فرق ایمان زبانی با ایمان عملی

خیلی‌ها ضمن این‌ که سریال را هر شب تماشا می‌کردند، این نکته را هم یادآوری می‌کردند که فرات شبیه سریال‌های دیگری است که علی‌اکبر محلوجیان نوشته است.

اما واقعیت این است که شاید شکل و شمایل سریال فرات شبیه سریال‌های «زیرتیغ» و «مثل هیچ‌کس» باشد، اما تفاوت‌هایی هم با آن دو سریال داشت؛ تفاوت‌هایی که با ظرافت نوشته شده بود و با همین ظرافت هم در زمان کارگردانی و بازیگری اجرا شده بود.

نکته‌ای که هوشمندانه در سریال فرات به آن پرداخته شده بود تفاوت بین ایمان عملی و ایمان زبانی است. حاج‌کاظم (حسن پورشیرازی) مردی بود که ایمان خود را با عمل نشان می‌داد.

او گذشت داشت و می‌دانست که در مقابل خشم باید سکوت کرد تا نفرت، شعله‌ور نشود.

او می‌دانست که اگر در گذشته از او خطایی سرزده برای جبران این خطا باید کارهای خیر و ثواب انجام دهد؛ زیرا خداوند در قرآن می‌فرماید که کارهای ثواب مانند آبی روان کارهای ناشایست را می‌شویند و آنها را از کارنامه اعمال بنده خدا پاک می‌کنند.

کاظم برای جبران زیانی که به حا‌ج‌ابراهیم (اکبر زنجان​پور) وارد کرده بود، سال‌ها کارهای خیری انجام داده و آنها را به نام حاج‌‌ابراهیم ثبت ‌کرده بود.

او حرف کم ‌می‌زد و بیشتر فکرها و نیات خود را با اعمالش نشان می‌داد. اما حاج‌‌ابراهیم که از آقاکاظم بزرگ‌تر بود و بزرگ‌ خاندان به حساب می‌آمد، بیشتر اهل حرف بود.

او به مسجد می‌رفت، نماز می‌خواند، در مقابل خداوند می‌نشست و زاری می‌کرد و از خداوند شفای پسرش را می‌خواست. حاج‌ابراهیم فقط گیرنده خوبی‌های خدا بود، بدون این‌ که لحظه‌ای مکث کند و به خود و رفتار خود نگاه کند و ببیند، آیا صادق و پاک است.

آیا از خداوند گذشت و صبر را یاد گرفته و می‌داند که در زمان‌های دشوار و سخت باید به آدم‌ فرصت داد و همه درهای برگشت را به روی آنها نبست؟ در فرات ، حاج‌ابراهیم در مقابل کاظم طغیان می‌کند و مانند سیلابی همه گذشته را خراب می‌کند و پل‌ها را هم به سمت نابودی می‌برد.

حاج‌ابراهیم مدام می‌گوید: لااله الا الله... اما این ذکرها فقط بر زبان او جاری است، چون کسی که ذکرش الله است، راهش هم از راه الله جدا نیست.

فرات، فرق بین ایمان عملی و ایمان زبانی را به خوبی نشان داد و ثابت کرد که اگر ایمان با عمل همراه باشد، زندگی راحت‌تر است و مشکلات هم آسان‌تر حل می‌شوند. ‌

کاظم عجول نبود و در تصمیم‌گیری‌هایش عجله نمی‌‌کرد و بیشتر با منطق جلو می‌رفت و وقتی تصمیمی می‌گرفت، آن را به راحتی تغییر نمی‌داد.

اما حاج‌ابراهیم از روی احساس تصمیم می‌گرفت و زیاد به عاقبت تصمیمش فکر نمی‌کرد و به همین دلیل هم بود که همه اعضای دو خانواده می‌دانستند که او بزودی تصمیم خود را عوض خواهد کرد بنابراین می‌توان گفت که ایمان و عمل به آن، همه زندگی انسان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، همان‌گونه که زندگی شخصیت‌های اصلی فرات را تحت‌تاثیر قرار داده بود.

طاهره آشیانی - گروه رادیو و تلویزیون