کارنامه‌هایی که ورق می‌خورند

مروری بر کارنامه حرفه‌ای هنرمندان

برای تهیه گزارشی از این برنامه به محل ضبط آن سری می‌زنم. تا شروع برنامه حدود 20 دقیقه مانده است و من در این فرصت با عوامل برنامه درباره ویژگی‌های کارنامه به گفت‌وگو می‌پردازم. وقتی از امین رهبر، تهیه‌کننده و سردبیر برنامه ـ که دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد نمایش است ـ درباره اهداف برنامه می‌پرسم وی در پاسخ می‌گوید: ما به دور از اما و اگر و با صراحت و سادگی در برنامه، کارنامه زندگی هنری افراد را در حضور خودشان معرفی و در مورد آن گفت‌وگو می‌کنیم. اما این گفت‌وگو منجر به نقد کردن افراد نمی‌شود و هدف از ارائه برنامه، دادن یکسری اطلاعات شفاف و به دور از ابهام به مخاطبان است. زیرا از این طریق مخاطبان با روحیه افراد، نحوه کار و همچنین نگرش و سلیقه آنها آشنایی بیشتری پیدا می‌کنند.

رهبر معتقد است کارنامه حاصل کار گروهی جمع کثیری از تهیه‌کنندگان و سردبیران این برنامه است که طی چند سال اخیر برایش زحمت کشیده‌اند و هم‌اکنون مدتی است مسئولیت به او محول شده است و خود را امانتدار آنها می‌داند. در گذشته افرادی همچون امیرشهاب رضویان، یدالله صمدی، نگار اسکندرفر کورش نریمانی در برنامه حضور داشته‌اند و بزودی هم ابوالفضل جلیلی، مهمان این برنامه خواهد بود.

یک روایت صادقانه روی آنتن

تا چند دقیقه دیگر برنامه کارنامه شروع می‌شود. با اعلام ساعت 21 آرم برنامه کارنامه پخش می‌شود: «رادیو نمایش تقدیم می‌کند؛ برنامه‌ای در چهار فصل در حوزه تئاتر، سینما، رادیو و تلویزیون.»

روزبه حسینی مجری این قسمت می‌گوید: «جمعه شب شما خوش و آرام باد، افتخار داریم امشب روی موج اف ام ردیف 5‌/‌107 مگا هرتز همراه شما هستیم با برنامه‌ای در حوزه تئاتر و با حضور مهمان این هفته که نویسنده و کارگردان تئاتر است با شما همکلام می‌شویم و همچون گذشته از طریق ارسال پیامک و تماس تلفنی ضمن شرکت در مسابقه برنامه امشب با ما باشید.»

در همین زمان به دور از تعارف‌های معمول و این که موسیقی پخش شود، در باز شده و مهمان برنامه وارد استودیو می‌شود. تمام صداها روی آنتن زنده است. عوامل برنامه معتقدند این طور ساده بودن بهتر است.

مجری برنامه ادامه می‌دهد: حالا در حضور حسین کیانی، نویسنده و کارگردان تئاتر بیوگرافی مختصری از او را می‌خوانم تا بر کارنامه هنری وی مروری داشته باشیم. سپس پرسش‌‌های امشب برنامه مطرح و در سوال اول از شنوندگان برنامه پرسیده می‌شود کیفیت نمایشنامه و کارگردانی یک نمایش برای جذب شما به تماشای آن چقدر تاثیر دارد. همچنین درباره این که انتخاب بازیگران چهره و صاحب نام برای شما تا چه اندازه تاثیرگذار است.

سوال دوم درباره این که مخاطبان کدام یک از نمایش‌های حسین کیانی را بیشتر می‌پسندند مطرح می‌شود. در پایان برنامه به قید قرعه به یکی از شرکت‌کنندگان یک بسته فرهنگی اهدا خواهد شد.

در ادامه برنامه حسینی می‌گوید: امشب فریده سپاه منصور با تمام مشغله کاری که دارد با ما در مورد کارهای حسین کیانی و نمایش‌هایی که با او همکاری داشته، صحبت می‌کند.

صداقت، رمز جذابیت برنامه است

فرازهایی از تئاتر مشروطه بانو به نویسندگی و کارگردانی حسین کیانی پخش می‌شود. هر چند صدابردار برنامه از کیفیت صدای ضبط شده راضی نیست، ولی با کمک تکنیک‌های فنی کیفیت صدا بهتر می‌شود و در ضمن موسیقی نمایش مشروطه بانو نیز به پخش می‌رسد.

الهام قادری، دستیار تهیه‌کننده به حسینی می‌گوید چند پیامک بخواند. در پیامک‌ها مخاطبان نظر خود را در مورد سوال برنامه و پرسش‌هایی که از حسین کیانی داشتند، گفته‌اند. ولی محتوای یکی از آنها نگاه شنونده‌ای درباره فضا و ویژگی برنامه است و در آن به این نکته اشاره شده که جذابیت و زیبایی برنامه کارنامه، صداقت آن است.

