نوستالژی زنبیل‌های حصیری

یکی از این زنبیل‌ها که بیشتر در شهرهای شمالی از جمله گیلان کاربرد بیشتری داشت زنبیل‌های حصیری بود که به دست زنان گیلانی بافته می‌شد.

یک زن گیلانی که صبح زود برای تهیه مایحتاج همان روز خود به بازار می‌رفت، تمام خرید خود را بدون این که در کیسه نایلونی قرار داشته باشد توسط فروشنده به داخل زنبیل حصیری خود می‌ریخت و فردا صبح دوباره ماموریت این زنبیل آغاز می‌شد و این کار هر روزه بود. ولی متاسفانه از این زنبیل‌ها دیگر استفاده چندانی نمی‌شود و بیشتر جنبه تزئینی به خود گرفته است. اکنون با کنار رفتن زنبیل‌ها نه‌تنها یک هنر خانگی به فراموشی رفته، بلکه مشکلی بر مشکلات محیط‌زیست نیز افزوده شده است. امروزه افزایش مصرف مداوم کیسه‌های نایلونی خطری جدی برای محیط‌زیست تلقی می‌شود.

یکی از زنان گیلانی که در بازار رشت زنبیل حصیری در دست دارد، در این مورد در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: از کودکی با مادرم با چنین زنبیل‌هایی به بازار می‌آمدم، ضمن این‌که به نظر بسیار زیبا هستند، دوام خوبی هم دارند. همچنین لازم نیست مانند ساک‌های نایلونی، نگران پاره شدن آنها باشم.

یکی از فروشندگان زنبیل‌های حصیری گیلان نیز معتقد است: این زنبیل‌ها هنوز نزد گیلانی‌ها جایگاه مهمی دارند و برخی مسافران آنها را به‌عنوان سوغات گیلان به شهر خود می‌برند؛ اما باید درباره حفظ این هنر و ترویج استفاده از آن توسط نسل جوان، اقدامات جدی‌تری توسط مسؤولان انجام شود تا این سنت از بین نرود.

بهار سلطانی، حصیرباف گیلانی نیز با اشاره به این‌که معمولا زنان کشاورز پس از برداشت برنج در خانه‌های خود این زنبیل‌ها را می‌بافند، می‌گوید: وسایل دیگری مانند کلاه، سفره و سبد بافته می‌شود و استفاده از آنها برای سلامتی انسان بسیار مفیدتر از محصولات نایلونی است. علاوه بر این برای دختران و زنان روستایی، اشتغالزایی و درآمد دارد.

امیر عبدوس، مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان در این باره می‌گوید: متأسفانه دیده می‌شود در هر کیسه زباله، چند کیسه کوچک دیگر گذاشته می‌شود. استفاده از ظرف‌های یک‌بار مصرف و سفره‌ها و کیسه‌های خرید یک‌بار مصرف، حجم زباله را در هر استانی افزایش می‌دهد. این در حالی است که با استفاده از محصولات حصیری، بخصوص زنبیل‌ها، ضمن معرفی توانمندی‌های هنرهای دستی گیلان به دنیا می‌توان از محیط زیست ارزشمند گیلان نیز حفاظت بهتری کرد.

وی می‌افزاید: گیلان جزو کوچک‌ترین استان‌های کشور است که تراکم جمعیتی بالایی دارد و با وجود برخورداری از اکوسیستم‌های کم‌نظیر زیست‌محیطی مانند دریا، کوه، جنگل و تالاب، مدیریت پسماند در آن شرایط مطلوبی ندارد.