به عصر جت‌پک‌ها خوش آمدید

داخل یک انبار کوچک در کرایستچرچ نیوزیلند، مردی موفق به تکمیل رویا و تصوری ذهنی شد که بسیاری از ما ممکن است آن را در سر پرورانده باشیم. گلن مارتین توانست با اختراعش به فاصله چند متر از زمین بلند شود و معلق بماند. او پس از مدتی معلق ماندن در هوا در حالی که یک جت‌پک (وسیله‌ای که مانند کوله پشتی به پشت بسته می‌شود و با فشار گاز به پرواز در می‌آید) به خود بسته و پاهایش را آویزان کرده بود، توانست به پرواز خود در داخل انبار ادامه دهد. این وسیله ابتکاری یک غول سیاه و سفید براق بود که مرد نیوزیلندی آن را به پشت خود بسته بود. جت‌پک با پروانه‌های بزرگ و با سر و صدای زیاد مانند فضاپیمای جنگ ستارگان به حرکت می‌آمد و از جا بلند می‌شد. براستی این پرواز، نمایشی خیره‌کننده و مبهوت‌کننده‌ برای مارتین بود.

طرح جت‌پک‌هایی شبیه این، حدود 90 سال پیش از طریق گری رابسون مخترع روسی پیشنهاد شد اما برای تبدیل شدن به واقعیت و رسیدن به نمونه‌هایی که عملا قادر به پرواز باشند، زمان زیادی لازم داشت. پیشرفت در مهندسی مواد و کنترل کامپیوتری پیشرفته به این معناست که عصر ظهور جت‌پک‌ها تقریبا صد سال پس از ارائه طرح اولیه می‌تواند در دوران ما آغاز شود. آیا ممکن است شما فردی را در کنارتان ببینید که به جای راه رفتن با ارتفاع کمی از زمین در کنار شما پرواز ‌کند. اگر مهندسان پشت سر این قضیه محکم بایستند بزودی می‌توان دید افراد مجهز به جت‌پک در حال اطفای حریق، پاسخ به درخواست‌ اورژانسی و اضطراری و حتی نجات جان یک نفر یا حداقل صرفه‌جویی در وقتشان هستند.

معمولا جت‌پک وسیله‌ای شناخته می‌شود که فرد می‌تواند آن را به پشت ببندد و بدون هر گونه وسیله مهارکننده پرواز آزادانه را تجربه کند. در فیلم‌های تخیلی، جت‌پک وسیله کوچک با دامنه پروازی وسیع است. اما در زندگی واقعی عکس این قضیه صادق است. دستگاه‌هایی که در طول چند دهه گذشته ساخته شده‌اند، کوله‌پشتی حاوی چند موشک بوده‌اند که به‌وسیله خروج سوخت با سرعت بالا نیروی پیش‌رانش آنها تامین می‌شود و از زمین بلند می‌شوند. در مراسم افتتاحیه بازی‌های المپیک 1984 در لس‌آنجلس و در برابر چشمان حیرت‌زده حاضران و میلیون‌ها بیننده تلویزیونی، مردی همراه کوله‌پشتی موشکی به پرواز درآمد اما سوخت کوله‌پشتی موشکی او فقط برای 30 ثانیه پرواز کافی بود و آن را برای هر گونه کاربرد عملی‌تر غیرممکن می‌ساخت.

نمونه دیگری که ممکن است دیده باشید، جت‌پک‌هایی است که از آب به عنوان نیروی محرکه استفاده می‌کنند. در این نوع جت‌پک نیاز به اتصال یک لوله به یونیت اصلی برای تغذیه آب به داخل نازل‌های جت متصل به پروانه‌هاست. البته محدودیت‌های موجود در این زمینه باعث نشد مهندسان و پیشقراولان از تصور کردن دستگاهی که بیشتر در فیلم‌های علمی - تخیلی دیده شده بود، غافل شوند. حدود 30 سال پیش گلن مارتین کمپانی هواپیمایی مارتین را راه‌اندازی کرد تا به رویای کودکی خود ـ‌که همان جت پک بود ـ جامه عمل بپوشاند. حالا پس از چند دهه این کمپانی ادعا می‌کند به کمک برخی نوآوری‌های پیش رانشی هوشمند به هدف خود دست یافته است. در تست‌های اخیر جت‌پک مارتین توانایی‌های پروازی خود را در یک انبار بزرگ در نیوزیلند به تصویر کشیده است.

