خلبانان خاطره‌نویس

چنانچه سال گذشته در یکی از نشست‌های حوزه هنری «مرتضی سرهنگی» مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات ادبیات پایداری این مرکز در پاسخ به خبرنگاری گفت که بتازگی موفق به ایجاد ارتباط برای جمع‌آوری خاطرات خلبانان و رزمندگان ارتش جمهوری اسلامی طی دوره جنگ تحمیلی شده‌اند.

وی همان روز نوید انتشار کتابی از مجموعه خاطرات این خلبانان را داد و حالا این کتاب با عنوان «مهمان صخره‌ها» منتشر شده و روی پیشخوان کتابفروشی‌ها قرار گرفته است.

«مهمان صخره‌ها» دربردارنده خاطرات «خلبان محمد غلامحسینی» است و از این نظر دارای اهمیت است که اولین کتاب از مجموعه خاطرات خلبانان دوره جنگ تحمیلی محسوب می‌شود.

راحله صبوری تدوین این کتاب را بر عهده داشته است، وی پیش از این هم تدوین کتاب «کوچه نقاش‌ها» را انجام داد که این کتاب موفقیت خوبی را کسب کرد، امید آن می‌رود که دومین کتاب این نویسنده و پژوهشگر جوان هم با اقبال خوبی از سوی جامعه مواجه شود.

مهمان صخره‌ها چندی پیش با حضور جمعی از مسوولان و نویسندگان در حوزه هنری رونمایی شد.

در این مراسم «حجت‌الاسلام خاموشی» رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، «محسن مومنی شریف» رئیس حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، «مرتضی سرهنگی» مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات ادبیات پایداری،«محمد حمزه‌زاده» مدیرعامل انتشارات سوره‌مهر، محمد غلامحسینی و راحله صبوری، راوی و نویسنده کتاب حضور داشتند.

حجت‌الاسلام خاموشی، رییس سازمان تبلیغات اسلامی که در این مراسم حضور پیدا کرده بود، گفت: زمانی در کوچه‌پس‌کوچه‌های تهران راه می‌رفتیم و به این می‌اندیشیدیم که آیا روزی خواهد رسید که صدای اذان در شهر بپیچد؟ و به یمن پیروزی انقلاب اسلامی این آرزوی ما برآورده شد و صدای اذان همه جا پیچید.

وی افزود: مستکبرین از هیچ کاری برای درهم فروریختن انقلاب اسلامی کوتاهی نکردند، آنها ارتش را دست‌پرورده خود می‌دانستند و می‌خواستند با بمباران انقلاب ما را از بین ببرند. حضرت امام خمینی(ره) در همان زمان تشخیص دادند باید ایستاد و استقامت کرد، که چنین هم شد.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی ادامه داد: همه دنیا در برابر ایران ایستاد اما ما پیروز شدیم، در این میان هرکس خود را مسبب این پیروزی بداند عزم ملی را نادیده گرفته چرا که این پیروزی برای تک تک مردم است و به همه تعلق دارد. از کودک 11 ساله‌ای که مقابل درمنزل ایستاد و گفت برای ورود از جنازه من باید رد شوید گرفته تا آنها که در جنگ‌های زمینی و هوایی جان بر کف نهادند و در برابر دشمن ایستادند.

خاموشی همچنین گفت: بنده توفیق داشتم کتاب را تا نیمه بخوانم. مهمان صخره‌ها کتابی شیرین است که باید برای تدوین زیبای آن به راوی تبریک گفت. از سوی دیگر به تمام کسانی که قصد دارند با عزم جدی در عرصه دفاع مقدس کار کنند می‌گویم که جریان‌های حوزه هنری را در این زمینه پیگیر باشند، چرا که آغاز خوبی داشته و در مسیر خوبی هم حرکت می‌کند و آینده خوبی هم خواهد داشت.

رییس سازمان تبلیغات اسلامی افزود‌: ‌نتیجه حرکت رزمندگان هشت سال دفاع مقدس افتادن دومینوی سردمدارانی است که طاغوت‌وار کشورها را مورد ظلم قرار دادند باید روایتگری، ایثارگری و شهادت‌طلبی تمام فرماندهان و قوای مختلف بیان شود تا مردم آنها را لمس کنند و بدانند بهشت را به بها می‌دهند نه به بهانه.

دیگر سخنران این برنامه مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات ادبیات پایداری بود که در ابتدا به بیان خاطراتی از اردوگاه اسیران پرداخت و گفت: در جریان جنگ ایران و عراق اسرایی از 15 کشور جهان داشتیم! سربازان کشورهای مصر، سودان، اردن، یمن، مراکش، کویت،عربستان و.. همه جزو این افراد بودند، بنابراین اگر بگوییم جنگ تحمیلی ایران، جنگ جهانی سوم در جغرافیایی محدود بود، مبالغه نکرده ایم، چرا که آمار و مدارک موجود بر این ادعای ما مهر تایید خواهد زد.

