در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
تلفات گونههای در خطر انقراض به علت سهلانگاری و بیدانشی از منظر علم مدیریت حیاتوحش غیرقابل توجیه است
شیشه عمر گوزن زرد ایرانی دست کیست؟
حساسیت گونههای در معرض خطر همانند گوزن زرد ایرانی که در سراشیبی تندی به سوی انقراض قرار دارد، به اندازهای زیاد است که تلفات حتی یک راس از آنها بر اثر سهلانگاری قابل بخشش نیست. شهریور امسال خبر تلف شدن یک راس از گوزنهای زرد ایرانی و جراحت احتمالی تعدادی دیگر حین انتقال از سایت تکثیر در اسارت کرمانشاه به سایت دز خوزستان حرف و حدیثهای زیادی را به دنبال داشت. بازتاب خبر و واکنشها در این زمینه جمعی از کارشناسان محیطزیست را به این باور رسانده است که متاسفانه جایگاه علمی و تخصصی حفاظت از این گونه منحصربهفرد هنوز آن طور که شایسته است از جانب سازمان حفاظت محیطزیست جدی گرفته نمیشود. گروه دانش روزنامه جامجم در این زمینه چند گفتوگو با کارشناسان و استادان صاحب نظر در زمینه علوم و فنون جابهجایی حیاتوحش انجام داده که در ادامه مشروح آن را میخوانید.
گوزن زرد ایرانی با نام علمی Dama dama mesopotamica زیرگونه منحصربهفرد و بومی ایران است. ارزیابی تغییرات زیستگاهی در منطقه دز و کرخه نشان میدهد زیستگاههای مناسب برای این زیرگونه در این منطقه تنها در مدت ۱۸ سال، ۳۰ درصد کاهش پیدا کردهاند. هر نوع معرفی احتمالی و مجدد این گونه به طبیعت ایران باید براساس الگوهایی باشد که احتمال بقای افراد را تضمین کند وگرنه سیستم کنونی تکثیر و معرفی از یک قفس به قفس دیگر یا ورود مجدد گونه به سایتی که کمتر از دو سال پیش با مشکل جدی انگل میاز مواجه بوده و هنوز به درستی قرنطینه نشده، بدون تردید دورهای باطلی است که برای جمعیتی آسیبپذیر (۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ راس) به هیچوجه منطقی به نظر نمیرسد. پروفسور خوزه لوئیز فرناندس گارسیا، متخصص ژنتیک و زادآوری حیوانات وحشی از دانشکده دامپزشکی دانشگاه اِکسترهمدورا اسپانیا در این باره در گفتوگو با جامجم میگوید: دانشگاه اکسترهمدورا و موزه تاریخ طبیعی آلمان در تحقیقی مشترک نشان دادند این زیرگونه از اهمیت ژنتیکی بالایی نسبت به گونه مشابه اروپایی برخوردار است. با این حال، جای خالی مطالعات ژنتیک در ایران بسیار محسوس است. دکتر حمیدرضا رضایی، عضو هیأت علمی گروه محیطزیست دانشگاه گرگان و از مشاوران سازمان محیطزیست هم معتقد است تلفیق و جابهجایی جمعیتهای گوزن زرد ایرانی که در حال حاضر توسط سازمان محیطزیست در دست اجراست، اصولی دارد که موثرترین فاکتور تصمیمساز آن سازگاری با زیستگاه است. وی ضمن تاکید بر ضرورت کنترل درونآمیزیها، به اختلاف زمانی زادآوری در زیستگاههای مختلف اشاره میکند و توجه به آن را از ضروریات میداند.
جابهجایی غیراصولی و غیرتخصصی
خبرها حاکی از آن است که دفتر تنوعزیستی و حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست در راستای ساماندهی به تعدادی از سایتهای تکثیر گوزن زرد و بویژه شش مورد که ظاهرا نهتنها استاندارد نیستند بلکه حتی تجهیزات کافی را هم در اختیار ندارند، تصمیم دارد ۵۵ راس گوزن موجود در این سایت را به سایتهای مجهزتر ازجمله سایت دز در خوزستان و باغشادی در یزد منتقل کند، اما شواهد نشان میدهد در همان مرحله اول کار مشکلی ایجاد شده که به زعم عدهای از متخصصان و کارشناسان باید آن را جدی گرفت. تلف شدن یک مورد گوزن نر کرمانشاه از مجموع چهار گوزن انتقالی به خوزستان که به معنای تلفات ۲۵ درصدی در یک انتقال ساده است، از منظر آماری سوالبرانگیز است.
دکتر محمود مرعشی، دامپزشک دفتر حیاتوحش در این باره به جامجم میگوید: مسئولیت این جابهجایی با آقای دکتر اکرامی، دامپزشک استان مازندران بوده و ما در مبدأ حضور داشتیم. گوزنها پس از به هوش آمدن در اختیار نماینده استان خوزستان قرار گرفتند، اما ظاهرا جعبه جابهجایی نامناسب بوده و باعث تلف شدن حیوان شده! مرعشی در پاسخ به این پرسش که چرا جعبه گوزنها توسط ایشان بررسی نشده، توضیح داد: نماینده استان مدعی بود قبلا نیز با همین جعبه انتقال را انجام داده و مشکلی پیش نیامده! وی همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا این فصل برای جابهجایی گوزنها مناسب است یا خیر، میگوید: مناسبترین فصل برای جابهجایی گوزن همین فصل است! دکتر علی رونق، دامپزشک اداره کل محیطزیست استان خوزستان نیز آسیب جدی فیزیکی گوزن تلف شده شامل کوفتگی شدید پشت، آثار خون بر بدن و شکستگی دندانها را تائید کرده و میگوید: دامپزشکی همراه گروه جابهجایی نبود.
فرناز حیدری
جامجم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
