خادمی فرهیخته، برای نظام

خود ایشان نیز از اساتید برجسته حوزه علمیه تلقی می‌شدند و در سال‌های 49 و 50 درس پررونقی در شرح منظومه داشتند. درس اسفار ایشان نیز بعدها در کنار دروس سطوح عالی حوزه ادامه داشت و بعضی از افاضل نیز از شاگردان ایشان بودند. در واقع ایشان، بعد از درس‌های امام، مباحثه فقه و اصولی خود را با بزرگانی مانند آیت‌الله مظاهری و برخی دیگر از بزرگان دنبال کردند و با توجه به همین امر از فقیهان و مجتهدان تلقی می‌شدند.

مرحوم آیت‌الله محمدی گیلانی خصوصیات منشی و اخلاقی ویژه‌ای نیز داشتند. ایشان از ادب خاصی برخوردار بودند و تواضع بالایی در ایشان مشاهده می‌شد.

همچنین ایشان سخت تحت تأثیر امام و نهضت امام بودند و از کسانی تلقی می‌شدند که در مسائل سیاسی از امام تبعیت می‌کردند. مرحوم آیت‌الله گیلانی از کسانی بودند که بعد از فوت مرحوم آیت‌الله حکیم در سال 48 مرجعیت امام را امضا کردند و از همان آغاز جریان نهضت نیز در اطلاعیه‌هایی که توسط جامعه مدرسین در این رابطه منتشر می‌شد امضای آیت‌الله گیلانی دیده می‌شد و همین مشارکت و فعالیت‌ها که تا زمان انقلاب نیز ادامه داشت، موجب پدید آمدن برخی مزاحمت‌ها برای ایشان از سوی ساواک شده بود.

مرحوم آیت‌الله محمدی گیلانی بعد از پیروزی انقلاب نیز در خدمت نظام قرار گرفتند و واقعا بقیه عمر خود را، چه در مجلس خبرگان قانون اساسی چه در مجلس خبرگان رهبری و چه در دستگاه قضایی، برای حمایت از نظام صرف کردند. ایشان با وجود زمینه خوبی که برای طی مراتب علمی در حوزه علمیه قم داشتند و به واسطه تأثیری که از بنیانگذار جمهوری اسلامی پذیرفته بودند و احساس کردند باید در خدمت نظام اسلامی باشند، طی مراتب علمی را کنار گذاشتند و خدمات بسیار بزرگی در این رابطه ارائه دادند .

در مجموع مرحوم آیت‌الله محمدی گیلانی عالمی فرهیخته و جامع فقه و اصول و فلسفه و عرفان بود که کمر به خدمت به نظام اسلامی بسته بود. ایشان توجهی ویژه و تام به مسائل اعتقادی داشتند و بخصوص مجذوب معارف توحیدی و عرفانی بودند. این مجذوبیت در رفتار و منش ایشان نیز منعکس شده بود. علاوه بر تألیفات مختلف چاپ شده یا چاپ نشده مرحوم آیت‌الله گیلانی در زمینه‌های اعتقادی، فلسفی و فقهی، سبک زندگی این مدرس عالی‌مقام و خصوصیات اخلاقی و منش او و نوع برخورد و تواضعش چیزی بود که می‌توانست برای همه الگو باشد و اکنون جای ایشان خالی است و ما باید دعا کنیم کسانی امثال آیت‌الله گیلانی آن هم با آن خصوصیات اخلاقی و منشی و عرفانی و اعتقادی که ایشان داشتند بیشتر شوند. امیدواریم خداوند ایشان را غریق رحمت کند.

آیت‌الله سیدمحمد غروی
عضو شورای‌عالی حوزوی و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم