جوابیه بانک مرکزی به یک گزارش

این بخشی از گزارشی بود که با عنوان «ضرورت اصلاح شاخص تورم»در سایت جام جم آنلاین منتشر شده بود که در پی آن بانک مرکزی پاسخی را به این گزارش تهیه کرد.

احتراما بازگشت به مطلب مندرج در سایت جام جم آنلاین مورخ 10 دی ماه 1390 تحت عنوان «ضرورت اصلاح شاخص تورم» به قلم دو تن از استادان محترم رشته اقتصاد درخصوص شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی (شاخص تورم) ذکر موارد زیر برای روشن شدن ابعاد موضوع ضروری است.

الف: ویژگی های شاخص تورم

شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران (شاخص تورم) در بانک مرکزی بر اساس روش های استاندارد و توصیه های به روز بین المللی محاسبه می شود.

بانک مرکزی همگام با سازمان های آماری و اقتصادی بین المللی جهت هر چه واقعی تر کردن نتایج بررسی های آماری خود (به ویژه نرخ تورم) همواره بخش وسیعی از مطالعات خود را معطوف به بهینه سازی روش های محاسبه نرخ تورم ساخته است.

تجربه علمی و عملی بخش آماری بانک مرکزی و سابقه 76 ساله تهیه و محاسبه شاخص تورم توسط این سازمان از یک سو و تاکید سازمان های مرجع بین المللی بر صحت و دقت این شاخص در ایران از سوی دیگر، همچنین استفاده همیشگی و مکرر برنامه ریزان و سیاستگذاران کشور از آمارهای مذکور دلایلی محکم بر تبیین این واقعیت به شمار می روند.

ب: توضیحاتی برای رفع ابهام

1- بانک مرکزی در هنگام طراحی و بررسی طرح های آماری و در مراحل اجرا از ملاک های آماری استاندارد و مشخصی برای اندازه گیری نااریبی، سازگاری و دقت شاخص های آماری بهره می گیرد. همچنین مقایسه های مختلفی درخصوص سازگاری نتایج این شاخص ها با سایر شاخص ها و متغیرهای کلان اقتصادی انجام می پذیرد، بنابراین ویژگی «مردم پذیری» برای شاخص تورم ملاک مناسبی نیست چراکه شاخص تورم براساس برآیند الگوی مصرف تمامی خانوارهای شهری کشور و تلفیق آن با قیمت کالاها و خدمات مصرفی مردم محاسبه می شود و طبیعی است که این تلفیق (میانگین موزون) با شرایط تک تک خانوارها منطبق نیست ولی به عنوان یک شاخص تمرکز آماری بیانگر خوبی از سطح عمومی قیمت کالاها  و خدمات مصرفی خانوارهای شهری است.

2- محاسبه تورم در بانک مرکزی مبتنی بر بررسی میدانی و جمع آوری قیمت ماهانه کالاها و خدمات مصرفی خانوارها (سبد شاخص تورم) بوده و تنها متاثر از تغییرات قیمت این اقلام می‌باشد. مباحث اثر روانی تورم، موضوع دیگری است که در راستای اهداف محاسبه شاخص منتشره نیست.

3- در محاسبه نرخ تورم مبتنی بر بررسی میدانی (مشتمل بر بررسی الگوی مصرف، تعیین ضرایب و پایش تغییر قیمت ها منطبق بر جدیدترین روش های بین المللی) از مدل های اقتصادسنجی استفاده نمی گردد.

4- تعیین سال پایه شاخص قیمت اداری ملاک ها و خصوصیات معین و توصیه شده ای است و در این اثبات احراز شرایط مناسب برای سال منتخب تغییر خواهد کرد.

5- در تعیین الگوی مصرفی خانوارها و انتخاب سبد شاخص تورم شرط  مصرفی بودن کالا یا خدمت از ملاک های اساسی ورود به سبد است. کالاهایی که جنبه سرمایه ای دارند مشمول اقلام سبد تورم نمی شوند(مانند قیمت طلا به جز بخش اجرت ساخت زیورآلات که مورد مصرف خانوارهاست مثل انگشتر، زنجیر و...) و لیکن چنانچه تغییر قیمت طلا و ارز در ماه های بعد منجر به افزایش قیمت مصرف کننده گردد(مثلا به دلیل استفاده از ارز گران تر در خرید مواد اولیه، هزینه حمل و نقل و...) طبیعتا در نرخ تورم تاثیرگذار خواهد بود.

6- سبد کالاها و خدمات مصرفی مشمول شاخص تورم براساس نتایج بررسی بودجه خانوار در سال پایه و مبتنی بر مصرف اقلام در دوره های زمانی مختلف مشخص می شود بنابراین، کالاها و خدماتی که مردم به مصرف آنها بیشتر سوق دارند، در این سبد حضور خواهد داشت و به اندازه  سهم هزینه سالانه آن قلم به کل هزینه سالانه خانوار در محاسبه نرخ تورم موثر خواهد بود.

7- عامل جمعیت شهرها و به تبع آن استان ها از دیگر عواملی است که در محاسبه نرخ تورم کل کشور موثر می باشد. همچنین وضعیت قیمتی اقلام در شهرها با توجه به سهم جمعیت آنها در محاسبه تورم تاثیرگذار است.

8- بانک مرکزی نرخ تورم را در کلیه استان های کشور محاسبه و نتایج آن را در گزارش های ماهانه و سالانه منتشر می کند.

خواهشمند است دستور فرمایند مراتب فوق جهت روشن شدن ذهن خوانندگان گرامی طبق قانون مطبوعات در آن رسانه منتشر گردد.

روابط عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران