مجلس با این تصمیم چه خواهد کرد

اکنون اخباری مبنی بر ادغام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در وزارت جدید التأسیس مسکن، شهرسازی و راه منتشر شده است که تعجب همه را به خود جلب کرده است.

اجازه می‌خواهم در این مورد نکاتی را بیان کنم:

1ـ عمده دلایل ادغام‌ها را کوچک کردن دولت بیان می‌کنند. با یک بررسی و یک محاسبه ساده و یک سوال پیش پا افتاده می‌توان نشان داد که این‌گونه اقدامات به منظور کوچک کردن دولت بسیار ساده‌انگارانه و سطحی است. چرا؟ اولاً بررسی کنید غیر از این‌که چند وزیر از گردونه خارج شدند، چه اتفاق دیگری در جهت کوچک کردن دولت افتاده است. مطمئن باشید هیچ. با یک محاسبه سرانگشتی می‌توان نشان داد که فقط چند پست حذف شد، ولی حتی آدم‌های آن پست‌ها همچنان در دولت حضور دارند. با طرح یک سوال ساده می‌توان پرسید کدام گزارش و آمار حکایت از خارج شدن مثلاً چند هزار یا چند صد یا حتی چند نفر از بدنه دولت در اثر ادغام وزارتخانه‌ها شد؟ پاسخ کاملاً منفی است و می‌توان ادعا کرد با این‌گونه اقدام‌ها به تعداد انگشتان دست هم کسی از دولت اخراج یا خارج نشد. با کمی توجه بیشتر ملاحظه می‌شود به مرور زمان بعضی بخش‌ها به دلیل کم‌توجهی لاغر شده‌اند و عملاً دچار مرگ تدریجی گشته‌اند، کمااین‌که آثارش کم‌کم نمایان شده است.

2ـ بررسی تحلیلی تجربه‌های قبلی ادغام در کشور ما، نشان می‌دهد که نتیجه ادغام ها، عملاًً انحلال بوده است. مثال بارز آن ادغام جهاد سازندگی و وزارت کشاورزی بود. مثال دیگر آن ادغام صنایع و معادن است. کدام وجدان منصف است که قبول نکند که عملاًً معادن به حاشیه رفت و شبه انحلال صورت گرفت. مثال ادغام صنایع سنگین و صنایع سبک و غیره را هم ملاحظه فرمایید همین‌گونه است. آیا این بار باید نشست و انحلال ارتباطات و فناوری اطلاعات را مشاهده کرد و بعد هم اعلام شود قانون مجلس اجرا شده است و تقصیر به گردن مجلس بیفتد؟

3ـ دنیا را نگاه کنیم و تجربه دیگران را مرور کنیم. کدام کشور بزرگ به بزرگی ایران اسلامی دارای 17 وزارتخانه است؟ کشور فرانسه از نظر وسعت یک سوم ایران و از نظر جمعیت کمی کمتر از ایران است. این کشور در حال حاضر دارای 34 وزیر است. کشور انگلیس را نگاه کنید که در حال حاضر دارای 29 وزیر است. حال ایران را نگاه کنیم که در حال ساختن و جبران‌سازی عقب‌ماندگی‌هاست، نقش جهانی دارد، شیب پیشرفت ایران طبق گزارش های بین‌المللی بی نظیر است، کشوری است که بسرعت در حوزه تولید علم و فناوری جلو می‌رود.

4ـ از منظر تخصصی نگاه کنیم. چه سنخیتی بین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزارت جدیدالتأسیس راه، مسکن و شهرسازی وجود دارد؟ جز این‌که بگوییم: اماکن دارای تلفن خانگی هستند! یا ارتباطات هم دارای شاهراه است! و از این‌گونه استدلالات عجیب. تاکنون همواره این وزارت دارای وزیر متخصص بوده است و شاید علت عمده موفقیت آن هم همین امر بوده است. حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات بسیار تخصصی است و روزبه‌روز هم تخصصی‌تر می‌شود. مطمئن هستم در صورت ادغام امور فناوری اطلاعات و ارتباطات در رده دست چندم دولت قرار می‌گیرد و آن وقت کشور ما در عصر انفجار اطلاعات و عصر فناوری‌ها معلوم نیست به کجا خواهد رفت!

