مهار سنگ‌انداز

این احتمال مطرح است که فرارسیدن سالگرد پناهنده‌شدن جولیان آسانژ به سفارت اکوادور در لندن می‌تواند بهانه‌ای برای این افشاگری باشد.

در این صورت دو پرسش دیگر مطرح می‌شود: نخست این که چرا در پنج سالی که از اولین افشاگری ویکی لیکس در سال 2010 و سه سالی که از پناهندگی موسس این پایگاه به سفارت اکوادور گذشت، این افشاگری صورت نگرفته بود و دوم این که چرا این افشاگری علیه عربستان صورت گرفته است؟ به نظر می‌رسد هدف اصلی در افشاگری اخیر ویکی لیکس، فشار وارد آوردن به عربستان بوده است.

بنابراین باید دید چه کسانی به اعمال فشار بر عربستان نیاز دارند یا از این افشاگری منتفع می‌شوند. پرسش دیگری که می‌تواند به رمزگشایی این ماجرا کمک کند، این است که چه کسانی بر موسسه ویکی لیکس نفوذ و کنترل دارند؟

در پاسخ پرسش نخست می‌توان گفت، دولت اوباما از انگیزه لازم برای اعمال فشار بر عربستان برخوردار است، زیرا چه در خاورمیانه و چه در جنوب غربی آسیا شامل افغانستان و پاکستان، هیچ عرصه‌ای باقی نمانده که از چالش‌سازی عربستان علیه آمریکا مصون مانده باشد.

جدا از موضوع هسته‌ای ایران که عربستان با رویکرد دولت اوباما در تبدیل تفاهم هسته‌ای لوزان به موافقت‌نامه جامع فراگیر مخالفت و حتی به راه انداختن مسابقه هسته‌ای در خاورمیانه تهدید می‌کند، در دیگر بحران‌های خاورمیانه از عراق و سوریه گرفته تا یمن نیز برخلاف تعهدات پذیرفته شده در چارچوب ائتلاف ضد داعش، بار دیگر از گروه‌های تکفیری همچون القاعده استفاده کرده است که ابعاد آن به افغانستان و پاکستان کشیده می‌شود.

این مساله با توجه به اجرای طرح خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان برای دولت اوباما و دموکرات‌های حاکم بر کاخ سفید بسیار نگران‌کننده است، ضمن آن که سنگ‌اندازی عربستان در مسیر حل مساله هسته‌ای ایران و دیگر بحران‌های خاورمیانه نیز با راهبرد نظامی آمریکا مبنی بر تغییر اولویت نظامی از خاورمیانه به شرق آسیا برای مهار تهدید چین در تضاد است.

در پاسخ بخش دوم سوال اول نیز باید گفت، راستگرایان اسرائیلی به رهبری نتانیاهو تا پیش از این به همراه عربستان با رویکرد دولت اوباما مبنی بر دستیابی به موافقت‌نامه هسته‌ای با ایران مخالفت می‌کردند، اما چنان که از فضای حاکم بر کنفرانس هرتزلیا برمی‌آمد، این رژیم اکنون ناچار به مرحله بعد از توافق هسته‌ای می‌اندیشد و در این ارتباط می‌خواهد با هدایت و مدیریت آمریکا از خصومت فزاینده عربستان علیه ایران در جهت کشاندن این کشور به سمت تل‌آویو و برقراری محور ریاض ـ تل‌آویو استفاده کند.

در چنین شرایطی، افشاگری اخیر ویکی لیکس که در پی افشای دیدار اخیر مسئولان اطلاعاتی و امنیتی سابق سعودی و اسرائیلی صورت می‌گیرد، فضای لازم را برای سرعت بخشیدن به این روند فراهم می‌کند.

اما در پاسخ سوال سوم می‌توان گفت از آنجا که ادوارد اسنودن (پیمانکار سابق آژانس امنیت ملی آمریکا که پس از افشای اسناد جاسوسی آمریکا از متحدان خود به روسیه پناهنده شده است) تحت حمایت مسکو قرار دارد، در چنین شرایطی افشاگری اخیر ویکی لیکس نمی‌توانسته بدون حمایت و هماهنگی روسیه صورت گرفته باشد.

البته پیش از این شرکت روسی کسپرسکی به افشای جاسوسی رژیم صهیونیستی از اماکن مذاکرات هسته‌ای میان ایران و گروه 1 +5 در پایتخت‌های اروپایی اقدام کرد که این می‌تواند به اهرم فشاری در دست کشورهای غربی اعم از آمریکا و اروپا علیه این رژیم تبدیل شود و تا حدودی به مهار سنگ‌اندازی این رژیم کمک کند.

در مجموع از قراین و شواهد برمی‌آید که افشاگری اخیر ویکی لیکس درباره تبدیل سفارتخانه‌های عربستان به لانه جاسوسی در منطقه علیه ایران و محور مقاومت تنها یک اقدام فردی و تصادفی از سوی این پایگاه اینترنتی نبوده بلکه در هدایت و مدیریت آن، برخی بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای دست و نقش داشتند، هر چند در ظاهر میان اهداف و منافع این بازیگران همسویی دیده نمی‌شود.

با این حال به نظر می‌رسد این افشاگری، عربستان را از یک بازیگر آشوب‌افکن مهاجم به سمت یک بازیگر محتاط و مدافع سوق دهد.

احمد کاظم‌زاده / جام‌جم