
با این حال متاسفانه کمتر کسی از عوارض جدی رژیمهای لاغری نامناسب آگاه است؛ عوارضی که گاه ممکن است سالها بعد فرد را درگیر کند.
از نظر دکتر سیدعلی کشاورز، متخصص تغذیه و مدیر گروه تغذیه و بیوشیمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، رژیمهای غذایی حتما باید توسط کارشناسان و متخصصان تغذیه تنظیم و تجویز شود.
او میگوید رژیمهای غذایی نامناسب میتواند مشکلاتی را برای استفادهکنندگان ایجاد کند که حتما مردم باید از آنها آگاه باشند.
دکتر کشاورز در این گفتوگو با اشاره به انواع رژیمهای لاغری توضیحاتی را در این زمینه ارائه کرده است .
ویژگی رژیم غذایی مناسب برای کاهش وزن چیست؟
در صورتی که رژیم غذایی توسط کارشناسان و متخصصان تغذیه ارائه شود، به طور حتم براساس نیازهای فرد بوده و با در نظر گرفتن سن، جنس و شرایط جسمی او تهیه و تنظیم شده است بنابراین استفاده از چنین رژیمهایی قابل قبول بوده و جای نگرانی ندارد؛ برای تنظیم این رژیمها، کارشناسان ابتدا نیاز به یک برداشت از وضع 24 ساعت تغذیه و غذا خوردن فرد دارند تا به کمک آن میزان دریافت انرژی و همچنین منابع تامینکننده آن به دست آید. براساس این اطلاعات، متخصص تغذیه میتواند با توجه به ضرورت، 500 تا هزار کیلوکالری از انرژی دریافتی را کاهش دهد.
بهطور معمول در چنین رژیمهایی سعی میشود میزان فیبر و پروتئین رژیم غذایی نیز افزایش یابد؛ در واقع به کمک حجمی که فیبرها ایجاد میکنند و البته انرژی ناچیزی که معمولا دارند، معده پر میشود و پروتئینها نیز به دلیل خاصیت سیرکنندگی کمک میکنند فرد دوام آورده و رژیم را ادامه دهد. مقدار مواد قندی و چربیهای دریافتی نیز در این رژیمها محدودتر میشود.
با توجه به اینکه برخی از تبلیغات ادعا میکنند طی چند روز میتوانند وزن فرد را چند کیلوگرم کاهش دهند، در مورد مقدار طبیعی و معمول کاهش وزن توسط رژیمهای غذایی توضیح بدهید.
کاهش وزن ناشی از رژیمهایی که توسط متخصصان توصیه میشود، به غیر از هفته اول که دو تا حتی پنج کیلوگرم میتواند باشد، به طور معمول نیم تا یک کیلوگرم در هفته است. البته گاهی با بیمارانی مواجه میشویم که در شرایط خاصی قرار دارند، مانند فردی که وزن زیادی دارد و میخواهد زانویش را عمل کند؛ در چنین شرایطی و البته برای حداکثر 12 هفته، میتوان هفتهای دو کیلوگرم وزن فرد را کاهش داد.
همچنین خوب است بدانید کاهش وزن دو تا پنج کیلوگرم طی هفته اول به این دلیل است که در این روزها قندی که در کبد و عضلات وجود دارد، تخلیه میشود و با هر گرم از آن، سه گرم آب از دست میرود و در نتیجه کاهش وزن با سرعت بیشتری اتفاق میافتد.
به غیر از این رژیمها که از نظر شما قابل قبول است، افرادی که خواهان کاهش وزن هستند، از چه نوع رژیمهایی استفاده میکنند؟
متاسفانه امروزه با انواع رژیمهایی روبهرو هستیم که پایه و اساس علمی نداشته یا منسوخ شده است؛ رژیم اتکینز یکی از این رژیمهاست که منسوخشده، ولی باز هم افرادی از آن پیروی میکنند؛ در رژیم اتکینز معمولا مواد قندی و نشاستهای کاملا حذف شده و گوشت و چربیها آزادانه مصرف میشود. در این رژیم، به علت سوخت ناقص چربیها و حذف مواد نشاستهای و قندی اشتهای فرد کاهش مییابد؛ ولی همانطور که مشخص است سوخت مورد نیاز مغز از مواد قندی و نشاستهای حاصل میشود و همچنین قسمت قابل توجهی از عضله قلب و کلیه نیز از مواد نشاستهای و قندی تشکیل شده است، بنابراین وقتی این مواد از رژیم غذایی حذف شود، احتمال بروز آسیب و صدمات جدی افزایش مییابد.
