شیر وایتکسی نداریم

این شایعه‌ها از آن جهت دل‌آزار شده است که مدتی است، هیچ مسئولی در تایید یا رد آنها حرفی نمی‌زند، اما دیروز معاون غذای سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت، تکلیف برخی از شایعات اخیر را درباره شیر، برنج و لوازم آرایش روشن کرد.

نخستین موضوعی که بهروز جنت، معاون غذای سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت روز گذشته به آن پرداخت، شایعه شیر وایتکسی بود.

سریال شیرهای وایتکسی از اوایل ماه گذشته یعنی زمانی کلید خورد که گروهی از تولیدکنندگان محصولات لبنی و بستنی ادعا کردند، برخی تولیدکنندگان شیر برای نگهداری طولانی‌مدت محصولات‌شان مواد شوینده‌ای مانند وایتکس به آن اضافه می‌کنند.

شایعه بسرعت در سطح جامعه پخش شد، خیلی‌ها مصرف شیر را قطع کردند و خیلی‌ها هم شانه بالا انداختند که باز هم یک دروغ بزرگ است؛ اما همه مسوولان این ماجرا را رد نکردند برای مثال محمدرضا اسماعیلیه، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های سراسری لبنی کشور با گفتن این که «کارخانه‌های لبنی به هیچ‌وجه این کار را نمی‌کنند» بار مسوولیت را از روی دوش کارخانه‌های لبنی برداشت و در گفت‌وگو با مهر آن را، روی دوش سودجوهای ناشناسی که شیر را از دامداری‌ها می‌خرند و به کارخانه‌ها می‌فروشند، انداخت.

اسماعیلیه هشدار داد که آن سودجوهای ناشناس، برای تثبیت اسیدیته آن و جلوگیری از رشد میکروب‌ها به آن شوینده می‌افزایند!

این ماجرا از سوی محسن مشکات، معاون بهداشت و پیشگیری سازمان دامپزشکی نیز تا حدودی تایید شد و او احتمال وجود مواد شوینده در شیر را رد نکرد، بلکه توضیح داد با وجود نظارت سازمان دامپزشکی امکان دارد تخلف‌هایی نیز در این زمینه صورت بگیرد، اما این تخلفات فراگیر نیست.

او تاکید کرد سازمان دامپزشکی تا زمانی که شیرخام به کارخانجات لبنی تحویل داده می‌شود، در قبال آن مسئولیت دارد و پس از آن مسئولیت برعهده وزارت بهداشت و سایر دستگاه‌های مربوط است.

مثل هر شایعه دیگری که وقتی جان می‌گیرد، مخالفان و موافقانی پیدا می‌کند، شایعه شیرهای وایتکسی هم البته مخالفانی پیدا کرد.

سیداحمد مقدسی، رییس هیات مدیره انجمن صنفی گاوداران استان تهران، یکی از آن مخالف‌های سرسخت بود که مدعی شد اگر به شیر ماده شیمیایی دیگری اضافه شود بسرعت واکنش نشان می‌دهد و به اصطلاح می‌بُرد و بنابراین هر کس مدعی شود شیر ممکن است وایتکسی باشد، سواد کافی ندارد.

او حتی مردم و مسوولان و رسانه‌هایی را که درباره احتمال وایتکسی بودن شیر شک داشتند، از پیگیری‌های قضایی ترساند و وارد کردن چنین اتهامات سخیفی به جامعه دامداران را قابل پیگیری قضایی دانست که اگر بار دیگر چنین مسائلی از سوی افراد نادان مطرح شود به شدیدترین وجه با آنان برخورد می‌شود.

غائله شیرهای وایتکسی اما به شکایت قضایی نرسید و روز گذشته با پادرمیانی «جنت»، ختم به خیر شد.

جنت در پاسخ به خبرنگارانی که درباره صحت شایعه شیرهای آلوده می‌پرسیدند، گفت: کیفیت شیر تولیدی در کشور ارتقا پیدا کرده است و کارخانه‌ها هیچ انگیزه‌ای برای افزودن مواد شوینده به شیر ندارند.

او توضیح داد: سازمان دامپزشکی در فرآیند تولید شیر نظارت دارد و وزارت بهداشت نیز بازرسی‌های مستمر از این موضوع را انجام می‌دهد و قطعا در صورتی که موارد تخلف مشاهده شود با آنها برخورد می‌شود.

البته باید به این نکته توجه کرد که تاکید جنت بر برخورد با متخلفان، مشروط به این است که وزارت بهداشت آن را «مشاهده» کند و به این ترتیب این مقام مسوول منکر احتمال این که کسانی دور از چشم وزارت بهداشت به شیر، شوینده بیفزایند نشده است.

