جرم آنـلایـن

جرایم اینترنتی در ایران این روزها آن‌طور که مسعودی‌فر، معاون قضایی رئیس کل و سرپرست معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم گفته​در حال افزایش است. این جرایم دامنه گسترده‌ای دارد و از سرقت داده‌ها و اطلاعات، مختل کردن شبکه‌ها با استفاده از انواع بدافزارها تا سرقت موجودی بانکی شهروندان و هتک حرمت و حیثیت را دربر می‌گیرد؛ اما ایرانیان بیش از همه با معضل سرقت‌های اینترنتی مواجه هستند. براساس آمار، این نوع دزدی‌ها 47 درصد کل جرایم رایانه‌ای و اینترنتی را به خود اختصاص داده است.

مینو ـ الف، زنی اصفهانی است که سارقی اینترنتی پنج میلیون تومان از حساب او برداشت کرد. این زن می‌گوید: اصلا متوجه دزدی نشده بودم تا این‌که برای واریز کردن پول به بانک رفتم و فهمیدم موجودی ندارم. بلافاصله به پلیس فتا شکایت کردم و ماموران با تحقیقاتی که انجام دادند، فهمیدند این مبلغ به صورت اینترنتی از حسابم برداشت شده است. آنها رد متهم را گرفتند و او را- که پسری هجده ساله است- دستگیر کردند. این پسر با خواهرم دوست شده و او را فریب داده بود. خواهرم هم شماره رمز و حساب مرا گرفته و در اختیار آن پسر قرار داده بود و به این ترتیب سرقت انجام شده بود.

رضا مردی پنجاه و یک ساله است که طعمه یکی از سارقان اینترنتی شده است. او می‌گوید: شهریه دانشگاه دخترم را باید به صورت اینترنتی پرداخت می‌کردم و چون این کار را بلد نبودم به یک کافی‌نت رفتم و از مسئول آنجا کمک خواستم. مدتی بعد فهمیدم تمام موجودی‌ام به سرقت رفته است. از بانک پیگیری کردم و گفتند باید به پلیس فتای تهران شکایت کنم. بعد از انجام تحقیقات معلوم شد​ مسئول آن کافی‌نت مشخصات حسابم را برداشته و بعد از رفتن من از مغازه موجودی‌ام را خالی کرده بود.

مردی به نام حسن یکی از سارقان اینترنتی است که در خراسان شمالی دستگیر شده است. او می‌گوید: شماره حساب و رمز یکی از آشنایانم را گرفتم و خیلی راحت از طریق اینترنت تمام موجودی‌اش را به حسابم منتقل کردم، اما خیلی زود گیر افتادم.

در این پرونده‌ها سرقت بسادگی و با استفاده از بی‌احتیاطی مالباختگان انجام شده است، اما موضوع همیشه به همین راحتی نیست و برخی تبهکاران از شگردهای پیچیده‌تری استفاده می‌کنند. یکی از این متهمان که در دادسرای مبارزه با جرایم رایانه‌ای تهران پرونده دارد، در اعترافاتش گفته است: من در یک کافی‌نت کار می‌کردم و نرم‌افزاری را تهیه کرده بودم که به نوعی کار جاسوسی انجام می‌داد. یعنی اطلاعات بانکی کاربران را در حــافظه رایانه ذخیره می‌کرد و آنها به هیچ وجه متوجه این موضوع نمی‌شدند بعد من براحتی دزدی را انجام می‌دادم.

تبهکار دیگری به نام مهران از شگردی تخصصی موسوم به فیشینگ استفاده می‌کرد. او توضیح می‌دهد: فیشینگ یعنی این‌که سایتی را درست شبیه یک سایت دیگر طراحی کنی.من هم این کار را برای یک موسسه مالی انجام دادم. سایت من از نظر ظاهری هیچ فرقی با سایت اصلی خود آن موسسه نداشت و افراد وقتی وارد آن می‌شدند اصلا نمی‌فهمیدند سایت جعلی است و با اطمینان عملیات بانکی‌شان را انجام می‌دادند غافل از این‌که من می‌توانم تمام اطلاعات‌شان را به دست بیاورم و از آنها سرقت کنم. پلیس برای پیشگیری از این‌گونه سرقت‌ها بارها از شهروندان خواسته است هرگز اطلاعات بانکی خود را برای دیگران حتی بستگان‌شان فاش نکنند و در صورتی که قصد دارند به صورت اینترنتی پول نقل و انتقال دهند، مراقب باشند ​ حتما وارد سایت اصلی شوند.

