تروریسم دشمن توریسم

توریسم و تروریسم دشمنان آشکار و پنهان

گردشگری تاثیر مثبتی بر درآمد دولت و ایجاد اشتغال دارد، اما در بسیاری از کشورها خطر تروریسم باعث بی‌ثباتی و ناامنی شده و به صنعت گردشگری آن کشورها لطمه وارد کرده است. رابطه تروریسم و توریسم رابطه معکوس است به این معنا که هر چقدر توریست در یک جامعه سفر کند موجب امنیت بیشتر می‌شود و تروریسم را کاهش می‌دهد، اما تروریسم خطر عمده‌ای برای توریسم است. از این رو دولت‌های مختلف تلاش می‌کنند با سرمایه‌گذاری در جهت گسترش مکان‌های گردشگری و تهیه زیرساخت‌ها بتوانند، هم از سود مادی گردشگری استفاده کنند هم امنیت و توسعه پایدار را به مناطق بی‌ثبات خود به ارمغان بیاورند، اما در مقابل طرف دیگر این معادله یعنی، تروریست‌ها با اعمال وحشیانه و رعب‌افکن خود سعی می‌کنند با بی‌ثباتی ضربات گسترده‌ای به صنعت گردشگری بزنند و آن را فلج کنند.

در دهه اخیر صنعت گردشگری به عنوان منبعی برای توسعه پایدار، مورد توجه بسیاری از کشورهای جهان بوده است. در واقع گردشگری با کمترین هزینه توسعه پایدار کشورها را موجب می‌شود. توسعه گردشگری یکی از روش‌های کار در زمینه ایجاد ثبات و امنیت در منطقه‌های مختلف بوده است. بنابراین سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری و توسعه آن می‌تواند برای بسیاری از مناطق بی‌ثبات، امنیت و ثبات را به ارمغان بیاورد، اما توسعه گردشگری نیاز به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های عمده یک کشور دارد و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها نیازمند امنیت در کشور است. تروریسم امنیت را نشانه رفته و به همین دلیل به نوعی دشمن گردشگری است. امنیت نقش مهمی در جذب گردشگر دارد. تروریسم ناامنی بر سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری را از بین می‌برد.

حمله به قلب توریسم اروپا

پاریس تنها پایتخت فرانسه نیست، بلکه پایتخت گردشگری جهان است. پاریس قلب تپنده گردشگری اروپا و یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگران جهان است. پاریس از گذشته‌های دور تاکنون یکی از مهم‌ترین شهر‌های گردشگرپذیر دنیا بوده است. این شهر هر سال پذیرای تعداد زیادی گردشگر از کشورهای مختلف جهان است؛ حملات تروریستی اخیر در این شهر نه‌تنها روی صنعت گردشگری فرانسه، بلکه بر بازدهی آژانس‌های گردشگری، شرکت‌های هواپیمایی و بیمه‌های مسافرتی تاثیر بسیار منفی گذاشته است.

در یک نمونه کوچک تا پیش از حملات پاریس پیش‌بینی می‌شد حدود 2 میلیون گردشگر چینی به پایتخت فرانسه مسافرت کنند، ‌اما اکنون آژانس‌های مسافرتی برای از دست ندادن مشتریان خود مقاصد دیگری ازجمله سوئیس یا آلمان را پیشنهاد می‌کنند. صنعت گردشگری حدود 7 درصد تولید ناخالص داخلی فرانسه را تامین می‌کند. اکنون گردشگری فرانسه آماج حملات تروریست‌ها قرار گرفته است.

