اول شما بفرمایید

رفتارهای اجتماعی ما از انباشت رفتارهای فردی شکل می‌گیرد و البته گاهی جامعه ما را به رفتاری وامی‌دارد یا از رفتاری برحذر می‌دارد. شاید در زمان‌های دورتری که تعداد آدم‌های تاثیرگذار و تعداد جریان‌های اجتماعی تاثیرگذار در کنش‌ها و واکنش‌های ما محدود بود و مثل حالا از کوچه و خیابان و دانشگاه و رادیو و روزنامه و تلویزیون تاثیر نمی‌گرفتیم، رفتارهای صفر و صدی ما هم کمتر بود و در بستر و فضایی آرام، هنجارها و ارزش‌ها را می‌آموختیم و به دیگران منتقل می‌کردیم. حالا از این حرف‌ها که بگذریم چه بهتر که تلنگری به رفتار‌ها و ذهنیت‌هایی بزنیم که از گذشته تا به امروز دستخوش سرگردانی شده است و میان صفر تا صد رفتارهای ما جماعت ایرانی می‌چرخد.

شاید مثالی بهتر و گیراتر از تعارفی بودن ما ایرانی‌ها نتوان پیدا کرد که بسیاری از خود ما به آن اذعان داریم. ما خودمان را تعارفی و در بسیاری مواقع هم بسیار تعارفی می‌دانیم. شاید ما تا سال‌ها که خودمان بودیم و دایره ارتباطاتمان نهایتا یکی دو روستا و شهر چند فرسخ دورتر از خودمان اما با همان آداب و سنن و رفتارهای نزدیک به خودمان بود، نمی‌دانستیم تعارفی هستیم. ما تعارف می‌کردیم و منظورمان احترام گذاشتن بود.

ما تعارف می‌کردیم و منظورمان رعایت بزرگی و کوچکی افراد بود، اما پا را که از شهر و دیار و کشور خود فراتر گذاشتیم، دیدیم که آدم‌هایی آن‌ور آب‌ها هستند که مثل ما مثلا هنگام وارد شدن به یک اتاق کلی با هم تعارف نمی‌کنند. دیدیم که آنها حرف خود را بی‌رودربایستی می‌زنند.

اینها را که دیدیم، بعضی از خود ما شروع کردیم به تعارفات را کنار گذاشتن. نتیجه‌اش این شد که بعضی از ما کم‌کم از نقطه صد در تعارف کردن به نقطه صفر رسیدیم. احترام‌ها و حد و مرزها و بزرگ‌تر و کوچک‌تر بودن‌ها را کاملا کنار گذاشتیم و به بسیاری از رفتارهای احترام‌آمیز خود برچسب تعارف زدیم و آنها را از گردونه رفتار و آداب خود خارج کردیم. حالا بسیاری از ما آدم‌هایی تعارفی نیستیم.

حالا بسیاری از ما، خیلی از ما، شاید هم خود ما تعارفی بودن و نبودن را با باحیا بودن و نجابت در رفتار نسبت به دیگران و ادب و احترام قاطی کرده‌ایم و رفتارهایی از خود بروز می‌دهیم که معنای آن رک و راست بودن نیست. شاید بهتر است نگاه دوباره‌ای به تعارفی بودن یا نبودن خود بیندازیم.

بیایید از امروز به این رفتار افراط و تفریطی حالتی متعادل بدهیم. بیایید به این فکر کنیم که تعارفی بودن همیشه هم بد نیست....

صولت فروتن / جام‌جم