5ـ از منظر قانون و پشتوانه قانونی نگاه می‌کنم. این تصمیم دارای کدام پشتوانه قانونی است؟ اگر چه دولتیان حتی وزارت راه، مسکن و شهرسازی ادعای بی‌اطلاعی می‌کنند یا معاون امور مجلس ریاست‌جمهور این تصمیم را به شخص رئیس‌جمهور منتسب می‌کند، ولی دولت در ذکر پشتوانه قانونی دو راه بیشتر ندارد: 1) یا باید بگوید من دلم می‌خواهد چنین کنم و نیاز به قانون نیست. در این صورت پاسخ این است که این وزارتخانه‌ها هر یک دارای قانون مصوب توسط مجلس هستند. هر تغییری در ادغام، انحلال یا ایجاد وزارتی نیازمند تغییر قانون قبلــی است. 2) اگر دولت به قانون برنامه استناد کند که تعداد وزارتخانه‌ها را 17 ذکر کرده است، پاسخ این است که این اتفاق در سال 1390 صورت گرفت و تمام شد.

6ـ از منظر اولویت مسائل کشوری نگاه کنیم. آیا در حال حاضر کشور و مردم مساله کم دارند که دولت می‌خواهد مشکل جدیدی راه بیندازد؟ آیا این ادغام خواست و مطالبه مردم است؟ آیا این موضوع اولویت کشور است و با انجام آن شق‌القمر می‌شود؟ و اصولاً این اقدام چه مشکلی را حل می‌کند؟

7ـ از منظر دولت نگاه می‌کنم. برای کشوری نظیر ایران اسلامی که مراحل ترقی و تعالی را با همت مردم شریف و عزیز و با رهبری پیامبرگونه رهبر خود طی می‌کند، آیا سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها نباید کم‌حجم، چابک، سریع، پویا و قدرتمند باشند؟ آیا این بلایی که بر سر بازرگانی و صنایع و معادن با ادغام آنها به‌وجود آمده است منجر به رکود حوزه صنعتی در کشور و نابسامانی در واردات و صادرات نشده است؟ باور کنید شده است. باور کنید وزارتخانه‌ای درست شده است که وزیر مربوط از بسیاری امور بی‌خبر است و عملاً عملیاتش نقش سازمان آتش‌نشانی دارد که هر لحظه جایی آتش می‌گیرد و ایشان باید فرمان بسیج برای خاموش کردن آتش دهد و کار دیگری از او ساخته نیست. همه شاهد بودیم با این ادغام‌ها نه مسأله تولید حل شد و نه مسأله گرانی و نه دولت کوچک گردید؟ مجلس هم درمانده که از چه کسی سوال و تحقیق کند. اگر می‌خواهیم دولت پویا و پرتحرک و سریع بماند و نظارت مجلس فراگیرتر و عملیاتی‌تر شود، باید تعداد وزارتخانه‌ها را افزایش دهیم، نه کاهش. خدا بخیر کرد که مجلس در مقابل ادغام وزارت نیرو و وزارت نفت ایستاد و الا حال شاهد اتفاقات ناگواری بودیم که نمی‌دانستیم از چه کسی باید سوال کنیم و پیگیری.

لذا جا دارد مجلس و دولت محترم به مسأله ادغام‌های انجام شده و نشده با دید کارشناسی‌تر نگاه کنند، از تجربه دیگران استفاده کنند، ارزیابی مجدد نماید و طرحی برای توسعه تعداد وزارتخانه‌ها تهیه نمایند و به تصویب برسانند. راه کوچک کردن دولت اجرای اصل 44 و انجام صحیح واگذاری‌هاست. گویند کوچک قشنگ است مثل پرنده، و بزرگ وحشت‌آور است مثل کرگدن. ادغام‌ها دولت را کوچک نمی‌کند، ولی وزارت تولید شده را وحشتناک می‌کند و بی‌ریخت و قیافه.

محمد سیلمانی - نماینده مردم تهران، ری و شمیرانات در مجلس