهای است که معاون وزیر نفت بر آن تاکید میکند.
گفتوگوی جام سیاست را با مهندس مرضیه شاهدایی، مدیر عامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی بخوانید.
در حالی که بسیاری از کارشناسان معتقدند که برجام برای کشور دستاوردی نداشته است، شما فکر میکنید توافق هستهای توانسته به کمک اقتصاد نفتی ما بیاید؟
اثرات برجام با گذشت زمان مشخص خواهد شد. اولین دستاورد مهم بعد از برجام تسهیل فروش محصولات پتروشیمی است و دسترسی به منابع مالی برای شرکتها البته هنوز نه به طور کامل اما تا حدودی مرتفع شده است. شرکتهایی که سالها با ایران قطع رابطه کرده بودند، اکنون پا پیش گذاشته و اظهار تمایل برای همکاری دارند. به عنوان مثال همایش و نمایشگاه بینالمللی نفت امسال شاهد حضور پررنگ شرکتهای معتبر خارجی بودیم. در مورد دریافت کاتالیستهای مورد نیاز در صنعت پتروشیمی و انتقال دانش فنی بسیاری از شرکتهای معتبر و اصلی خارجی با ما همکاریهای خوبی داشته و کمکهای فنی را شروع کردهاند. همچنین برخی از شرکتها دفاتر نمایندگی در ایران فعال کردهاند که برای شرکتهای ایرانی در بحث خدمات پس از فروش این اقدام با ارزش است، همچنین در شرایط فعلی دست ما برای مذاکره با سایر کشورها و شرکتها بازتر شده و تنها محدود به شرکتهای چینی نیستیم. البته باید این مورد را در نظر داشت که ما سالها در تحریم بودهایم و هموار شدن مسیر برای ورود شرکتهای سرمایهگذار به ایران کمی زمانبر خواهد بود.
بحث داغی که این روزها در محافل کارشناسی نفت شنیده میشود این است که با ورود شرکتهای خارجی، شرکتهای ایرانی کنار گذاشته شدهاند. آیا این موضوع صحت دارد؟
درخصوص همکاری با شرکتهای خارجی باید بگویم که شائبههایی به وجود آمده مبنی بر این که اگر قراردادی با خارجیها منعقد شود شرکتهای ایرانی کنار گذاشته خواهند شد که این موضوع واقعیت ندارد چراکه در تمامی تفاهمنامهها بر روی 2 شرط برای انعقاد قرارداد همواره تاکید داشتیم. مشارکت با شرکتهای ایرانی، استفاده از توانمندی شرکتهای ایرانی، انتقال دانش و تکنولوژی روز و تکمیل زنجیره تولید محصولات پتروشیمی ازجمله شروط برای به ثمر نشستن قراردادها با شرکتهای خارجی است. تاکنون شرکتهای زیادی با ما مذاکره کردند که محصول فعلی که در کشور تولید میشود را تولید کنند که مورد موافقت قرار نگرفت چراکه خوراک پتروشیمیها به شرطی در اختیار شرکتهای خارجی قرار خواهد گرفت که محصولاتی جز آنچه که ما توانایی تولید آن را داریم تولید کنند که این موضوع اجرای سیاست اقتصاد مقاومتی و در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری است.
در حال حاضر چه شرکتهایی برای ورود به ایران اعلام آمادگی کردهاند وآیا در این خصوص علاقه نشان دادهاند؟
درخصوص علاقهمندی شرکتهای خارجی برای ورود به صنعت پتروشیمی ایران هم باید بگویم که هیاتهایی از کشورهای اروپایی و آسیایی برای بررسی همکاری با ایران به کشور آمده اند و مذاکراتی نیز با آنها صورت گرفته، اخیرا نیز تفاهمنامهای با توتال برای توسعه صنعت پتروشیمی به امضا رسیده است. مذاکراتی با توتال در مورد دریافت خوراکهای گاز و مایع و تبدیل آن به محصولات باارزش افزوده صورت گرفته، اما اینکه قرار است چه زنجیرهای را دنبال کنند و با چه قیمتی در تفاهمنامه قید نشده و در حال مذاکره و بررسیهای فنی هستند تا نتیجه را به ما اعلام کنند.
در شرایط پیش از برجام، تحریمها چه تاثیری در بخش بازرگانی پتروشیمی داشت؟
شرایط تحریمها و نبود ارز مورد نیاز شرکتها برای ادامه فعالیت باعث شد تا محصولات در برخی موارد کمتر از قیمت واقعی به فروش برود که همین امر تبعاتی منفی برای منافع ملی به دنبال داشته است. در این شرایط بعضی از شرکتها برای اینکه بتوانند سهم بازار بیشتری را از آن خود کنند، تخفیفاتی را برای محصولات در نظر گرفتند و خریدار نیز زمانی که با چنین مواردی مواجه میشود برای کنترل قیمت در داخل کشورش قوانین آنتی دامپینگ را برای ورود کالای ایرانی وضع میکند که متاسفانه این اتفاق سال گذشته رخ داد و منجر به تخصیص تعرفه برای ورود محصولات ایرانی شد. متاسفانه کشورهای ترکیه و هند که جزو مقاصد اصلی صادراتی محصولات پتروشیمی ایران بودند این تعرفهگذاری را به اجرا در آوردند که این اقدام حتی به ضرر شرکتهایی است که وارد چرخه صادرات به هر قیمت نشدهاند. اگر این روند ادامه پیدا کند کشورهای دیگر مانند چین که محصولات مشابه ما زیاد دارد نیز این کار را خواهند کرد. این کشور هم هیچ وقت در جهت ضرر به تولیدکنندگان خود قدم برنمیدارد و در صورت لزوم تعرفهگذاری برای محصولات ایرانی را به اجرا در خواهد آورد. به همین منظور از ابتدای امسال یکی از سیاستهای اصلی شرکت ملی صنایع پتروشیمی، اجماع دوباره بازرگانی شرکتهای پتروشیمی در نظر گرفته شده است تا تحت یک برند و توسط یک شرکت واحد، محصولات به فروش برسد. پیرو این موضوع، جلساتی با هلدینگهای مختلف شروع شده است که آنها هم از این اقدام استقبال کردند. جلسات همچنان ادامه دارد و سعی شده تا با همفکری و هماندیشی بهترین راهکار را به اجرا درآوریم، امیدواریم ظرف یک تا دو ماه آینده خروجی این جلسات مشخص شود.
با توجه به اینکه اکنون برجام اجرا شده آینده صنعت پتروشیمی را چگونه پیشبینی میکنید؟
ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی با توجه به راهاندازی طرحهای جدید حدود 65 میلیون تن در سال است که با تکمیل طرحهای نیمهتمام و براساس برنامهریزی قرار است تا سال 1400 این ظرفیت به حدود 100 میلیون تن برسد، از طرفی طرحهای جدیدی که تنها با سرمایهگذاری خارجی تعریف شدهاند 50 تا 60 میلیون تن را به ظرفیت موجود اضافه خواهد کرد. سرمایه مورد نیاز برایتکمیل طرحهای موجود تا افق 1400، 22 میلیارد دلار برآورد شده است. برای 28 طرحی که برای افق 1405 در نظر گرفته شده نیز 33 میلیارد دلار سرمایه مورد نیاز است که در مجموع 55 میلیارد دلار خواهد شد.
محمدحسین علیاکبری / روزنامهنگار
گفت و گو