با این همه، او به مردم نگران توضیح نداد که چرا طعم شیر تولیدی کارخانه‌های مختلف با درصد چربی معین، متفاوت است و چرا طعم برخی محصولات لبنی آنقدر نامطلوب است که مردم قادر نیستند مصرف‌شان کنند و چرا برخی شیرها با وجود آن که تاریخ مصرف‌شان تمام نشده است و در یخچال نگهداری می‌شوند، فاسد می‌شوند؟

جنت در بخش دیگری به مردم هشدار داد که به هیچ‌وجه نباید از شیرهای باز و فله‌ای استفاده کنند چرا که این روش خطر ابتلا به بیماری‌هایی چون تب مالت را زیاد می‌کند.

این که آیا محتوای برخی شیرها، شیرخشک است، نیز پرسشی بود که او به آن پاسخ مثبت داد و گفت: شیرخشک با شیر فرقی ندارد و ممکن است برخی کارخانه‌ها از شیرخشک نیز در صنایع لبنی استفاده کنند.

معاون غذای سازمان غذا و دارو همچنین خیال مردم را راحت کرد که ایران فعلا به هیچ وجه واردات شیرخشک چینی ندارد.

همه حرف‌های معاون غذای سازمان غذا و دارو دیروز درباره شیر نبود او بحث را به لوازم آرایشی کشاند که بازار شایعه درباره آن نیز داغ است؛ چرا که گفته می‌شود بسیاری از لوازم آرایشی موجود در بازار سرب دارد و به حدی بی‌کیفیت است که ممکن است باعث بیماری‌های پوستی و نابینایی شود.

اهمیت نظارت بر لوازم آرایشی وقتی بیشتر می‌شود که بدانیم بخش عمده‌ای از درصد لوازم آرایشی موجود در بازار قاچاق است و هیچ تضمینی درباره بهداشتی بودنشان وجود ندارد؛ براساس گزارش‌های غیررسمی، ایران هنوز پس از عربستان رتبه دوم را در استفاده از لوازم آرایش دارد و حدود 14 میلیون زن در کشورمان لوازم آرایشی استفاده می‌کنند و قرار است این جمعیت چند برابر شود چون سن آغاز استفاده از لوازم آرایش در کشورمان در حال کاهش است.

از سوی دیگر، آخرین آمار درباره حجم کالاهای قاچاق ورودی به کشورمان از سوی سازمان مبارزه با قاچاق کالا و ارز نشان می‌دهد که سالانه حدود 150 میلیون دلار فرآورده‌های آرایشی از مبادی مجاز و حدود یک میلیارد و200 میلیون دلار محصولات آرایشی به صورت قاچاق وارد کشور می‌شود که وزارت بهداشت نیز نمی‌تواند مسئولیتی در قبالش قبول کند و سازمان مبارزه با قاچاق کالا نیز توانایی کشف همه آنها را ندارد.

اما این مساله را هم باید در نظر گرفت که شمار زیادی از کالاهای قاچاق و تقلبی با نام برندهای مشهور وارد بازار و به‌عنوان کالاهای مجاز به مردم فروخته می‌شود و تشخیص مجاز یا غیرمجاز بودن لوازم آرایشی برای مردم در حال حاضر غیرممکن است.

معاون غذای سازمان غذا و دارو نیز این وضعیت را با اعلام این که قرار است شبکه ملی پایش مواد غذایی، آشامیدنی و آرایشی بهداشتی در کشورمان راه‌اندازی شود، تایید کرد.اگر این طرح اجرایی شود، نه‌تنها مواد غذایی برچسب اصالت می‌خورد، بلکه تمامی کالاهای آرایشی نیز به شکل کامل بررسی و کیفیت‌سنجی می‌شود و به این ترتیب مردم می‌توانند کالاهای قاچاق را که عمدتا غیربهداشتی است، تشخیص دهند.

هر چند جنت ابراز امیدواری کرد این شبکه تا روز جهانی دارو در مهر راه‌اندازی شود، بازار تقلب در محصولات خوراکی و آرایشی چنان داغ و پررونق است که به نظر می‌رسد حتی اگر وزارت بهداشت در راه‌اندازی این شبکه موفق شود، سودجویان برای عرضه محصولات بی‌کیفیت از شیر، برنج و چای گرفته تا لوازم آرایشی به مردم راه‌های تازه‌ای را پیدا می‌کنند و غم‌انگیزتر این که برخی مردم احتمال می‌دهند تا مبادا ناظران بر کیفیت و بهداشتی بودن این محصولات، یک قدم از متقلب‌ها عقب باشند.

مریم یوشی‌زاده - گروه جامعه