آموزش عالی از نگاه آمار

وجود صندلی‌های خالی در مقطع کاردانی به این معناست که دیگر مثل گذشته، رقابت سختی برای ورود به مقطع کاردانی در دانشگاه‌های کشور وجود ندارد و این روزها هر دانش‌آموزی با داشتن مدرک پایان تحصیلات دوره دبیرستان می‌تواند بدون آزمون در بسیاری از رشته‌محل‌های دانشگاهی در مقطع کاردانی قبول شود.

براساس آمارهای رسمی، هم‌اکنون چهار میلیون و 400 هزار دانشجو داریم که در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری در حال تحصیل هستند. از این تعداد، یک میلیون دانشجوی کاردانی معادل 23 درصد، دو میلیون و 800 هزار دانشجوی کارشناسی معادل 66 درصد، 410 هزار دانشجوی کارشناسی‌ارشد معادل 10 درصد و 40 هزار دانشجوی دکترای تخصصی معادل 0.9 درصد کل دانشجویان، مشغول به تحصیل هستند.در این بین، علوم انسانی با تعداد یک میلیون و 970 هزار نفر دانشجو معادل 46 درصد بیشترین دانشجو را دارد، کمترین سهم مربوط به رشته هنر یعنی 5.4 درصد است. دیگر رشته‌ها از جمله فنی مهندسی 33.4 درصد، علوم پایه 7.2 درصد، کشاورزی و دامپزشکی 6.3 درصد و علوم پزشکی دارای 1.3 درصد دانشجوست.

همچنین مطابق اطلاعات منتشر شده از سوی وزارت علوم، هم‌اکنون 2500 موسسه آموزش عالی در کشور داریم که فعال هستند و به همراه دانشگاه آزاد اسلامی مشغول به فعالیت‌اند.

در این میان، سهم دانشگاه‌های دولتی وزارت علوم 15 درصد، سهم دانشگاه پیام نور 25 درصد، سهم دانشگاه آزاد اسلامی 36 درصد، سهم دانشگاه جامع علمی- کاربردی 10 درصد، سهم موسسات غیردولتی غیرانتفاعی 9.2 درصد و سهم دستگاه‌های اجرایی حدود 7 درصد است. همچنین دانشگاه فنی و حرفه‌ای نیز 3.5 درصد از کل دانشجویان کشور را تحت پوشش خود دارد.

در بین استان‌های کشور نیز استان تهران با 710 هزار دانشجو معادل 16.6 درصد از تعداد کل دانشجویان، دارای بیشترین سهم است. استان اصفهان با 310 هزار دانشجو معادل 7.25 درصد در رده بعدی قرار دارد. استان خراسان‌رضوی دارای 260 هزار دانشجو معادل 6.1 درصد در گروه بعدی جای دارد. همچنین استان خراسان‌شمالی هم با تعداد 42 هزار دانشجو، به عنوان کم‌جمعیت‌ترین استان دانشجویی کشور شناخته می‌شود.افزون بر این، تعداد رشته‌محل‌های مقطع کاردانی 9600، در مقطع کارشناسی 15 هزار و 800 رشته‌محل، در کارشناسی ارشد 7350 و در دوره دکترای تخصصی بیش از 2300 رشته‌محل وجود دارد. همان‌طور که می‌بینیم تعداد رشته‌محل‌های مقطع کارشناسی، حدود یک و نیم برابر مقطع کاردانی است و همین موضوع نیز به‌وضوح نشان می‌دهد تا چه حد، نسبت به گسترش رشته‌های کاردانی، غفلت شده است.

جالب آن‌که در تعداد دانشجویان رشته‌های مختلف نیز مدیریت و نظم خاصی وجود ندارد.

حسابداری با تعداد 230 هزار دانشجو بیشترین سهم را در میان رشته‌محل‌ها به خود اختصاص داده است، حقوق با 170 هزار دانشجو، کامپیوتر(نرم‌افزار) حدود صد هزار دانشجو دارد، مهندسی کامپیوتر(نرم‌افزار) نیز دارای 800 هزار دانشجوست.

در رشته مدیریت بازرگانی 70 هزار دانشجو، در رشته مدیریت دولتی 63 هزار دانشجو، در رشته مهندسی عمران حدود 62 هزار دانشجو و در رشته روان‌شناسی حدود 60 هزار دانشجو تحصیل می‌کنند.یعنی براساس گفته‌های مسئولان وزارت علوم، 35 درصد از دانشجویان در 11 درصد رشته‌ها مشغول به تحصیل هستند و 65 درصدشان در کمتر از 89 درصد رشته محل‌ها مشغول به تحصیل هستند.

حال اگر دوباره به این آمارها نگاهی اجمالی بیندازیم، متوجه می‌شویم که تعداد دانشجویان در این رشته‌ها بسیار بیشتر از نیاز بازار کار است و در حقیقت، بازار کار، پتانسیل لازم برای جذب این همه فارغ التحصیل رشته‌های یکسان را ندارد.

اتفاقا همین تجمع دانشجویان در رشته‌های نام‌برده سبب شده است که تعداد فارغ‌التحصیلان بیکار در این رشته‌ها هم زیاد باشد؛ آن هم در حالی که بازار کار بشدت تشنه جذب تکنیسین‌ها و نیروهای ماهر دانشگاهی است.