گردشگری مصر و تونس، قربانیان تروریسم

حملات تروریستی در کشورهای در حال توسعه شمال آفریقا در سال‌های اخیر موجب نابودی بسیاری از زیرساخت‌های گردشگری در این کشورها شده است. مصر سال‌ها از صنعت گردشگری‌اش درآمد فراوانی داشت. از همین رو بود که این صنعت از اهداف همیشگی حملات تروریستی در این کشور بوده است. به صورتی که در دهه 80 و 90 میلادی بارها حملاتی به گردشگران خارجی در مناطق گردشگری مصر به‌خصوص در اطراف اهرام ثلاثه صورت گرفته بود. در سال‌های اخیر نیز بعد از تحولات عمیق سیاسی در این کشور، بار دیگر ناامنی و بی‌ثباتی موجب از رونق افتادن صنعت گردشگری این کشور شد. به صورتی که بسیاری از شغل‌های مرتبط با این صنعت از بین رفت و بر فقر مردم این کشور افزوده شد، اما در این میان شاید نمونه تونس بیشتر جلب توجه کند. تونس جزو معدود کشورهای عربی است که پس از انقلاب‌های اخیر، دچار جنگ داخلی نشد، اما تروریست‌ها بیکار ننشستند و صنعت گردشگری تونس را هدف گرفته و بارها به مراکز مختلف گردشگری این کشور حمله کردند. مثلا موزه معروف تونس به نام باردو در پایتخت این کشور شاهد یکی از خونین‌ترین حملات تروریستی بود. در کنارش یک حمله تروریستی علیه هتلی پنج ستاره در این کشور رخ داد. حادثه‌ای که در هتلی در شهر سوسه پیش آمد و در این حادثه تروریستی ۳۰ گردشگر خارجی کشته شدند. تونس به دلیل موقعیت جغرافیایی که دارد در شمال آفریقا یکی از مقاصد عمده گردشگری است. این کشور از دیرباز به دلیل برخورداری از امکانات رفاهی و داشتن جاذبه‌های گردشگری تاریخی و طبیعی ازجمله مقاصد عمده گردشگران اروپایی بوده است. بنابراین هر سال گردشگران فراوانی به تونس سفر می‌کنند و منبع اصلی از درآمد ارزی کشور تونس از صنعت گردشگری است. تونس منابع نفتی و گازی کمی دارد. برای همین متکی به درآمد ارزی گردشگران است. در زمان دیکتاتور سابقش یعنی بن علی براساس آمارها، جمعیت تونس ۱۲ میلیون نفر بود، اما هر سال ۱۰ میلیون نفر از این کشور دیدن می‌کنند. از این رو صنعت گردشگری برای این کشور واقعا حیاتی است و رگ حیات کشور همین صنعت است. تروریست‌ها با حمله به گردشگران می‌خواهند رگ حیاتی تونس را از بین ببرند. ناامن کردن تونس می‌تواند صنعت گردشگری‌اش را از رونق بیندازد.

فرصت ایران در جذب گردشگران حرفه‌ای

پیامدهای این حملات در تونس بسیار عمیق است. از یک سو بی‌ثباتی سیاسی باعث تشدید درگیری داخلی در حکومت می‌شود. به صورتی که بعد از این حوادث تروریستی دولت به دلیل این‌که نتوانست پاسخ لازم را به تروریست‌ها بدهد به‌‌شدت تضعیف شد. تضعیف دولت مرکزی دقیقا خواسته تروریست‌هاست. از سوی دیگر در ارتباط با بحث جذب گردشگر نیز تونس با مشکلات جدی مواجه شده است، زیرا گردشگران معمولا به کشورهایی سفر می‌کنند که امنیت در آن کشور‌ها قطعا تامین باشد. در نتیجه دولت تونس باید تلاش کند امنیت و ثبات را به صنعت گردشگری کشورش بر گرداند. از این رو مصر باید مبارزه جدی با تروریست‌ها را در دستور کار قرار دهد، اما قطعا زمان طولانی برای ایجاد حس امنیت در این کشورها باید صرف شود. در اینجاست که تروریست‌ها فرصت‌های گردشگری را از این کشورها گرفته‌اند. در نتیجه رقبای مصر و تونس در جذب گردشگر می‌توانند بازار گردشگران را برای خود کنند. بسیاری از گردشگران حرفه‌ای خصوصا کسانی که نه برای آفتاب گرفتن در ساحل که برای اکوتوریسم و بیابانگردی به تونس و مصر رفته و به ایران هم آمده‌اند، معترفند که بیابان‌های ایران از شهداد کرمان گرفته تا کویر خور و بیابانک استان اصفهان و کویر مصر و جندق در این منطقه ظرفیت‌های فراوان‌تری برای جذب گردشگران اکوتوریستی دارد. در ایران امنیت هم بسیار بالاتر از مصر و تونس است، در نتیجه شاید بخشی از بازار گردشگران حرفه‌ای‌تر را بتوان به ایران جذب کرد. خصوصا این که ایران از نظر آثار تاریخی و فرهنگی نیز در حد مصر و بسیار بالاتر از تونس است. با این که ایران در سال‌های گذشته به دلیل تحریم‌های ظالمانه تحت فشار بوده، اما براساس آمارها و مشاهدات آرام آرام برخی گردشگران علاقه‌مند به بیابانگردی و اکوتوریسم مقصد سفر خود را از مصر و تونس به ایران تغییر داده‌اند.