جت‌پک مارتین تا حدودی بزرگ‌تر از کمربند موشکی است که طرح آن در سال‌های دهه 1340 ارائه شد و هنوز هم مشخصات آن قابل توجه است. جت‌پک مارتین قادر است مسافت 2100 متری را با سرعت 80 کیلومتر بر ساعت پرواز کند. این وسیله برای بلند شدن از دو فن کانال‌دار (نوعی پیشرانه محصور در سیلندرهای مخصوص) استفاده می‌کند. نیروی محرکه با موتور مخصوصی شبیه موتورسیکلت اما سبک‌تر و فشرده‌تر از آن تامین می‌شود. با استفاده از یک مخزن سوخت استاندارد می‌توان جت‌پک را برای حدود 30 دقیقه با سرعت 30 کیلومتر بر ساعت به پرواز درآورد.

ناجی زندگی

پیتر کوکر، مدیر اجرایی کمپانی هوایی مارتین می‌گوید: پس از آن‌که تست‌های اولیه داخل کارخانه عملکرد این وسیله را به اثبات رساند، شرکت جت پک را در فضای خارج از کارخانه و تحت طیف گسترده‌ای از شرایط مختلف و به وسیله کنترل از راه دور آزموده است. تست کنترل از راه دور روی جت‌پک مجهز به 105 کیلوگرم بار (معادل وزن یک مرد تنومند) انجام شده تا مطمئن شویم آزمایش‌ها در شرایطی تقریبا واقعی صورت پذیرفته است. پرواز اخیر بدون سرنشین جت‌پک در ارتفاع بالا برای تست قابلیت پروازی در ارتفاع 1500 متر و همچنین وضعیت خروج اضطراری انجام شد. جت‌پک مارتین مجهز به یک سیستم پاراشوت بالستیک خواهد بود که به طور خودکار در شرایط اضطراری عمل می‌کند. این سیستم عملکردی شبیه سیستم صندلی‌پران هواپیمای جنگنده دارد.

اگرچه تقاضا برای جت‌پک تا حدی به صنایع تولید وسایل تفریحی و تعدد افراد هیجان‌طلب بستگی دارد اما کوکر پیش‌بینی می‌کند براساس منطق، اولین استفاده‌کنندگان جت‌پک افراد مسئول در شرایط اضطراری خواهند بود. پلیس‌ها، آتش‌نشان‌ها و امدادگران می‌توانند از جت‌پک برای رسیدن به مناطقی که دسترسی ندارند استفاده کنند.

کوکر می‌گوید سرویس‌های آمبولانسی و اورژانس‌ها علاقه زیادی دارند که در صحنه تصادفات اولین کسانی باشند که بر بالین مصدومان حاضر می‌شوند مانند امدادگران موتورسواری که برای امدادرسانی سریع در شهرهای شلوغ و پرترافیک خدمت می‌کنند. بنابراین می‌توان دریافت از جت‌پک برای جستجو و نجات، امنیت مرزی و بازرسی خط لوله‌های نفتی و گازی در آینده استفاده زیادی خواهد شد.

با توجه به پروازهای آزمایشی، کوکر معتقد است: پرواز با این وسیله بسیار سرگرم‌کننده و فوق‌العاده آسان است. این ماشین یک دستگاه پایدار و ایمن است که هر کسی با کمی تمرین می‌تواند با آن پرواز کند.

البته کمپانی او در حال انجام آزمایش‌هایی است تا قبل از آماده‌سازی محصول و ارائه آن به بازار، موتور آن را ارتقا دهد. کوکر پیش‌بینی می‌کند جت‌پک تا اواسط سال آینده آماده تحویل به علاقه‌مندان باشد.

آتنا حسن آبادی / جام​جم