وی ادامه داد: ما از هندوستان هم در ایران اسیر داشتیم، فکرش را بکنید با دست خالی در برابر این همه کشور جنگیده‌ایم، اما همواره به یاد داشته باشیم رمز پیروزی ما در این جنگ فرهنگ مردم ایران بود نه اسلحه و تجهیزات جنگی!

در واقع این فرهنگ والای مردم ما بود که موجب شد هشت هزار اسیر عراقی به ایران پناهنده شوند و زندگی در کشور ما را بر وطن خود ترجیح دهند. مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات ادبیات پایداری گفت: مهمان صخره‌ها نخستین کتاب درباره خلبانان است چرا که تا پیش از آن خاطراتی کوتاه و پراکنده‌ای داشتیم اما این کتاب کامل و جامع است، باید آگاه بود که سربازان جنگ هم مانند تمام انسان‌ها عمر معینی دارند و اگر خاطرات خود را ننویسند جنگ را ناقص رها کرده‌اند.

راحله صبوری، نویسنده و محقق کتاب مهمان صخره‌ها هم تعبیر زیبایی از خاطره‌نویس را در این مراسم بیان کرد و گفت: خاطره‌ نویس همواره بر لبه تیغ حرکت می‌کند، از این رو که باید دقت داشته باشد گاهی روایت را خیال‌انگیز کند تا مخاطب با او همراه شود، نه این‌که روایت را خام به مخاطب ارائه کند.

نویسنده مهمان صخره‌ها افزود: این کتاب نخستین کتاب مجموعه خاطرات خلبانان است که تدوین آن برعهده بنده بود. باید از شهدا یاد کنیم مخصوصا شهدای خلبان و شهید سعید هادی‌مقدم. امیدوارم روح تمام شهدا از عملکرد ما راضی باشد. غلامحسینی خود بهتر از هرکسی می‌تواند از آنچه برخودش گذشته سخن بگوید، من فقط خاطره نگار بودم.

نویسنده کتاب مهمان صخره‌ها درباره انتقادهایی که از جلد کتاب شده بود، گفت: طی چند روز گذشته حرف و حدیث‌‌های فراوانی درباره طرح جلد کتاب مطرح شده اما باید بگویم طرح حاضر مربوط به یکی از گرافیست‌‌های معروف و حرفه‌ای است که تا کنون چندین طرح جلد زده است. رنگ زرد جلد که همه نسبت به آن معترض‌ هستند، دلیل روشنایی و درخشندگی کار است چون دوست داشتیم برای مخاطب جذابیت داشته باشد.

وی در پایان سخنانش گفت: این کتاب براساس واقعیت زندگی غلامحسینی به همراه 15 فصل، اسناد، عکس و دو روایت تکمیلی نگاشته شده است، از این‌رو سعی کردم با تحقیقات صورت گرفته یک حادثه را از زوایای مختلف بررسی کنم. ‌فراز و نشیب و نقاط عطف در روایات کتاب وجود دارد،‌ اسارت و ایجکت و نقش پدر خلبان در آزادی وی و... از نقاط عطف کتاب است.

محمد غلامحسینی خلبان و راوی کتاب مهمان صخره‌ها هم در این مراسم گفت: بیشترین و بالاترین زحمت را در جنگ، خلبان‌ها متحمل شدند، اما حالا قهر کردند و حاضر به صحبت نیستند، تعداد زیادی از خاطرات نوشته شده اما در کمدها و روی طاقچه‌ها مانده و خاک می‌خورد.

وی افزود:‌ در جمع حاضر تعداد زیادی از خلبانان حضور دارند که در زمان جنگ جزو خلبانان برجسته محسوب می‌شدند، براتپور و صمدی از جمله آنها هستند که لیدر حملات اچ‌3 بودند، باید به این افراد افتخار کنیم و زمینه‌ای فراهم شود تا آنها هم خاطرات خود را مکتوب کنند که این نیاز به همت حوزه هنری دارد.

اما ماجرای کتاب از این قرار است که خلبان غلامحسینی که بشدت مجروح شده مجبور به ایجکت (فرود اضطراری) می‌شود. او بعد از این‌که ایجکت می‌کند ناخواسته وارد حوزه استحفاظی حزب دموکرات کردستان می‌شود و توسط این گروه به اسارت درمی‌آید.

غلامحسینی از تیرماه تا آبان ماه در اسارت این گروه بوده و بعد آزاد می‌شود که بخش عمده‌ای از خاطرات کتاب به روایت این دوران اختصاص دارد.

زینب مرتضایی‌فرد ‌-‌ جام‌جم