ساختار بیگانه محتوای خودمانی

بنابراین سازندگان یک مسابقه تلویزیونی باید دانش و اشراف کافی به ساخت این نوع برنامه داشته باشند تا بتوانند برنامه‌ای مطابق با فرهنگ ایرانی بسازنند، در غیر این صورت کپی مسابقه‌های خارجی خواهد شد. با توجه به شعار امسال (تولید ملی، حمایت از سرمایه و کار ایرانی)‌ برنامه‌سازان باید بکوشند با بهره بردن از ایده‌های خلاق، مسابقه‌های متنوع ایرانی طراحی و تولید کنند. در این صورت چنین مسابقه‌هایی حتی می‌توانند میان مردم هم جریان‌سازی کنند و به اطلاعات آنها بیفزایند. به همین دلیل به سراغ تهیه‌کنندگان و کارگردانان مسابقه‌های تلویزیونی رفتیم تا درباره طراحی مسابقه‌های مبتنی بر فرهنگ بومی و محلی صحبت کنیم.

امید محمدیان امیری، تهیه‌کننده و کارگردان مسابقه «از کی بپرسم» درباره تهیه مسابقه‌های فرهنگی و بومی می‌گوید: متاسفانه برخی عزیزان وقتی مسابقه‌ای را تهیه می‌کنند، فقط کپی صرف است. چشم و گوش بسته به سراغ یک مسابقه خارجی می‌روند و با الگوبرداری از آن، مسابقه‌ای را تهیه و پخش می‌کنند. تلاش کردم مسابقه‌هایی طراحی کنم که حس نوستالژی داشته و کاملا هم ایرانی باشد. مسابقه «از کی بپرسم» دقیقا حس نوستالژی دارد که سالیان قبل زنده‌یاد منوچهر نوذری آن را اجرا می‌کرد. در واقع ما تلاش کردیم این مسابقه را آکادمیک و متناسب با این دوره تهیه و پخش کنیم. به همین دلیل با نوآوری تلاش داشتیم این مسابقه اگر هم کپی است از یک مسابقه ایرانی باشد.

وی در ادامه می‌افزاید: برخی دوستان مسابقه‌هایی را که در ماهواره می‌بینند بدون کوچک‌ترین خلاقیتی اجرا می‌کنند، در حالی که اصلا با استانداردهای ما همخوانی لازم ندارد. معتقدم یکی از دلایل افزایش کپی مسابقه‌های خارجی در تلویزیون، ورود تهیه‌کنندگان غیرمتخصص و ناآشنا به این حرفه بوده است. گاهی شاهد هستیم تهیه‌کننده‌ای پس از تولید چند سریال به سمت تولید مسابقه‌های تلویزیونی می‌آید. این کار درست نیست. هر کس باید جای خودش قرار بگیرد. تهیه مسابقه با تولید یک سریال تفاوت دارد و هر کدام از این ژانرها نیازمند تخصص و دانش خودش است. باید تهیه‌کننده بر کارش اشراف داشته باشد، چون در غیر این صورت موفق نخواهد بود. به نظرم باید تهیه‌کنندگان مسابقه‌ها، برنامه‌های ترکیبی، سریال‌های نمایشی و... از یکدیگر تفکیک شوند.

محمدیان امیری اشاره می‌کند: از سوی دیگر برای بومی شدن مسابقه‌ها باید تعدادی کارشناس از سوی تهیه‌کننده مشخص شود تا سوالات طراحی شده مطابق با فرهنگ خودمان باشد. من برای تهیه مسابقه از کی بپرسم این کار را انجام دادم و از استادان دانشگاه برای طراحی سوالات بهره بردم. در گروه فرهنگی و اجتماعی شبکه تهران برای تهیه مسابقه‌ها اتاق فکر طراحی شده و با نظارت ناصر کریمان، مدیر گروه و مقیسه، مدیر شبکه مسابقه‌های متنوعی طراحی می‌شود. در واقع پیش از تولید مسابقه‌، از اقشار جامعه بویژه جوانان نظرسنجی می‌شود و بعد از تحقیقات، مسابقه طراحی و تهیه می‌شود.

حسین فردرو ـ که این روزها مسابقه «برای هم» را در شبکه سه دارد ـ در این‌باره می‌گوید: برای انجام هر کار جدیدی باید پروسه تحقیقات سپری شود. مسلما وقتی از ساختاری بهره برده می‌شود که تاکنون تجربه نشده، نیازمند تحقیق و آزمون و خطاست. پس هر چیزی نیازمند زمینه‌ای است. اما در این‌باره سرمایه‌گذاری لازم صورت نمی‌گیرد. البته این مختص کشور ما نیست و در کشورهای مختلف هم صدق می‌کند. مسابقه‌های تلویزیونی بر اساس یک فرمول تهیه می‌شود و داشتن ریشه و فرهنگ بومی قابل قبول است.

وی با اشاره به مسابقه برای هم می‌افزاید: این مسابقه برای زوج‌های جوان ایرانی ساخته شده است. این طرح کاملا ایرانی براساس روابط اجتماعی و نیازها تهیه شده است. البته من در یک مورد با شما مخالف هستم و این‌که ممکن است برخی مسابقه‌های تلویزیونی کپی باشد، اما این کپی فقط در فرمول است، نه در محتوا. ممکن است بگویید مسابقه «303» کپی مسابقه‌های خارجی است. اما این کپی فقط در فرمول بوده و نه در چیز دیگر. سوالات ما در این مسابقه با فرهنگ بومی خودمان تطابق دارد و به افزایش اطلاعات عمومی شرکت‌کنندگان و مخاطبان منجر شده است. ما فقط الگو گرفتیم که این الگو در محتوا نبوده بلکه در شکل مسابقه بوده است.