فرصت دو ماهه برای ارگ بم

معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور ضمن اعلام فرصت 2 ماهه یونسکو برای تخریب مجموعه خانه‌ها و پمپ بنزین نزدیک ارگ بم می‌گوید: با تخریب خانه‌ها و پمپ بنزین در این فرصت‌ زمانی، این اثر تاریخی از خطر خروج از فهرست جهانی نجات می‌یابد.

مسعود علویان‌صدر در گفت‌وگو با ایسنا، درباره بازدید ارزیابان یونسکو از ارگ بم، می‌افزاید: در جریان بازدید اخیر ارزیاب‌های یونسکو، از اقدامات مرمتی و احیای بافت اظهار رضایت شد؛ ولی نکته‌ای که بیشتر مورد توجه آنها قرار گرفت، بحث منظر شهری بود، البته این موضوع در کشور، پیگیری و ابلاغ شده است. آنچه اکنون باید در نظر گرفته شود، اجرای محتویات طرح منظر شهری است.

وی درباره 2 مساله‌ای که توسط ارزیاب‌ها بررسی شده است، اظهار می‌کند: ساخت‌وسازهای حاشیه‌نشینی در اطراف ارگ بم از زمان زلزله به‌وجود آمد اما اکنون باید برچیده شود. ساخت پمپ بنزین نیز خلاف قانون و بدون مجوز انجام شده است، زیرا در حریم این اثر قرار دارد. البته ساخت پمپ بنزین به سال‌های قبل مربوط می‌شود و اکنون متوقف شده است.

علویان‌صدر با بیان این‌که این پمپ بنزین باید تخریب و جای دیگر ساخته شود، می‌گوید: این مساله مورد نظر کارشناسان یونسکو نیز بود و باید برطرف شود. اگر این موارد تا حدود 2 ماه آینده برچیده شوند، این فرصت‌ فراهم می‌شود که بم از فهرست میراث جهانی در خطر خارج شود. در غیر این صورت شاید مدت زمان ماندن آن در فهرست میراث جهانی در خطر، یک یا 2 سال دیگر تمدید شود.

ارگ بم که بیش از 2500 سال قدمت دارد از نخستین هفته‌های پس از زلزله همزمان با شهر بم شاهد آغاز عملیات آواربرداری بود . در تیرماه سال 1383 با پیشنهاد سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران در بیست و هشتمین اجلاس جهانی کمیته میراث فرهنگی یونسکو در شهر سوژوی چین، ارگ در فهرست میراث جهانی در معرض خطر قرار گرفت. در بهمن ماه سال 1383 با پیشنهاد سازمان یونسکو ضوابطی برای منظر فرهنگی بم تحت عنوان طرح جامع مدیریت شهری بم به تصویب شورای عالی معماری و شهرسازی ایران رسیدبراساس این طرح تمامی ساخت و سازهایی که در شهر بم صورت می‌گیرد باید براساس ضوابط میراث جهانی باشد. متاسفانه این طرح به دلایل نامعلوم دو سال مسکوت گذاشته شد، همچنین طی این مدت عدم‌مدیریت کافی در بازسازی شهر بم و برخی سوءمدیریت‌ها پس از زلزله باعث شد که ساخت و سازهای غیرمجازی در حریم ارگ تاریخی بم و میراث جهانی صورت گیرد و ضوابط یونسکو زیر پا گذاشته شود. البته مسوولان شهری بم ابلاغ نشدن ضوابط منظر فرهنگی از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور و اطلاع نداشتن آنها از مفاد این ضوابط را مانعی برای برخورد جدی با این ساخت و سازها می‌دانستند.

سرانجام در 30 مردادماه سال جاری این ضوابط ابلاغ شد. پس از آن برخی از ساخت و سازهای غیرمجاز تخریب و از دادن سوخت به پمپ بنزین احداث شده در حریم ارگ جلوگیری شد، اما فرصت کوتاه باقی مانده به سفر بازرسان یونسکو برای بازدید از شهر بم باعث شد که تمامی شرایط برای جلب نظر یونسکو فراهم نشود و سرانجام دو بازرس یونسکو در 25 مهر ماه وارد شهر بم شدند.

بازرسان یونسکو طی 3 روز اقامت خود در شهر بم از روند رعایت ضوابط یونسکو در بازسازی ارگ تاریخی، وضعیت قنوات تاریخی و برخی دیگراز بناهای تاریخی بم بازدید کردند و در برخی از موارد همانند بازسازی ارگ تاریخی رضایت نسبی داشتند و در برخی دیگر از موارد از احداث پمپ بنزین در حریم میراث جهانی،حاشیه نشینی در برخی از نقاط واقع در حریم ارگ تاریخی،ساخت و سازهای غیر مجاز صورت گرفته در حریم ارگ و بازسازی نشدن دیگر بناهای تاریخی ابراز نارضایتی کردند.