وقتی جفت سرراهی می‌شود

***

جفت ساختاری است که طی بارداری داخل رحم رشد می‌کند و اکسیژن و مواد غذایی مورد نیاز رشد جنین را در اختیار او قرار می‌دهد و مواد زائد را از خون آن می‌گیرد. در شرایط طبیعی، جفت در ناحیه قله یا دیواره قدامی رحم قرار می‌گیرد. به عبارتی، جفت به دیواره رحم می‌چسبد و بند ناف از آن شکل می‌گیرد یعنی بندناف بین جفت و جنین ارتباط برقرار می‌کند ولی گاه به دلیل دستکاری‌ رحم یا نبود اکسیژن کافی در محل اصلی، جفت در قسمت تحتانی دهانه رحم یا روی سگمان آن قرار می‌گیرد.

همیشه جای نگرانی نیست

در ماه‌های نخست بارداری که اندازه رحم کوچک است، گاه در سونوگرافی جفت و جنین پایین مشاهده می‌شود. این مساله خاصی نیست و خیلی اوقات پایین باقی نمی‌ماند و به مرور زمان وقتی رحم بزرگ‌تر می‌شود، جفت خودش را بالا می‌کشد و از حالت سرراهی بودن خارج می‌شود. تنها چند درصد ممکن است جفت پایین بماند که در این حالت مادر قادر به زایمان طبیعی نیست و باید سزارین شود، اما تا پیش از ماه هفتم بارداری زمان مناسبی برای تشخیص قطعی جفت سرراهی نیست. حتی بر خلاف باور عموم، بلند کردن اجسام سنگین می‌تواند کمردرد دوران بارداری را تشدید کند، اما باعث پایین آمدن جفت نخواهد شد.

هر چه تعداد زایمان‌های سزارین مادر بیشتر باشد، خطر ابتلا به جفت سرراهی هم افزایش می‌یابد؛ هر چند نقش ژنتیک را هم نمی‌توان نادیده گرفت. همچنین افرادی که سابقه جراحی‌ رحمی دارند، بیشتر در معرض ابتلا به این عارضه قرار دارند.

شناسایی علائم

خونریزی رحم به رنگ قرمز روشن و بدون درد طی نیمه دوم بارداری، علامت اصلی جفت سرراهی است. البته خونریزی می‌تواند سبک تا سنگین باشد. در عین حال معمولا خونریزی بدون نیاز به درمان قطع می‌شود، اما تقریبا همیشه چند روز یا چند هفته بعد مجددا شروع خواهد شد. حتی بعضی زنان باردار انقباض و جمع شدن رحم و دردی مشابه درد زایمان را تجربه می‌کنند. بنابراین اگر طی سه ماهه دوم یا سوم بارداری دچار خونریزی رحمی شدید، سریع به پزشکتان مراجعه کنید و باید بدانید سونوگرافی بهترین روش تشخیص عارضه جفت سرراهی است.

هنگامی که زن باردار خونریزی زیادی ندارد، پزشک استراحت در رختخواب را توصیه می‌کند تا زمان زایمان سزارین فرا برسد. داشتن رابطه زناشویی هم ممنوع است. اگر خونریزی رحمی شدید باشد، خانم باردار در بیمارستان بستری می‌شود و برای جبران کمبود خون بدن نیاز به تزریق خون دارد. با وجود همه تدابیر اگر قرار باشد قبل از هفته 36 بارداری سزارین انجام شود، پزشک برای رشد سریع‌تر ریه‌های نوزاد مصرف داروهای کورتون را تجویز خواهد کرد.

دکتر سولماز توانگر / متخصص زنان و زایمان