صدای سلامتی در «اف‌ام 102»

وارد ساختمان نهم دی محل پخش مسابقه می‌شوم. عوامل برنامه‌ساز در اتاق فرمان و استودیو مشغول آماده‌سازی برنامه هستند. از «سارا شریفی» تهیه‌کننده برنامه که بیش از هشت سال است در رسانه ملی فعالیت می‌کند و در حال هماهنگ کردن امور است، درباره‌ چگونگی تولید مسابقه‌های رادیویی در حوزه سلامت می‌‌پرسم که می‌گوید: «تولید برنامه در گروه سلامت و تفریحات شبکه رادیویی سلامت کار بسیار دشواری است؛ زیرا علاوه بر این‌که برنامه‌های تولیدی باید سرگرم‌کننده و شاد باشند، باید در این برنامه‌ها اطلاعات پزشکی و بهداشتی نیز به مخاطبان ارائه شود.»

او درباره مسابقه «اف‌ام 102» نیز می‌گوید: «مسابقه اف‌ام 102 به‌طور کلی برای مخاطبان جذاب است، چون شنونده خودش را در آن شرکت می‌دهد، صدایش را می‌شنود، جایزه می‌گیرد و تشویق نیز می‌شود؛ ضمن این‌که ما با پخش موسیقی تلاش داریم تا هیجان و جذابیت بیشتر مسابقه را بالا ببریم. شنوندگان صدای سلامتی با شنیدن مسابقه اف‌ام 102 تشویق به ارسال پیامک می‌شوند و در آن شرکت می‌کنند.»

شریفی توزیع مناسب زمان، هماهنگی ریتم و ضرباهنگ و ایجاد شور و هیجان را ازجمله وظایف خود می‌داند و اضافه می‌کند: «یکی از مزیت‌های مسابقه اف‌ام 102 این است که در مدت زمان کوتاهی مخاطب ثبت‌نام می‌شود و در فرآیند برنامه شرکت می‌کند و می‌تواند مطالب زیادی را دریافت کند. اطلاعاتی که در مدت زمان کوتاهی ارائه می‌شود، موثرتر هستند و این ویژگی مهم این مسابقه است.»

مسابقه شروع می‌شود

به ساعت 10 و 5 دقیقه نزدیک می‌شویم و همه چیز آماده است تا مسابقه شروع شود. تهیه‌کننده برنامه از سمیه محتسبی، مسئول هماهنگی مسابقه می‌پرسد: «شرکت‌کنندگان حاضر هستند؟» و البته جواب محتسبی مثبت است. برنامه که شروع می‌شود، «فیروزه آدابی»که اجرای مسابقه اف‌ام 102 را به‌عهده دارد، می‌گوید: «با توکل بر خداوند متعال آغاز می‌کنیم، مسابقه امروز را... حال و احوالتان چطوره؟ خوبین؟ خوشین؟ سلامتین؟... اینجا ایران، سرزمین عشق و ایمان... تهران، پایتخت مهربونی... شبکه رادیویی سلامت و این مسابقه ‌اف‌ام 102... این مسابقه جایی برای محک اطلاعات پزشکی و بهداشتی شما... این مسابقه را بشنوید و شنیدن آن را به دوستانتان هم پیشنهاد کنید...»

این مسابقه هر روز دو شرکت‌کننده و هر هفته یک برنده دارد. دارندگان بالاترین امتیاز هفته در روز فینال با هم رقابت می‌کنند و نهایتا یک نفر برنده مسابقه می‌شود. اولین شرکت‌کننده برنامه خانم شصت و دو ساله از شهرک اندیشه کرج و دومین شرکت‌کننده هم از شهر کرج است. مجری برنامه به شرکت‌کنندگان می‌گوید: «مسابقه اف‌ام 102 در سه مرحله تقدیم می‌شود؛ در مرحله اول شرکت‌کنندگان در مدت 20 ثانیه باید به پرسش‌هایمان به صورت بله یا خیر پاسخ دهند. نکته مهم در مورد این مرحله این است که پاسخ اشتباه آنها نمره منفی هم خواهد داشت. 90 امتیاز اولیه در ابتدا به هرکدام از شرکت‌کنندگان داده می‌شود تا دست خالی وارد مسابقه نشوند.» سوالاتی همچون آیا مفصل شانه از نوع مفصل گوی و کاسه است؟ که جواب درست بله است. مجری برنامه در ادامه توضیحاتی پیرامون پرسش‌های مطرح شده به شنوندگان ارائه می‌کند و می‌گوید: «مفصل شانه از نوع مفصل گوی و کاسه است که اگر دقت بفرمایید کاملا می‌توانید آن را حس کنید». مجری برنامه ادامه می‌دهد: «برویم سراغ شرکت‌کننده دوم، پرسش اول، آیا در روزهای گرم، خشک و توفانی میزان گرده موجود در هوا کمتر است؟ که پاسخ صحیح خیر است». در این مرحله در صورت پاسخ درست شرکت‌کنندگان به پرسش​ها، 30 امتیاز به 90 امتیاز اولیه‌شان اضافه می‌شود.

