اردوهای بی‌بازگشت مدارس

این آخری هم فعلا اسمش حادثه اتوبوس راهیان ‌نور شده، حادثه‌ای که در آن اتوبوس حامل دانش‌آموزان بروجنی، شامگاه جمعه گذشته در محور دهدز ـ لردگان واژگون شد و 22 نفر از دانش‌آموزان دختر در این حادثه جان باختند.

حادثه که پیش می‌آید، همه به فکر مقصر هستند. در حادثه پارک شهر که 10 سال پیش اتفاق افتاد، هشت نفر از مسوولان شهرداری منطقه ۱۲ و چهار نفر از مسئولان آموزش و پرورش مقصر شناخته شدند، اما اغلب اردوهای دانش‌آموزی بهار سال 81 لغو شد.

حالا هم همه دنبال مقصریم، این بار اتوبوس حامل دانش‌آموزان، برعکس حوادث مشابه، نو بود و از خرید آن فقط 10 روز می‌گذشت، اما ظاهرا سیستم ترمز آن دچار مشکل بود و راننده هم مشکل را فقط با خاموش و روشن کردن اتوبوس به شکل موقت رفع می‌کرده است.

اما مثل همه حوادث، همه دنبال مقصران بزرگ هستیم، مقصرانی که به گفته منتقدان با اجباری کردن رفتن به چنین اردوهایی، احتمال وقوع این‌گونه حوادث را بیشتر می‌کنند.

ظاهرا برخی از مدارس و معلمان برای درس آمادگی دفاعی، پنج نمره از مجموع نمره این درس را به رفتن به مناطق جنگی منوط کرده‌اند. شرط پنج نمره به ازای رفتن به اردوی مناطق جنگی به خودی خود، اجباری بودن پیوستن به این اردو‌ها را توجیه می‌کند.

در کنار انتقادهایی که در این مدت نسبت به اجباری‌بودن برخی اردوهای مدارس از جمله راهیان نور مطرح شده، وزیر آموزش و پرورش اما تاکید می‌کند؛ اجباری در کار نیست.

به گفته حمیدرضا حاجی‌بابایی، اردوی راهیان نور براساس رضایت خانواده‌هاست و باید نامه مکتوب آنان برای اعزام دانش‌آموزان به این اردو ارائه شود.

وزیر آموزش و پرورش می‌گوید حتی اگر این اردوها با اجبار نمره درس آموزش دفاعی نیز برگزار نشود، اما فضای مدارس و دانش‌آموزان معمولا به‌گونه‌ای است که دانش‌آموزان از رفتن به چنین سفرهایی برای کسب تجربه بودن در کنار دوستانشان استقبال کرده و حتی در صورت مخالف بودن والدین، در نهایت با اصرار دانش‌آموزان رضایت آنها به دست می‌آید.

البته وزیر آموزش و پرورش تاکید می‌کند که بحث آموزش‌دفاعی طرحی مربوط به دوره ما نیست و از اوایل انقلاب تا امروز وجود داشته است و ادامه می‌دهد: نمره آموزش دفاعی براساس یک مورد خاص مانند اردوی راهیان نور نیست، بلکه نمره کار عملی است.

با وجود این اظهارنظر وزیر آموزش و پرورش تماس‌های مردمی در این چند روز و صحبت‌های معلمی که در مدرسه آنها اعزام دانش‌آموزان به این نوع اردوها اجباری بوده است، نشان می‌دهد دست‌کم مدارس در این زمینه سلیقه‌ای برخورد می‌کنند و برخی از آنها نسبت به رفتن به مناطق جنگی برای دریافت نمره اصرار دارند.

حتی اگر اعزام دانش‌آموزان به مناطق جنگی را اجباری هم فرض نکنیم، اما اجماع‌نظری وجود دارد که نشان می‌دهد برنامه‌ریزی برای اردوهای دانش‌آموزی اغلب نادرست و عجولانه صورت می‌گیرد.

معلمی در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: اغلب نسبت به سلامت خودرو و راننده دقت نمی‌شود و همه‌چیز به این ختم می‌شود که هزینه‌ها به حداقل برسد.

او به فشرده بودن این برنامه‌ریزی‌ها اشاره و اظهار می‌کند: بیشتر مسئولان مدرسه می‌خواهند در کوتاه‌ترین زمان ممکن همه بازدیدها را انجام دهند و همین مساله سبب خستگی آنها و خصوصا راننده‌ها می‌شود.

به گفته این معلم، عبور و مرور شبانه اتوبوس‌هایی که حامل دانش‌آموزان است، ممنوع محسوب می‌شود، در حالی که در همین حادثه اخیر دانش‌آموزان را شبانه به بروجن بازمی‌گرداندند.

بروز حادثه اجتناب‌ناپذیر است، اما همه می‌دانیم که کاهش میزان و شدت حوادث قابل کنترل است. اگر این‌گونه نبود سردار فضلی، جانشین رئیس سازمان بسیج دانش‌آموزی و حاجی‌بابایی وزیر آموزش و پرورش در جلسه‌ای که در پی همین حادثه در مجلس شورای اسلامی برگزار شد، بر حساسیت موضوع و دقت در برنامه‌ریزی و تامین مقدمات سفرهای راهیان نور تاکید نمی‌کردند.

براساس این جلسه قرارشد موضوع به صورت حقوقی پیگیری شود و بسیج، آموزش و پرورش و مدیران کل آموزش و پرورش استان‌ها کمک کنند تا با آماده کردن بهترین امکانات برای برگزاری هر نوع اردو شاهد کوچک‌ترین اتفاقی نباشیم و حتی پیشنهاد می‌شود برای اعزام دانش‌آموزان از قطار استفاده شود.

البته رسیدن به این نتایج می‌توانست بهای بزرگی به اندازه از دست دادن جان 22 دانش‌آموز نداشته باشد، اما ظاهرا تصمیمات درست اغلب بعد از حوادث دلخراش اتخاذ می‌شود.

مستوره برادران نصیری - گروه جامعه