طرح بزرگ قرآنی 1448

پرسش پیامکی:

خداوند متعال در آیه 35 سوره اسراء به کدام یک از اصول حاکم بر اقتصاد اسلامی اشاره فرموده است؟

1 ـ کار و تلاش

2 ـ رعایت انصاف و عدالت

3 ـ قناعت و ساده‌زیستی

رعایت انصاف در معاملات اقتصادی

وَأَوْفُوا الْکَیْلَ إِذَا کِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِیمِ ذَلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلًا (٣٥)

و هنگامی که [جنسی را] پیمانه می‌کنید، پیمانه را کامل بدهید، و [اجناس قابل وزن را] با ترازوی صحیح وزن کنید، این برای شما بهتر و فرجامش نیکوتر است.(اسراء، 35)

توضیح: تجارت در اسلام، احکام، آداب و شروطی دارد که رعایت آن سبب پاکی مال و افزایش روزی می‌‌شود. پیشوایان بزرگ اسلام همواره بازاریان را با این احکام و آداب آشنا ساخته و آنان را به رعایت آن توصیه می‌کردند. یکی از احکام تجارت، رعایت انصاف در انجام معامله و پرهیز از گران‌فروشی یا فریب دیگران است. آیات ابتدایی سوره مطففین در کنار آیات متعدد دیگری از قرآن، به این مطلب اشاره دارد. توجه به این آیات هر وجدان خفته‌ای را بیدار خواهد ساخت.

متأسفانه این گناهان رواج زیادی در اجتماع داشته و آثار مخرب و زیانبار فرهنگی و اقتصادی آن نادیده گرفته شده است. با نگاهی به سرگذشت قوم شعیب، درمی‌یابیم که مهم‌ترین عامل انحطاط و فروپاشی اخلاقی این قوم، گران‌فروشی و عدم رعایت انصاف در معامله است. بنابراین، جامعه اسلامی نیز باید از این واقعه تلخ تاریخی عبرت گرفته و در برابر این آفت بزرگ اقتصادی هوشیار باشد.

آیه فوق به حقیقتی مهم و تأثیرگذار در این زمینه اشاره و بیان می‌کند که انجام نیکوی معامله و رعایت آداب و احکام آن، برای فرد و اجتماع سودمندتر است؛ زیرا اعتماد را به بازار سرمایه و تجارت بازگردانده و موجب رونق خرید و فروش شده و زمینه بهتری برای استقرار عدالت اقتصادی ایجاد می‌کند.

حدیث: امام علی(ع): «یا مَعشَر التُّجّارِ! ... جانِبوا الکَذِبَ و تَجافَوا عنِ الظُّلْمِ، و أْنصِفوا المظلومِینَ؛ ای جماعت

تاجران! ... از دروغ گفتن دوری کنید؛ از ستم کردن فاصله بگیرید؛ و با مظلومان به انصاف و عدالت رفتار کنید.» کافی: ج 5، ص 151، ح 3.

هیچ میزانی درین بازار چون انصاف نیست

گوهر خود را نمی‌سنجی به این میزان چرا