تنش روسیه و ترکیه فرصتی برای صنعت گردشگری ایران

کشور ترکیه سالانه پذیرایی 40 میلیون گردشگر است که درآمد 34/3 میلیارد دلاری را برای این کشور آسیایی ـ اروپایی به همراه دارد. در همسایگی ما تنش بین ترکیه و روسیه بالا گرفته است. ترکیه سال‌هاست یکی از مقاصد گردشگری مهم محسوب می‌شود. در این میان گردشگران روسی از مهم‌ترین افرادی بوده‌اند که هر ساله به ترکیه سفر می‌کردند و موجب رونق صنعت گردشگری این کشور می‌شدند. به این صورت است که گردشگران روسی در رونق صنعت گردشگری ترکیه نقش مهمی را ایفا می‌کنند. برای سالیان طولانی، میلیون‌ها گردشگر روس منبع اصلی درآمد صنعت گردشگری ترکیه بوده‌اند و تنها در سال 2014 میلادی 4/48 میلیون گردشگر روسی با بازدید از ترکیه، درآمد چهار میلیارد دلاری را برای آنها به ارمغان آوردند.

اما بعد از ساقط کردن هواپیمای روسی توسط ترکیه ناگهان تنش چنان بالا گرفت که صنعت گردشگری این کشور نیز آسیب جدی دید. بسیاری از کاربران روسی نیز در صفحات توئیتر خود از بایکوت سفر به ترکیه و عدم خرید محصولات ساخت ترکیه صحبت به میان آوردند. آژانس دولتی روسیه (روستوریسم) نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد که پیشنهاد می‌کند پس از ماجرای انهدام هواپیمای روسی توسط ترکیه، فروش پکیج‌های گردشگری به مقصد ترکیه لغو شود. همچنین خبرگزاری «ایتارتاس» روسیه نیز به نقل از «ناتالیتور» در کشور روسیه عنوان کرد که این مجری تور نیز به زودی فروش تور به مقصد ترکیه را متوقف خواهد کرد.

گردشگری ترکیه امسال به سبب عدم ثبات سیاسی و ناآرامی‌های منطقه‌ای یکی از دشوارترین سال‌های خود را سپری می‌کند، اما حالا یکی از منابع اصلی درآمد خود یعنی گردشگران روسیه‌ای را نیز از دست رفته می‌بیند. گردشگران روسی که علاقه فراوانی به سواحل جنوبی مدیترانه‌ای در ترکیه و بویژه آنتالیا دارند، پیش از تیرگی روابط ترکیه و روسیه نیز امسال 5/19 درصد کمتر به آنتالیا سفر کرده‌اند. با تیرگی روابط میان مسکو و آنکارا پیش‌بینی می‌شود که ضربه بزرگی به صنعت گردشگری ترکیه وارد شود، صنعتی که سالانه 4 میلیارد دلار از محل گردشگران روسی درآمدزایی می‌کند. در این بین باز هم این فرصت برای ایران فراهم است که با توجه به داشتن رابطه خوب با روسیه، سهم بزرگی از این گردشگران را به خود جلب کند.

در واقع ایران با توجه به این که در منطقه پرتلاطم خاورمیانه اکنون یکی از امن‌ترین کشورهای جهان است می‌تواند سهم بیشتری از گردشگران دیگر کشورها را به خود جلب کند. از این رو به نظر می‌رسد باید از این فرصت طلایی برای رشد، توسعه و رونق گردشگری ایران بهترین بهره را برد.

فواد شمس