مشهد به نوسازی نیاز دارد

با توجه به حضور میلیونی مردم در مشهد مقدس و فرسوده ‌بودن بافت پیرامون حرم مطهر رضوی که قدمت برخی واحدهای مسکونی و اداری آن به 150 تا 200 سال نیز می‌رسد و وجود صدها مشکل و نارسایی همچون بناهای فرسوده و متروکه، کوچه‌های تنگ و باریک، کمبود شدید مراکز اقامتی مناسب و نبود امکانات خدماتی، رفاهی و بهداشتی مطلوب و معضلات اجتماعی، طرح نوسازی این بافت در سال 1374 به تصویب رسید، اما تاکنون این طرح به سرانجامی نرسیده است.

کارشناسان یکی از دلایل این تأخیر و طولانی‌شدن روند کار را تزریق نشدن بودجه کافی و مهم‌تر از آن نبود اختیارات کامل برای مقامات اجرایی می‌دانستند که در سفر استانی دولت در 24 اردیبهشت امسال این مانع با تفویض اختیارات کامل به استاندار خراسان رضوی برداشته شد، اما با گذشت بیش از چند ماه، این تفویض اختیار هم دردی از مشکلات این مجموعه را درمان نکرد و رکود بر احیای بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی حاکم است و نه‌تنها روز به روز بر فرسودگی آن افزوده می‌شود، بلکه نارضایتی ساکنان این محدوده را نیز به دنبال دارد.

عضو شورای شهر مشهد با انتقاد به نحوه اجرای این طرح به جام‌جم می‌گوید: از آنجا که پروژه براساس تراز مالی صفر مصوب شده و هزینه‌اش باید از قبل خودش تامین شود و بودجه دولتی و خاصی ندارد،‌ همواره با کمبود اعتبار مواجه بوده و با گذشت 20 سال از اجرا هنوز نیمی از اهداف آن نیز محقق نشده، این در حالی است که طبق مصوبه باید طی چهار تا پنج سال آزادسازی اراضی صورت می‌گرفت و اجرای طرح به پایان می‌رسید.

جواد داوودآبادی با بیان این‌که به دلیل نبود هزینه و برای تامین این اعتبار، اماکن تجاری زیادی در اراضی آزاد شده ساخته شد، می‌افزاید: افزون بر این ساخت واحدهای اقامتی لوکس و شیک در اطراف حرم فزونی یافت که این مساله به سیمای معنوی و زیارتی بافت اطراف حرم آسیب زیادی وارد کرده است.

وی معتقد است: ساخت این واحدهای لوکس در حالی در اطراف حرم در حال افزایش است که هیچ دردی از زائران دوا نمی‌کند، چراکه فقط حدود 30 درصد زائران توانایی اقامت در این هتل‌ها را دارند و بقیه مجبورند در حسینیه‌ها، مساجد، مدارس، کنار پارک‌ها و خیابان‌ها اقامت کنند که این مساله در ایام خاص مانند اعیاد یا مراسم سوگواری، در مشهد بویژه مرکز شهر بحران ایجاد می‌کند.

وی انبوه جمعیت زائر از یک سو و ایجاد بحران ترافیک به دلیل مسدود شدن گلوگاه‌ها و اجرای نیمه کاره و ناقص طرح را از دیگر معضلات این طرح عنوان می‌کند و می‌گوید: اجرای این طرح و بویژه ساخت و سازهایی که حتی حرمت حرم را نیز نگه نداشته و بر حریم آن سایه انداخته است، نه‌تنها باعث ایجاد بحران در مشهد خواهد شد، بلکه نارضایتی مجاوران و زائران حرم مطهر و حتی برخی مراجع تقلید را نیز در پی داشته است.

رییس کمیسیون فنی عمران شورای اسلامی شهر مشهد راه برون‌رفت از این مشکل را در گرو نگاه ویژه و کلان زیارتی به شهر مشهد و اختصاص اعتبارات خاص دولتی عنوان می‌کند و می‌افزاید: در غیر این صورت و با ادامه این روند آنچنان گره کور و بحرانی در این محدوده ایجاد خواهد شد که پس از گذشت 20 سال دوباره باید تمام این محدود تخریب و بازسازی شود.

