انیمیشن؛ هنر ایده نه ابزار

کنداکتوری که البته می‌توان در آینده حضور پرتعداد انیمیشن‌های ایرانی را هم در آن متصور بود.

انیمیشن در کشور ما از نظر توان و امکانات حرف‌هایی برای گفتن دارد و باید بتوان از این تخصص بویژه در رسانه تلویزیون بیشتر استفاده کرد. این روزها البته وضعیت انیمیشن تلویزیونی به نسبت گذشته نه‌چندان دورش، در شرایط خوبی قرار دارد. مخاطب امروز سیما با شبکه پویا به‌عنوان شبکه تخصصی پخش کارتون و پویانمایی رو‌به‌روست و در شبکه‌های مختلف سیما به این زمینه تخصصی رسانه، توجه شده است. مرکز صبا، حوزه هنری و سایر تشکل‌های زیرمجموعه صداوسیما یا بخش خصوصی نیز در زمینه انیمیشن فعالیت‌هایی داشته‌اند و هر ساله هنرجویان این رشته به شکل عملی به گروه‌های انیماتور می‌پیوندند.

اما نکته‌ای که در این میان بسیار اهمیت دارد و نباید در مسیر دستیابی به تحول و پیشرفت از آن غفلت کرد، آسیب‌شناسی انیمیشن در ایران بویژه در تلویزیون است. در همه این سال‌ها، تجارب ریزودرشتی در این زمینه شده است. در تلویزیون و در قالب جشن‌ها و جشنواره‌ها به این زمینه توجه شده است. نشست‌های تخصصی مختلفی در جشنواره‌های سینمایی همچون جشنواره بین‌المللی پویانمایی و جشنواره بین‌المللی کودکان و نوجوانان برپا شده و مقالات و پژوهش‌های زیادی در این مقوله در قالب مجلات تخصصی ارائه شده است، اما همه اینها وقتی می‌تواند انیمیشن ایرانی را به نتیجه مطلوب برساند که به وجه هنری آن بیش از وجه صنعتی‌اش پرداخته شده باشد.

کارشناسان انیمیشن در همه بررسی‌ها و نشست‌های خود بر این واقعیت صحه گذاشته‌اند که انیمیشن بیش از آن که زائیده ابزار و فناوری باشد، ناشی از خلاقیت است که این خلاقیت و توان فکری و اجرایی باید هم در ایده به کار گرفته شود و هم در نگارش و پرداخت فیلمنامه، همان‌طور که انیمیشن‌های مشهور تاریخ سینمای دنیا، بدون ایده جذاب و فیلمنامه قوی هیچ‌گاه نمی‌توانستند نسل‌های مختلف را مسحور خود کنند. درواقع این نسخه‌ همیشه فراتر از ابزار کارساز بوده است. چه آن زمان که انیمیشن با شیوه‌های قدیمی نقاشی متحرک و پویانمایی اجرا می‌شد و چه امروز که تکنیک سه‌بعدی رایانه‌ای نسل جدید را با خود همراه کرده است. اگر ایده، فیلمنامه و البته اجرا در انیمیشن قوی نباشد، بهترین و اخلاقی‌ترین رویکردها و مضامین هیچ‌گاه نخواهد توانست بر مخاطب تاثیر مورد نظر را بگذارد و بویژه با مخاطبان انبوه کودک و نوجوان ارتباط لازم را برقرار کند.

در سال‌های گذشته انیمیشن‌های بلند سینمایی از سوی هنرمندانی مانند وحید نصیریان، بهروز یغماییان، بهرام عظیمی و... ساخته شده‌اند و در این میان حتی کار عظیمی (تهران 1500) در سالی که گذشت نامش را به‌عنوان یکی از پرفروش‌های سینمایی سال ثبت کرد، اما واقعیت آن است که سینما و رسانه ملی باید بیش از این به خواست مخاطب توجه کنند و نیاز مخاطب به انیمیشن وطنی را جدی بگیرند.

علی افشار