رویای شیرین کاهش قیمت‌ها

قیمت دلار در بازار غیررسمی تهران طی یک ماه گذشته از 3500 تومان به 2750 تومان کاهش یافته است به عبارت دیگر در این مدت ریال، 21 درصد از ارزش از دست رفته خود را در مقابل دلار و سایر ارزهای بین‌المللی بازیافته یا به اصطلاح appreciate شده است.

حداقل انتظار در شرایط کنونی که ارزش دلار نسبت به یک ماه قبل 21 درصد کاهش یافته آن است که کالاهایی که به موازات رشد نرخ دلار افزایش قیمت پیدا کرده بود، اکنون نیز به همان نسبت کاهش پیدا کند.

مردم حق دارند کاهش قیمت کالاهایی که مستقیم یا غیرمستقیم از نرخ ارز متاثر می‌شوند را مطالبه کنند. اما مشاهدات چند روز اخیر نشان می‌دهد هنوز کاهش قیمتی که باید متناسب با پایین آمدن نرخ ارز در بازار کالاهای مصرفی اتفاق بیفتد به وقوع نپیوسته یا اگر هم کاهش قیمتی در کار باشد کمتر از نسبت افت نرخ ارز بوده است.

این پدیده البته چندان هم پدیده ناشناخته‌ای نیست و اصطلاحا به آن چسبندگی قیمت‌ها گفته می‌شود، به این معنا که قیمت وقتی افزایش یافت، بسختی می‌توان آن را کاهش داد حتی اگر عواملی که منجر به افزایش قیمت‌ها شده است نیز از بین رفته باشد.

یکی از دلایل این پدیده در شرایط فعلی شاید آن باشد که واردکنندگان و تولیدکنندگانی که هم‌اکنون اقدام به عرضه کالا به بازار می‌کنند، محصول خود را با همان ارز گران روزهای قبل وارد یا تولید کرده‌اند، لذا کاهش دادن قیمت کالا را به زیان خود می‌بینند.

اما این واقعیت را نمی‌توان انکار کرد که در صورت تداوم کاهش قیمت ارز در روزهای آینده یا حتی تثبیت در همین نرخ‌های کنونی، واردکنندگان و تولیدکنندگان چاره‌ای جز کاهش قیمت محصولات خود نخواهند داشت.

رفتار مردم در بازار ارز نیز البته کمک زیادی به تحقق رویای شیرین کاهش قیمت‌ها خواهد کرد؛ اکنون که روند قیمت‌ها در بازار ارز نزولی شده است بسیاری از صاحبان پس‌انداز و درآمدهای مازاد مترصد نشسته‌اند تا پس از آن که قیمت‌ها به کف منطقی خود رسید مجددا وارد بازار شده و اقدام به خرید ارز با نیت سرمایه‌گذاری کنند و این رفتار یعنی کمک به صعود مجدد قیمت‌ها در بازار ارز و تعبیر نشدن رویای کاهش قیمت کالاها.

همین رفتار اکنون باعث رسوب حدود 18 میلیارد دلار یا معادل 50 هزار میلیارد تومان اسکناس دلار در خانه‌های مردم شده است که اگر این حجم ارز وارد بازار شده بود هم بسیاری از نیازهای ارزی کشور برای واردات به نحو مطمئن‌تری پوشش داده می‌شد و هم نرخ ارز تا ارقام سرسام‌آوری که در یکی دو ماه گذشته دیده شد، صعود نمی‌کرد.

البته هر کسی مختار است درباره سرمایه خود و نحوه بهره‌برداری مشروع از آن تصمیم بگیرد، اما اگر می‌خواهیم تمام اقتصاد ایران از افزایش مجدد قیمت ارز متضرر نشود حداقل می‌توانیم از ورود سفته بازانه به بازار ارز و کمک به رشد قیمت در این بازار جلوگیری کنیم.

حمید اسدی - دبیر گروه اقتصاد