نگاه هفته
وضعیت سفید
طی سالهای گذشته، تلویزیون نمونههای موفقی در تولید و پخش سریال با موضوع دفاع مقدس داشته است ؛ کارهایی که از نظر تأثیرگذاری و جذب مخاطب و روایت حرفهایی برای گفتن داشته، گرچه از نظر کیفیت ساختاری، سریالهای دفاع مقدس نیز مانند دیگر کارهای تلویزیونی با اوج و فرودهایی همراه بوده است.
سریالهایی را که در تلویزیون با محوریت سالهای دفاع مقدس روی آنتن رفته میتوان به چند دسته تقسیم کرد. دسته اول، بیشتر کارکرد تاریخی دارند و روایت دوران دفاع مقدس را بر اساس شخصیت و حماسهآفرینیها و مجاهدات یکی از سرداران شهید جنگ تحمیلی بنا میکنند.
سریالهایی چون «سیمرغ» ساخته حسین قاسمی جامی (که به زندگی و شهادت شهید احمد کشوری و شهید شیرودی میپرداخت) از اولین نمونههای اینگونه سریالها «شوق پرواز» ساخته یدالله صمدی (که زندگی و شهادت شهید عباس بابایی را تصویر کرد) از آخرین آنهاست.
دسته دوم، سریالهایی است که در آن جنگ در شهرها تصویر شده است که «وضعیت سفید» (حمید نعمتالله) سرآمد آنهاست؛ سریالی که توجه بینهایت دقیق به جزئیات فیلمنامه، شخصیتها و فضاها در کنار یک کارگردانی پر از خلاقیت، آن را به یکی از روایتهای جذاب دوران دفاع مقدس در تلویزیون بدل کرد.
دسته دیگر سریالهایی است که داستان های آن در دل دوران دفاع مقدس تصویر شده است. از موفقترینها باید متأخرترین آنها را یعنی «در چشم باد» (مسعود جعفری جوزانی) دانست که گرچه روایتی تاریخی از دهههای گذشته تا دوران دفاع مقدس را به تصویر میکشد، اما اتفاقا رویکرد اصلی خالق این سریال، پاسداری از حماسه مقاومت این ملت در برابر زورگوییهاست و به همین دلیل جعفریجوزانی بدرستی سریال فاخر و ماندگار خود را با حماسه خرمشهر به پایان میرساند. نکته جالب درباره این مجموعه، روایت مستند بازسازیشده فتح خرمشهر است که در نوع خود جالب توجه و به عنوان حرکتی نو، توجه برانگیز بود.
این حرکت البته در مستند زندگی شهید حسن باقری (غلامحسین افشردی) یعنی «آخرین روزهای زمستان» نیز به شکل دیگر و جالبتری بروز یافت و موجب شد پس از مدتها، توجه مردم به یک مستند تلویزیونی بازسازیشده، جلب شود.
تولید سریال با مضمون جنگ تحمیلی و دوران دفاع مقدس در تلویزیون به این نمونهها ختم نمیشود. در تلویزیون سریالهای مختلفی در دهههای مختلف، همپای سینما و البته از نظر کمی، کمتر از سینما، روایتگر دوران حماسه بودهاند، اما مقصود از برشمردن نمونههای بالا اتفاقا این بوده که یادآور شوم بر خلاف آنچه به نظر میرسد و در تریبونهای مختلف مورد توجه قرار میگیرد دغدغه، هوشمندی، روزآمدی، خلاقیت و نوآوری اصولی است که به ماندگاری یک اثر منجر میشود وگرنه برخورداری از بهترین امکانات و منابع مالی، مجهزترین امکانات نظامی و به صرف داشتن توپ و تانک نمیتوان مدعی شد اثر ماندگار خلق میشود، اما با فکر و اندیشه میتوان در این میدان پیروز شد. این روزها، موج خبری تولید سریالهایی با موضوع دفاع مقدس در جریان است و سخن از کارهای فاخر در این زمینه میشود. ای کاش مدیران سیما، علاوه بر اعتماد به دوستان و همکارانی که امتحان خود را پس دادهاند، به سراغ فیلمسازان نوجو و خلاقی نیز بروند که در سینما و تلویزیون، صاحب فکر و خلاقیتاند و دنبال این نیستند که قدرت خود را با فراهم کردن توپ و تانک و لشکر به رخ بکشند!
علی افشار
گفت و گو