رژیمهای تکخوری مبنای علمی نداشته و طی آن، به هیچوجه نیازهای بدن تامین نمیشود. دقت داشته باشید موادغذایی به چهارگروه اصلی تقسیم میشود و هریک از این گروهها مسئول تامین بخشی از نیازهای بدن است. بنابراین انتظار میرود حتما یکی از مواد غذایی هر یک از گروههای چهارگانه در برنامه غذایی فرد وجود داشته باشد؛ گروه اول شامل غلات، نان، برنج، سیبزمینی و ماکارونی است که ترکیب عمده آنها نشاسته است؛ گروه دوم شامل شیر، ماست، پنیر، کشک یا لبنیات منبع پروتئین کلسیمدار بوده و دسته سوم یعنی گوشت، مرغ، ماهی، تخممرغ و حبوبات، منبع پروتیئن آهندار هستند؛ دسته چهارم نیز سبزیجات و میوههاست که ویتامینها، عناصر معدنی و فیبرها را تامین میکند. بنابراین مشخص است اگر فردی از رژیم تکخوری پیروی کند، از سه گروه دیگر محروم شده و بخش قابل توجهی از نیازهای بدنش تامین نمیشود.
با این توضیحات و همانطور که قبلا هم گفته شد، توصیه میشود رژیم غذایی براساس نیازهای بدن فرد و توسط فردی آگاه تنظیم شود.
افراد زیادی هم طرفدار رژیمهای گیاهخواری هستند؛ این رژیمها چه شرایطی را برای فرد ایجاد خواهد کرد؟
دو نوع رژیم گیاهخواری وجود دارد؛ یک نوع گیاهخواری مطلق است و در حالت دوم، افراد از شیر و تخممرغ هم استفاده میکنند. اصولا گیاهخوارانی که شیر و تخممرغ را هم مصرف میکنند، کمتر با خطر کمبود پروتئین و بعضی از ریزمغذیها مانند آهن و ویتامین B12 روبهرو میشوند، ولی گیاهخواران مطلق، بدون شک نیازهای بدنشان تامین نخواهد شد؛ در چنین حالتی کمبود پروتئین، بخصوص برای افرادی که در سنین رشد هستند، مشکلاتی را ایجاد خواهد کرد.
از آن مهمتر کمبود برخی ویتامینها و عناصر معدنی مانند آهن و روی است. بنابراین جای تعجب ندارد اگر این افراد دچار کمخونی فقر آهن و کمبود ویتامین B12 شوند؛ لازم به ذکر است که ویتامین B12 فقط در مواد غذایی حیوانی وجود دارد و به همین دلیل ذخایر B12 این افراد در مدت سه تا پنج سال تخلیه شده و به مرور دچار کمخونی ناشی از کمبود این ویتامین میشوند که بسیار خطرناک و پیشرونده است. این رژیم غذایی میتواند به آسیبهای مغزی هم منجر شود.
مصرف کردن آب یا مایعات بدون استفاده از سایر مواد غذایی برای کاهش وزن، چه عواقبی در پی دارد؟
این نوع رژیم غذایی نیز منسوخ شده است و امروزه هیچکس به چنین رژیمهایی اعتقاد ندارد؛ البته اگر فردی فقط از مایعات مانند آبمیوهها استفاده کند که تا حدی حاوی مواد قندی و نمکها نیز هستند، با عوارض کمتری روبهرو خواهد شد، ولی مصرف آب خالص، بسیار خطرناک و حتی کشنده است. با این توضیحات، باید دقت داشته باشید رژیم استفاده از مایعات یا آب خالص به هیچ وجه جایز نبوده و عوارض متعددی در پی دارد.
رژیمهای بسیار کمکالری مجاز است یا نه؟
این رژیمها هم جایز نبوده و نباید مورد استفاده قرار گیرد، البته به غیر از دورههای کوتاهمدت و شرایط خاص؛ تاکید میشود رژیمهای خیلی کم کالری یعنی 300 تا 600 کیلوکالری انرژی، اصلا جایز نیست، ولی اگر فرد شرایط خاصی داشته باشد، رژیمهای کم کالری که معمولا حدود 600 تا 800 کیلوکالری انرژی دارند، برای حداکثر 12 هفته مجاز است.
بسیاری از افراد برای لاغر شدن، ترجیح میدهند یکی از وعدههای غذایی را حذف کنند، به عنوان یک متخصص این شیوه را تایید میکنید؟
حذف وعدههای غذایی کار اشتباهی است که نهتنها موجب کاهش وزن نمیشود، بلکه حتی میتواند دلیلی برای افزایش وزن، پرخوری و بدخوری هم باشد.
نیلوفر اسعدیبیگی - جامجم
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد
بهتاش فریبا در گفتوگو با «جامجم آنلاین»:
رئیس جمعیت هلالاحمر در گفتوگو با «جامجم» تشریح کرد