شهردار منطقه ثامن مشهد نیز از کوتاهی دولت در حمایت از نوسازی و بهسازی بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی انتقاد می‌کند و در گفت‌وگو با ایلنا می‌گوید: پرداخت نکردن 250 میلیارد تومان از سال 84 به صورت سالانه، فاینانس و اختصاص بخشی از سود یارانه‌ها و همچنین مصوبات سفر اخیر از جمله برنامه‌های وعده داده شده دولت برای اجرایی کردن این پروژه بود.

محسن برزویی با بیان این‌که تاکنون این طرح 52 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است، می‌افزاید: تا سال 90 مبلغ ده هزار میلیارد تومان برای نوسازی و بهسازی بافت فرسوده پیرامون حرم مطهر رضوی هزینه شده است.

به گفته وی از این مبلغ 6500 میلیارد تومان برای اجرایی کردن پروژه‌های مختلف و 3500 میلیارد تومان هم برای احداث فضاهای عمومی هزینه شده است.

این مقام مسئول در خصوص راه‌های تامین منابع اعتبار برای نوسازی و بهسازی بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی، خاطرنشان می‌کند: حضور سرمایه‌گذاران، اجرای پروژه‌های مشارکتی، انتشار اوراق مشارکت و... از جمله این موارد بوده است.

برزویی همچنین از 365 پروژه طراحی شده تجاری و اقامتی در برنامه نوسازی و بهسازی بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی خبر می‌دهد و می‌گوید: از این تعداد پروژه طراحی شده 32 مورد تاکنون به اتمام رسیده است و 134 مورد نیز در مراحل مختلف ساخت و آماده‌سازی هستند.

وی از اجرای تونل مشترک انرژی در طرح نوسازی و بهسازی بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی برای اولین‌بار در کشور خبر می‌دهد و می‌افزاید: این طرح برای جلوگیری از کنده‌کاری در آینده در این محدوده اجرا شده است.

در همین حال سیدمحمدپژمان، شهردار مشهد با بیان این‌که در آخرین سفر هیات دولت به خراسان رضوی اختصاص اعتبار یکهزار میلیارد تومانی برای طرح بهسازی و نوسازی بافت فرسوده اطراف حرم امام رضا(ع) تصویب شد، از تشکیل جلسه‌ای با حضور «بهمنی» رئیس کل بانک مرکزی و مدیران هشت بانک کشور در تهران خبر می‌دهد و به فارس می‌گوید: در این جلسه راهکارهای تأمین و تخصیص بودجه یکهزار میلیارد تومانی احیای بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی بررسی شد و امیدواریم با ورود بانک‌های عامل، شاهد اختصاص اعتبار مصوب این طرح ملی باشیم.

وی می‌افزاید: بافت پیرامون حرم مطهر رضوی، به علت فرسودگی و قدمت بالای خانه‌های آن دارای ایمنی کافی نبوده و به دلیل وجود معابر کم عرض که متناسب با زندگی مردم در گذشته در این مناطق شکل گرفته است، پاسخگوی مناسبات و زندگی امروزی در این محدوده نیست و خدای نکرده در صورت بروز حادثه، امکان خدمت‌رسانی بموقع وجود ندارد.

پژمان تصریح می‌کند: به منظور حل این مشکل، از سال‌ها پیش طرح بازسازی و نوسازی بافت پیرامون حرم امام هشتم‌(ع) تهیه شده، که بر مبنای آن تمامی زمین‌های این محدوده که غالبا دارای مساحتی کمتر از یکصد متر هستند، تجمیع شده و برای ساخت و ساز، در اختیار متقاضیان و سرمایه‌گذاران قرار داده می‌شود.

وی در خصوص ارتفاع طبقات (تراکم) اماکن مجاور حرم امام رضا(ع) می‌گوید: در طراحی که برای این مناطق صورت گرفته، دو سطح مختلف ارتفاعی تعریف شده که سطح اول آن شامل ساختمان‌های حاشیه خیابان‌های اصلی هستند که باید مجموع ارتفاع طبقات آنها به اندازه ارتفاع اماکن متبرکه باشد و سطح دوم که در پشت ساختمان‌های سطح اول ساخته می‌شوند، ارتفاع بیشتری خواهند داشت.

فاطمه مرادزاده - گروه ایران