مسیر بارداری در جاده فرعی

در چنین شرایطی که نشانه‌های حاملگی مبهم است، ولی شخص با عوارضی چون تاخیر در قاعدگی، درد لگنی و شکمی دست و پنجه نرم می‌کند، احتمال بارداری خارج از رحم وجود دارد.

دکتر رویا تقی‌پور انوری، متخصص زنان، زایمان و نازایی می‌گوید: خانم‌هایی که با عوامل خطری چون لکه‌بینی و درد زیر شکم مواجه می‌شوند، ضروری است به انجام سونوگرافی و اندازه‌گیری هورمون بارداری برای بررسی وضع قطعی بارداری اقدام کنند.

وی در گفت‌وگو با جام‌جم تاکید می‌کند: در صورت مراجعه دیرهنگام و رشد سلول تخم در محل غیرطبیعی، به دلیل غیرقابل انعطاف‌بودن بافت لوله رحمی، پارگی لوله یا تخریب و خونریزی بافت‌های حاوی بارداری اتفاق خواهد افتاد و در صورتی که این پارگی به عمل جراحی و برداشتن لوله رحمی منجر شود، احتمال بروز ناباروری به علت ایجاد التهاب و چسبندگی و انسداد لوله رحمی وجود خواهد داشت.

بروز اشکال در مسیر جابه‌جایی تخمک

چرا حاملگی خارج از رحم اتفاق می‌افتد؟ دکتر تقی‌پور در پاسخ می‌گوید: بلاستوسیست یا سلول تخم به طور طبیعی در پوشش آندومتری حفره رحم لانه‌گزینی می‌کند. اگر لانه‌گزینی در هر جای دیگری بجز این محل که شایع‌ترین آن در بخش‌های مختلف لوله‌های رحم است، صورت گیرد آن را حاملگی نا بجا، اکتوپیک یا خارج از رحم می‌نامند. به بیان دیگر، علت بروز حاملگی خارج از رحم به وجود اشکالی در مسیر جابه‌جایی تخمک برمی‌گردد که مهم‌ترین علت آن، اختلال در لوله‌های رحمی است.

آسیب‌دیدگی لوله‌های رحمی را نادیده نگیرید

شاید بسیاری از افراد به اشتباه تصور کنند حاملگی خارج از رحم صرفا جنبه ژنتیکی یا ارثی دارد، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد ژنتیک تاثیر مستقیمی در بروز حاملگی خارج از رحم ندارد. به گفته دکتر تقی‌پور، آنچه در بروز این حالت بسیار نقش دارد آسیب‌دیدگی قبلی لوله‌های رحم است که یا در اثر حاملگی نابجای قبلی یا به علت انجام جراحی روی لوله رخ می‌دهد که برای درمان ناباروری یا عقیم‌سازی رخ می‌دهد و با بیشترین خطر حاملگی نابجا همراه است. همچنین استفاده از روش‌های درمان ناباروری نیز سبب افزایش چشمگیر خطر حاملگی نابجا می‌شود.

وی می‌افزاید: سابقه عفونت لوله رحم یا سایر بیماری‌های آمیزشی نیز جزو عوامل خطر شایع محسوب می‌شود. یکی دیگر از عوامل خطر که نباید نادیده گرفته شود، استعمال دخانیات است. همچنین اگرچه با استفاده از روش‌های جلوگیری از بارداری، تعداد حاملگی نابجا کاهش می‌یابد، ولی در مواردی که روش‌های جلوگیری از حاملگی با شکست مواجه می‌شود، تعداد نسبی حاملگی‌های خارج از رحم افزایش پیدا می‌کند.

نشانه‌های مهم

مطالعات نشان داده است پس از ابتلا به یک مورد حاملگی خارج از رحم، احتمال ابتلا به حاملگی نابجای مجدد بیشتر می‌شود، اما نشانه‌های اصلی که خبر از حاملگی خارج از رحم می‌دهد، چیست؟

به گفته دکتر تقی‌پور، نشانه‌های اولیه‌ای که می‌تواند خبر از بارداری خارج از رحم بدهد؛ شامل تاخیر در قاعدگی، درد لگنی و شکمی و در موارد پیشرفته‌تر حاملگی، علائم گوارشی، سرگیجه یا احساس سبکی سر می‌شود. البته 60 تا 80 درصد زنان مبتلا به حاملگی خارج از رحم با تاخیر در قاعدگی، لکه‌بینی یا خونریزی مواجه هستند. علائم دیگری که به دنبال مراجعه دیرهنگام و معمولا بعد از پارگی لوله رحمی رخ می‌دهد نیز شامل درد شکم، حساسیت شکمی و لگنی می‌شود.

درمان سریع حاملگی خارج از رحم

متخصصان زنان تاکید می‌کنند مراجعه دیرهنگام به دنبال بروز حامگی خارج از رحم می‌تواند به پارگی لوله رحمی، خونریزی و برداشتن لوله رحمی منجر شود و ناباروری ایجاد کند. در حالی که با مراجعه سریع و تشخیص به موقع، یعنی قبل از ایجاد عوارض انسداد و نیاز به عمل جراحی یا دستکاری‌های لوله‌ای و لگنی، معمولا با درمان دارویی می‌توان مشکل را برطرف و از ایجاد عوارض ناشی از حاملگی نابجا جلوگیری کرد.

پیشگیری چگونه ممکن است؟

به گفته دکتر تقی‌پور، پیشگیری از حاملگی خارج از رحم به طور صددرصد امکان‌پذیر نیست، اما در صورت معلوم‌بودن عوامل خطر و امکان رفع آنها تا حدودی می‌توان از بروز این مشکل پیشگیری کرد. بی‌شک در این خصوص درمان فوری هرگونه عفونت لگن و رحم و استفاده از روش‌های مطمئن پیشگیری از بارداری بسیار کمک‌کننده است.

پونه شیرازی / گروه سلامت