آدابی آنچنان با هیجان سخن می‌گوید و برنامه اجرا می‌کند که انگار شرکت‌کنندگان در استودیو حضور فیزیکی دارند. در این میان موسیقی‌های کوتاه، شور و هیجان برنامه را چندبرابر می‌کند.

اینجا شبکه تخصصی 24 ساعته سلامت... صدای دانش، نشاط، آرامش... گروه سلامت و تفریحات... مسابقه اف‌ام 102... ؛ در ادامه برنامه آدابی می‌گوید: «حالا می‌رویم به سراغ مرحله دوم مسابقه، در این مرحله شرکت‌کنندگان به طور مشترک 50 ثانیه زمان دارند تا به پرسش​های ما در حوزه بیماری‌ها پاسخ دهند. برای این‌که اشتباه نشود شرکت‌کننده اول، اف‌ام و شرکت‌کننده دوم، 102 نامگذاری می‌شوند. هر شرکت‌کننده‌ای که متوجه نام بیماری شد، نام خود و بیماری را بیان می‌کند. شرکت‌کننده‌ای که زودتر جواب دهد ثانیه‌های باقی‌مانده از 50 ثانیه به امتیازاتش افزوده می‌شود. در مرحله پایانی یک سوال دو گزینه‌ای از شرکت‌کنندگان پرسیده می‌شود که در صورت پاسخ مثبت، 20 امتیاز به امتیازات وی اضافه می‌شود.»

پیام‌های آموزشی

پس از پایان مسابقه فرصت کوتاهی دست می‌دهد که از آدابی درباره ویژگی‌های این برنامه سوال کنم که می‌گوید: «این مسابقه برای خودش جذابیت‌های زیادی دارد، زیرا از سه بخش تشکیل شده و هرکدام از این بخش‌ها دارای پیام‌های آموزشی زیادی است که مردم با رعایت آنها می‌‌توانند به سلامتی خود کمک کنند.»

او با بیان این‌که مخاطبان این برنامه را شنیدند و لذت بردند، معتقد است: «هدف برنامه این است که در قالب مسابقه‌ای شاد، اطلاعاتی مفید به مخاطبان برنامه منتقل شود. وقتی موضوعی را به صورت جدی بیان می‌کنیم تاثیر کمتری دارد تا وقتی که آن را با شوخی و در یک مسابقه هیجانی بیان می‌کنیم. از این‌رو در برنامه مسابقه اف‌ام 102 تلاش می‌کنیم تا در مدت زمان کوتاهی مطالب مورد نظر را به شنوندگان صدای دانش، نشاط و آرامش ارائه کنیم.»

از او درباره سختی اجرا در رادیو می‌پرسم می​گوید: «اجرا در رادیو از تلویزیون مشکل‌تر است؛ زیرا در تلویزیون مخاطب برای دریافت مطالب از دو عنصر صدا و تصویر استفاده می‌کند؛ اما در رادیو تنها عنصر صدا وجود دارد و زمانی که فرد فقط صدای مجری را می‌شنود، او باید همه احساس خود را از طریق صدا به مخاطب ارائه کند تا شنونده بتواند با او همراه شود و درک درستی از گفته‌های مجری داشته باشد.»

***

گروه سلامت و تفریحات شبکه رادیویی سلامت با توجه به نقش مهم تفریحات سالم و سرگرمی در سلامت و تاثیر آن بر ابعاد مختلف سلامت، برنامه‌هایی متناسب با فرهنگ اسلامی و ایرانی را در قالب‌های جذاب طنز، نمایش، مسابقه و جنگ تهیه و تولید می‌کند.

«جمشید یزدانی» مدیر گروه سلامت و تفریحات رادیو سلامت با توضیح این مطلب، خاطرنشان می‌کند: «براساس ماده 24 اعلامیه جهانی حقوق بشر هر کس حق استراحت، فراغت و تفریح دارد. تفریح و سرگرمی در کاهش میزان خشونت ‌و انحراف‌های اجتماعی، ارتقای سطح سلامت جسمی و روانی شهروندان و همچنین افزایش بهره‌وری در کار‌ها نقش دارد. از این‌رو گروه سلامت و تفریحات شبکه رادیویی سلامت به منظور ارتقای سطح آگاهی مخاطبان در حوزه سلامت و معرفی تفریحات سالم سلامت محور، برنامه‌هایی متناسب با فرهنگ ایرانی و اسلامی تولید می‌کند.»او در توضیح بیشتر موضوعات این مسابقه می‌گوید: «مسابقه اف‌ام 102 با هدف افزایش دانش و آگاهی مخاطبان در حوزه سلامت و با ایجاد فضای هیجانی، رقابت و امیدبخشی تهیه و هرروز هفته از ساعت 10 و 5 دقیقه روی موج اف‌ام ردیف 102 مگاهرتز تقدیم شنوندگان صدای دانش، نشاط و آرامش می‌شود.»

رقیه بقایی