هتک حیثیت یکی دیگر از جرایم رایانه‌ای شایع در ایران است. فریده، زنی ساکن استان آذربایجان شرقی است که در یکی از این پرونده‌ها به عنوان شاکی حضور دارد. او می‌گوید: من از طریق اینترنت با مرد جوانی آشنا شدم و دوستی ما ادامه پیدا کرد تا این‌که هر دو به یکدیگر علاقه‌مند شدیم و تصمیم به ازدواج گرفتیم. ما در حالی زندگی مشترک‌مان را شروع کردیم که اطلاعات زیادی از همدیگر نداشتیم و تمام شناخت‌مان از هم به همان چت‌ها و ارتباطات اینترنتی محدود می‌شد. من بعد از ازدواج فهمیدم شوهرم مشکل اخلاقی دارد برای همین از همان اول با هم به اختلاف برخوردیم و هنوز یک سال از عقدمان نگذشته بود که جدا شدیم. بعد از آن باخبر شدم او عکس‌هایم را در چند سایت مستهجن گذاشته و مطالب نامربوطی درباره‌ من نوشته​ است، برای همین به پلیس شکایت کردم و ماموران بعد از پیگیری‌هایی که انجام دادند، فهمیدند شوهر سابقم این کار را کرده تا آبرویم را ببرد و از من انتقام بگیرد.

زن دیگری که خودش مجرم اینترنتی محسوب می‌شود، درباره کاری که انجام داده است، توضیح می‌دهد: من با همسر برادرم بشدت اختلاف داشتم و می‌خواستم هر طور شده از او انتقام بگیرم و کاری کنم برادرم طلاقش بدهد، برای همین عکس و شماره تماسش را در سایت‌های غیراخلاقی منتشر کردم و مطالب نادرستی درباره‌اش نوشتم. وقتی تماس‌های تلفنی با زن برادرم شروع شد، برادرم به وی شک کرد و دچار اختلاف شدند؛ البته در نهایت شکایت کردند و دست من رو شد.

مرد دیگری که در اصفهان دست به اقدامی مشابه زده و توسط پلیس دستگیر شده است، می‌گوید: من در چت‌روم با زنی آشنا شدم و بعد از مدتی به بهانه علاقه و ازدواج او را فریب دادم و چند عکس از وی گرفتم و آنها را در اینترنت منتشر کردم. می‌خواستم با این کار از او اخاذی کنم، اما قبل از این کار دستگیر شدم.

گاهی اوقات نیز کلاهبرداران برای این‌که شناسایی و دستگیر نشوند از دنیای مجازی برای پیشبرد نقشه‌هایشان استفاده می‌کنند. مردی که در استان خراسان شمالی از جویندگان کار​ کلاهبرداری کرده است، می‌گوید: من همه کارهایم را به صورت اینترنتی انجام می‌دادم. شیوه کارم هم به این شکل بود که سایتی را راه انداختم و اعلام کردم می‌توانم برای متقاضیان کار پیدا کنم. با این ترفند و برای ثبت‌نام مبالغی را به صورت اینترنتی از آنان دریافت کردم و خیالم راحت بود کسی نمی‌تواند ردم را بگیرد و مرا دستگیر کند. در تمام این جرایم اعتماد بی‌مورد مالباختگان به فردی غریبه که هیچ‌ شناختی از او ندارند، زمینه وقوع جرم را به وجود آورده است. این در حالی است که در برخی جرایم نیز انگیزه مالی وجود ندارد و مجرمان با اهداف غیراخلاقی مرتکب جرم می‌شوند. جوانی اصفهانی بعد از دستگیری توسط پلیس فتا گفت: من در اینترنت با معرفی خودم با عنوان تاجری ثروتمند دختران جوان را اغفال و اعتمادشان را جلب می‌کردم، بعد عکس‌های آنها را با وعده ازدواج به دست می‌آوردم و در سایت‌های غیراخلاقی منتشر می‌کردم.

زنی از اهالی استان سمنان نیز می‌گوید: چندی پیش به من خبر دادند عکس‌های خصوصی‌ام در اینترنت منتشر شده است. وقتی شکایت کردم اصل ماجرا معلوم شد؛ مدتی قبل حافظه دوربینم را گم کرده بودم که ظاهرا پسری آن را سرقت و عکس‌ها را منتشر کرده بود.در شرایطی که جرایم اینترنتی رو به افزایش است و از سویی دیگر آمار استفاده از فناوری‌های نوین نیز روز به روز بیشتر می‌شود، شهروندان باید با بالا بردن مهارت، آگاهی و هوشیاری خود مراقب باشند در دام تبهکاران گرفتار نشوند.

زهرا الیاسی