عزاداری زنانه در قزوین

به طور مثال هر سال در قزوین مراسمی ویژه زنان برای عزاداری سالار شهیدان و یاران وی برگزار می‌شود. مراسم نمادین خاکسپاری شهدای کربلا، یک مراسم کاملا زنانه است که هر سال دوازدهم ماه محرم در شهر قزوین برگزار می‌شود. مراسمی که مردم بومی خود قزوین آن را «سوم امام» نام‌گذاری کرده‌اند. در این مراسم تمام زنان شهر بیل و کلنگ به دست می‌گیرند و به صورت نمادین پیکرهای شهدای کربلا را تشییع می‌کنند. زنان شهر در کنار هم جمع می‌شوند و پیکر‌های نمادین شهدا را به سمت مسجد و حسینیه اصلی شهر می‌برند تا تشییع کنند. در این میان مراسم دیگری به نام طبق کشی نیز برگزار می‌شود. در این مراسم که مختص شهر قزوین است هیات‌های بی‌شمار عزاداری به صورت عبور منظم دسته طبق، حرکت می‌کنند.

طبق‌کشی که مراسم خاص قزوینی‌هاست می‌تواند یک جاذبه عمیق معنوی و مذهبی باشد. در این مراسم طبقی که از چوب ساخته شده است و ارتفاعی حدود یک و نیم متر و قطر یک متری دارد توسط مردم حمل می‌شود. این طبق‌های چوبی به وسیله آینه‌کاری تزئین شده است. این طبق که استوانه‌ای شکل است، مردم آن را بر سر خود می‌گذارند و حمل می‌کنند. در این مراسم که زنان در آن نقش بسیار پر رنگی دارند، دسته‌های عزادار از مسجد و تکایا به طرف امامزاده سلطان سید محمد می‌روند و مقصد نهایی و محل تجمع همه عزاداران آنجاست.

خاکسپاری زنانه

مراسم نمادین خاکسپاری شهدای کربلا، که یک رسم قدیمی و کاملا زنانه است بیش از دیگر مراسم‌ها مورد توجه هر گردشگر ایرانی و خارجی قرار می‌گیرد. در این مراسم که هر سال دوازدهم ماه محرم که در روایت سومین شب شهادت امام حسین(ع) و یارانش است، برگزار می‌شود، زنان قزوینی پیکرهای نمادین را تا مسجد علی‌اکبر تشییع می‌کنند و در آنجا جمع می‌شوند. این زنان با دست گرفتن پیکرهای پارچه‌ای بدون سر، در شهر می‌چرخند و به مسجد می‌آیند و به نوحه‌سرایی و سینه‌زنی می‌پردازند.

ریشه‌های تاریخی این مراسم آن است که در روایات نقل شده که در سال 61 هجری، زنان آزاده طایفه بنی‌اسد پس از واقعه دردناک کربلا به خاکسپاری شهدای کربلا اقدام کرده‌اند. به همین دلیل است که مراسم نمادین خاکسپاری شهدای کربلا را زنان انجام می‌دهند. همین موضوع باعث جالب‌تر شدن این مراسم شده؛ چون این یک مراسم آئینی و مذهبی است که کاملا زنانه
صورت می‌گیرد.

همین موضوع می‌تواند برای هر گردشگری جالب باشد. این که یکی از مراسم‌های عزاداری سالار شهیدان کاملا توسط خود زنان اداره و برنامه‌ریزی می‌شود. این نوع مراسم نشان از نقش زنان در دفاع از ارزش‌های اسلام وجهاد دارد. در این مراسم هم نوحه‌خوانی، وعظ و عزاداری توسط زنان انجام می‌گیرد. نقش اصلی و محوری این مراسم در دست زنان است مردان قزوینی درحاشیه مراسم ایستاده‌اند و باگل‌اندود کردن سر و لباس خود عزاداری می‌کنند. درحالی که زنان در وسط مراسم هستند و تمام مراسم را در دست گرفته‌اند.

فاطمه رضاپور