داروهای گیاهی از کما خارج می‌شود

تا پیش از این باوجود این‌که بیش از 500 داروی گیاهی در کشور وجود داشت تنها حدود 100 مورد از این داروها بیمه بودند.

به اعتقاد کارشناسان، بیمه شدن این داروها و حضور بیشتر آنها در داروخانه‌ها سبب می‌شود تا شناخت مردم از جایگاه آنها بیشتر شده و به همان نسبت چه از سوی مردم و چه از سوی پزشکان بیشتر مورد توجه و درخواست قرار گیرند.

صنعت کاشت و تولید گیاهان دارویی و تولید آنها به شکل رسمی و قابل عرضه در داروخانه‌ها چندان پر رونق نیست و به تبع آن در مجموع تنها 3 درصد از تولید داروها در ایران به داروهای گیاهی اختصاص دارد. این در حالی است که ماده 34 برنامه پنجم توسعه، پرداختن به فرآورده‌های سنتی و طبیعی را الزامی عنوان کرده است.

متاسفانه در بحث استفاده از داروهای گیاهی در کشور ما،معمولا 2 نگاه وجود دارد؛یک نگاه افراطی که حتی ناقض استفاده از هرگونه داروی شیمیایی و سیستم آکادمیک طب است و نگاه دیگر که تفریط‌گونه استفاده از هر نوع طب سنتی و گیاه دارویی در درمان بیماری‌ها را مخل می‌داند.

اما حقیقت این است که هر کدام از این مباحث در همه جای دنیا از شرق دور به عنوان پایگاه چند هزار ساله درخصوص طب سنتی تا غرب و دانشگاه‌های بزرگ طب، جایگاه و تعریف خودش را دارد و هیچ کدام از این مباحث نقض‌کننده هم محسوب نمی‌شوند. در دنیا هر دو نوع داروی گیاهی و شیمیایی تعریف مشخص دارد و مورد استفاده قرار می‌گیرد و ناگفته نماند که بسیاری از داروهای مهم شیمیایی منشأ گیاهی دارند.

عطاری یا داروخانه؟ این موضوع سال‌هاست که مورد بحث است. به اعتقاد کارشناسان، ریشه علمی که در حال حاضر درخصوص سابقه مصرف داروهای طبیعی در کشورمان وجود دارد، مدیون عملکرد عطاری‌هاست.

بر این اساس نمی‌توان کار عطاری‌ها را قبول نداشت یا از ادامه کار آنها جلوگیری کرد؛ اما بحثی که در این خصوص وجود دارد، این مساله است که عطاری چگونه جایی است و چه محصولی باید عرضه کند؟

رئیس اداره داروهای طبیعی سازمان غذا و دارو در این خصوص می‌گوید: عطاری‌ها نباید در امر پزشکی دخالت کنند و نباید فرآورده‌های غیرمجاز گیاهی را در اختیار مردم قرار دهند.

امیرحسین جمشیدی ادامه می‌دهد: عطاری‌ها فقط می‌توانند فرآورده‌های فله‌ای را در اختیار متقاضیان قرار دهند.

او درخصوص نحوه نظارت بر عطاری‌ها توضیح می‌دهد: فرآورده‌هایی که عطاری‌ها عرضه می‌کنند از 2جنبه مورد بازرسی قرار می‌گیرد، یکی فرآورده‌های غیرمجاز که حتی مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را ندارد و دیگری فرآورده‌های دارای مجوز از وزارت بهداشت، مانند داروها که نباید توسط عطاری‌ها به مردم تجویز شود.

به گفته او، بازرسان ویژه، بر مبنای شکایت مردمی با حکم قضایی به محل مورد نظر مراجعه می‌کنند و فرآورده‌های غیرمجازی را که عطاری‌ها به متقاضیان ارائه می‌دهند، ضبط می‌کنند.

جمشیدی به خانواده‌ها توصیه می‌کند از مصرف داروهای بسته بندی شده عطاری‌ها که به شکل غیربهداشتی و بدون مجوز عرضه می‌شود، خودداری کنند.

درخصوص مصرف داروهای طبیعی و گیاهی، بحث نحوه و شکل مصرف بسیار مهم است و بهتر است به توصیه پزشک باشد و خود سرانه مصرف نشود.

رئیس اداره داروهای طبیعی سازمان غذا و دارو در این خصوص به «جام‌جم» می‌گوید: اتفاقا در تبلیغات فرآورده‌های طبیعی اشتباهی وجود دارد که می‌گویند این نوع داروها، عوارض جانبی، تداخل و مشکل خاصی ندارند؛ اما حقیقت این است که این مواد هم ساختاری دارند که در کنار دیگر مواد در بدن ممکن است افزایش یا کاهش اثر داشته باشند.

به گفته جمشیدی،مقالات و مباحث زیادی درخصوص تداخل داروهای طبیعی و گیاهی با داروهای صناعی، تداخل داروهای طبیعی با هم و حتی تداخل این داروها با غذا وجود دارد، بنابراین ما نمی‌توانیم این داروها را جدا از دیگر داروها ببینیم. متاسفانه در کشور ما حتی نحوه عرضه داروهای گیاهی نیز مهجور مانده است. به جز داروهایی که در داروخانه عرضه می‌شود، در بقیه موارد نحوه عرضه این نوع از داروها به شکل فله‌ای و غیربهداشتی است و حتی خواص درمانی نیز روی بسته‌بندی داروها کمتر درج می‌شود.

ایران دارای تنوع آب و هوایی متنوعی است، از 13 اقلیمی که در دنیا شناخته شده است، 11 اقلیم در ایران وجود دارد، علاوه براین خاک ایران از نظر برخی مواد طبیعی - خاکی غنی است و قابلیت‌های بسیار خوبی برای رویش گونه‌های گیاهی دارد.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب ایرانی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری نیز در این خصوص به ایرنا می‌گوید: در ایران تاکنون حدود 8هزار گونه گیاهی شناسایی شده که تنوع آنها 5/2 برابر گیاهان در کل قاره اروپاست.

به گفته محمدحسن عصاره، داروهای شیمیایی در تسکین آلام و بیماری‌ها موثر هستند، ولی با این وجود تحقیقات نشان داده است که این داروها عموما دارای عوارض جانبی بسیاری هستند، بنابراین تجویز و استفاده از داروهای جدید گیاهی ضرورت پیدا کرده، چراکه طیف بیماری‌ها رو به گسترش است و در نتیجه باید داروهای مورد استفاده هم متناسب با آنها به روز شود.

او ادامه می‌دهد: درحال حاضر خرید داروهای شیمیایی هزینه‌های زیادی را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند، بنابراین باید به دنبال راه‌های سریع‌تر، کم هزینه‌تر و مبتنی بر دانش چندهزار ساله بومی باشیم که آزمایش خود را پس داده‌اند.

استانداردهای سازمان بهداشت جهانی در سال‌های اخیر مبتنی بر این است که طب سنتی و مکمل باید مورد حمایت قرار گیرد. علاوه بر این، سازمان بهداشت جهانی برنامه‌هایی را در خصوص ترویج و فرهنگ‌سازی برای این نوع از طب انجام می‌دهد.بحث طب سنتی و طب مکمل نیز به لحاظی از بحث داروهای گیاهی جدا نیست.

بر این اساس لازم است در کنار تقویت مباحثی نظیر حمایت بیمه‌ای از داروهای گیاهی،در کنار تشکیل سازمان غذا و دارو، به تعریف درستی از جایگاه داروهای گیاهی برسیم و راه درست استفاده از این نوع داروها و طب‌های مربوط را به مردم نشان دهیم.