اسناد علت تخریب «تکیه دولت»

"نسرین خلیلی"، مسئول برپایی نمایشگاه اسناد تکیه دولت در گفت‌وگو با خبرنگار جامعه فارس اظهار داشت: 12 سند درباره سرنوشت «تکیه دولت» و علت تخریب آن همزمان با اربعین حسینی در تالار اول حوضخانه کاخ گلستان به نمایش گذاشته می‌شود.

وی افزود: در یکی از این اسناد، قید شده است که قناتی زیر بنای تکیه دولت وجود داشته است باعث شده تا این بنا که مصالح آن از خشت بوده است خراب شود.

خلیلی گفت: در یکی از سندها مشخص است که حکام محلی برای مراسمی که در تکیه دولت برپا می‌شده است کمک و هزینه می‌کرده‌اند.

وی تأکید کرد که تکیه دولت از تمام ساختمان‌های دوران ناصری در تهران بلندتر بوده است و اگر بنای 3 طبقه آن با گنبد، مورد توجه قرار گیرد حتی از شمس‌العماره نیز بلندتر بوده است.

این کارشناس میراث فرهنگی اظهار داشت: بنای تکیه دولت در دوران پهلوی به طور کامل از بین رفته است و در اسناد موجود در این نمایشگاه نیز آمده است که تعدادی از وسایل تکیه دولت به کاخ گلستان منتقل شده و نخستین تئاترها و نمایش‌های امروزی نیز در این تکیه برگزار شده است.

 تکیه دولت، بنایی است که در عهد ناصرالدین شاه قاجار و به منظور اجرای مراسم تعزیه و برگزاری آئین‌های سوگواری و روضه خوانی در ایام عاشورا در تهران برپا شد. تکیه دولت نه تنها به لحاظ معماری و جنبه‌های تاریخی بلکه از لحاظ اجرای مراسم با شکوه تعزیه نیز دارای اهمیت خاصی بوده‌است.

تکیه دولت را که اکنون اثری از آن به جا نمانده‌ است، می‌توان نماد تهران در عصر ناصری تلقی کرد و آن را از معدود بناهایی دانست که علاوه بر تاثیر به سزایی که در تاریخ تعزیه داشته ‌است، به عنوان یک شاهکار معماری عصر قاجار نیز مطرح بوده‌است.

ساختمان عظیم تکیه دولت که بعضی از جهانگردان و نویسندگان مغرب زمین آنرا از حیث عظمت شبیه آمفی تئاتر ورونا در انگلستان دانسته‌اند، در ضلع شرقی کاخ گلستان و در مجاورت شمس‌العماره قرار داشته و از آن بعنوان بزرگترین نمایشخانه تمام اعصار ایران نام برده شده ‌است.

در مورد تاریخ دقیق ساخت تکیه دولت، نقل قول‌های متفاوتی وجود دارد، اما مشهور آن است که تکیه دولت، با فرمان ناصرالدین شاه در سال 1248 خورشیدی برابر با سال 1284 هجری قمری و با مباشرت دوستعلی خان معیرالممالک که در آن زمان سرپرست ضرابخانه شاهی بود، ساخته شده‌است.

امروزه یکی از معدود آثار باقیمانده که توصیفی از وضعیت تکیه دولت در اختیار ما می‌گذارد تابلوی تصویر تکیه دولت اثر کمال‌الملک است.(فارس)