در این بخش از برنامه مهمان ویژه تلفنی روی خط می‌آید. کسی که سال‌هاست با حسین کیانی در عرصه‌های مختلف همکاری می‌کند. رویا میر علمی که شاهد اجراهای خاصی از او در نمایش‌های کیانی هستیم، همسر او نیز است. میر علمی از نگاه کیانی به جامعه و دغدغه‌های کاری او می‌گوید. همچنین در ادامه، گزارش‌هایی از آثار کیانی به نقل از دیگر همکاران او پخش می‌شود.

اندر احوالات خواسته‌های متعالی

حسین کیانی، نویسنده و کارگردان تئاتر که مهمان برنامه کارنامه است در مورد شرایط کنونی عرصه تئاتر می‌گوید: برخی فقط می‌خواهند گیشه را پر کنند. متاسفانه تئاتر به شهربازی و سیرک تبدیل شده است. مخاطب در شهربازی از لحاظ هیجانی تخلیه می‌شود، ولی چیزی با خود بیرون نمی‌آورد. به گفته کیانی بعضی دوستان با تئاتر تفریح می‌کنند و از آن پول در می‌آورند. این تئاتر، تئاتر دغدغه مند انسان دوست و هدفمند نیست، زیرا دنبال حرف حساب نیست. بلکه دنبال پسند عامه است. هر مخاطبی در هر جای دنیا دارای دو خواسته است که یکی نازل و دیگری عالی است. در تئاتر‌های عامه پسند به خواست نازل مخاطب و بهتر است بگویم به خواست مشتری جواب داده می‌شود. اما هنر هنرمند تئاتر این است که به خواسته‌های فاخر و عالی مخاطب جواب بدهد و بتواند خواسته پنهان و درجه یک مخاطب را کشف کند. هدف باید تئاتر فرهیخته و با اصالت باشد. حسین کیانی در ادامه می‌گوید: من تئاتر کار می‌کنم برای این‌که وظیفه انسانی خود را در قبال جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنم و در قبال فرهنگی که پشتوانه من است، ادا کنم. متعهدانه کار می‌کنم برای سرگرمی و از سر احتیاج کار نمی‌کنم. باید ادای دین کنم و اندک به زندگی معنی بدهم. تئاتر برای من حرمت، ارزش و اعتبار دارد و حاضر نیستم آن را به عالمی بفروشم.

انگیزه‌ای برای همکاری

الهام قادری، کارشناس بازیگری، دستیار تهیه‌کننده و مسئول هماهنگی برنامه است. وی می‌گوید: هماهنگی برنامه‌های تخصصی قدری سخت است، زیرا هنرمندان معمولا در سر اجرای برنامه‌های مختلف هستند و هماهنگ شدن با آنها قدری مشکل است. به همین دلیل در بعضی موارد به جای این که در حضور مهمان برنامه نظر این دوستان را در مورد کارهای هنری مهمان جویا شویم، از گزارش‌های تولیدی که قبلا ضبط شده استفاده می‌کنیم. اما چیزی که باعث شده به فعالیت خود ادامه بدهم عشق و علاقه اعضای تیم برنامه‌ساز به اهداف برنامه است و بیشتر فضای دوستانه حاکم بر برنامه باعث شده با این برنامه همکاری کنم.

گفته الهام قادری به نوعی تائید می‌شود، زیرا محسن قصابیان که قبلا سردبیری برنامه را هم به عهده داشته است، هم‌اکنون نیز با این تیم همکاری دارد و پیش از شروع با امین رهبر در مورد برنامه امشب صحبت می‌کند. دلیل ادامه همکاری محسن قصابیان را با برنامه می‌پرسم که وی می‌گوید: محیط کار رادیو و برنامه کارنامه، صمیمانه و فرهیخته است. دلیل همکاری من همین است. در ضمن ارائه برنامه‌ای خوب در این ساعت از شب اهمیت زیادی دارد. نباید خود را درگیر اسم‌ها کنیم. محسن قصابیان معتقد است کارنامه، نتیجه تلاش و فعالیت بزرگوارانی همچون نادر برهانی مرند و دیگر عزیزانی است که سال‌ها برای این برنامه زحمت کشیده‌اند و هر کدام از آنها در به ثمر رسیدن این برنامه سهم بسزایی دارند.

روزبه حسینی، مجری ـ کارشناس برنامه در حوزه تئاتر است و تکیه کلام او در آغاز و پایان هر برنامه، بنده کمترین است. حسینی از اوایل دهه 70 به صورت تجربی وارد مراکز آموزش تئاتر شده و در این زمینه به فعالیت و پژوهش پرداخته است، ولی به‌دلیل اسرار پدرش در دانشگاه تهران حقوق قضایی خوانده و پس از اتمام مقطع کارشناسی دوباره در رشته مورد علاقه خودش تئاتر تحصیلکرده است. روزبه حسنی همچنین نویسنده برنامه است. مجری ـ کارشناسان این برنامه افراد مختلفی هستند که برحسب نوع تخصص خود برنامه را اجرا می‌کنند. در شب‌هایی که موضوع محوری برنامه به سینما اختصاص دارد، مجری ـ کارشناس برنامه رامین ناصر نصیر است.

سیما پویا