پاسخ به 12+1 سوال چشم‌پزشکی

مطالعه در نور ضعیف به چشم صدمه می‌زند؟

میرصمدی: استفاده از نور کم، ضرری برای چشم ندارد. از وقتی که مطالعات و خیاطی‌ها و گلدوزی‌ها در نور شمع یا با نور چراغ‌های نفتی و گازی انجام می‌شد، زمان درازی نمی‌گذرد. به هر حال نور خوب مطالعه را آسان‌تر و از خسته شدن چشم جلوگیری می‌کند، بخصوص برای کسانی که از عینک‌های دو کانونه استفاده می‌کنند.

میرصمدی: استفاده از کامپیوتر یا مانیتور‌ صدمه‌ای به چشم نمی‌زند. البته ممکن است کار یا مطالعه طولانی مدت با آنها باعث فشار و خستگی چشم شود. چنانچه در فواصل کار، استراحت‌هایی در نظر گرفته شود که در آن شرایط، شخص بالا یا اطراف را نگاه کند، این خستگی از بین می‌رود، اما اگر شخصی خیلی زود خسته می‌شود یا تار می‌بیند، باید به چشم پزشک مراجعه کند.

نیک اقبال: به طور کلی عینک برای بهتر دیدن است. اگر کسی اصلا عینک نزند یا عینک نامناسبی بزند، از نظر فیزیکی آسیبی به چشم نمی‌رسد. البته بهترین حالت، استفاده از عینک با شماره صحیح و مناسب آن است تا دید دلخواه حاصل شود، اما استفاده از عینک نامناسب باعث نخواهد شد که ما دیدمان را از دست بدهیم، مگر در مورد کودکانی که دچار لوچی یا تنبلی چشم هستند. در این موارد ممکن است عینک چشم را تقویت و دید بیمار را حفظ و بهبود بخشد. استفاده از عینک در دید چشم کودک اشکالی به وجود نمی‌آورد، او را برای همیشه به عینک وابسته نمی‌کند و تاثیری در روند زیاد یا کم کردن شماره عینک هم ندارد.

میرصمدی: چنانچه چپی چشم‌ واقعی باشد، از بین نمی‌رود. بعضی کودکان، قسمت بالای بینی‌شان (پل بینی) عریض است و چشم‌هایشان چپ به نظر می‌رسد، در صورتی که واقعا این‌طور نیست. این نوع چپی ظاهری با بزرگ شدن کودک از بین می‌رود. کودکانی که چشم چپ دارند، برای جلوگیری از دوبینی (دوتایی دیدن اجسام)، به طور غیرارادی برای دیدن از یک چشم استفاده می‌کنند. بنابراین کودکی را که به نظر می‌رسد چشم او چپ است، باید هرچه زودتر تحت معاینه چشم پزشک قرار گیرد.

نیک اقبال: مشکلاتی در خواندن، حساب کردن و دیگر یادگیری‌ها در کودکان ناتوانی‌های ویژه یادگیری disabilities) sld) نامیده می‌شود. هیچ مدرکی مبنی بر این‌که مسائل چشمی باعث ناتوانی‌های ویژه یادگیری شود، وجود ندارد. بچه‌هایی که مشکل فراگیری دارند، احتیاج به کمک معلم یا کسی دارند که مهارتی خاص درباره آموزش این‌گونه افراد داشته باشد. البته قبل از این‌که کودک را برای آموزش به فرد خاصی بسپاریم، لازم است معاینه کامل چشمی از او انجام گیرد.

نیک اقبال: قدرت تطابق چشم کودکان برای دید نزدیک بیشتر از بزرگسالان است یعنی چشمشان می‌تواند بدون احساس خستگی و فشار، اجسام نزدیک را ببیند. بنابراین اغلب عادت دارند کتاب را خیلی نزدیک چشم بگیرند و هنگام تماشای تلویزیون درست جلوی آن بنشینند. هیچ مدرکی وجود ندارد که ثابت کند این عادت به چشم صدمه می‌رساند. معمولا وقتی کودک بزرگ می‌شود، این عادت هم از بین می‌رود. بندرت اتفاق می‌افتد، کودکی به دلیل نزدیک‌بینی، نزدیک تلویزیون بنشیند. تشخیص این حالت با چشم پزشک است که با عینک مناسبی چنین وضعیتی را اصلاح کند.

میرصمدی: درست است که هویج سرشار از ویتامین A است و این ویتامین نیز برای چشم و دیدن از ضروریات است، اما بسیاری از مواد غذایی دیگر نیز دارای ویتامین A هستند و فقط مقدار بسیار کمی از این ویتامین برای دید چشم مورد نیاز است. یک رژیم غذایی صحیح ـ چه دارای هویج باشد و چه نباشد ـ می‌تواند مقدار ویتامین Aلازم برای دید طبیعی چشم را تامین کند.

میرصمدی: شایع است، افرادی که چشم ضعیف دارند یا عینک می‌زنند، نباید خطوط ریز را بخوانند یا کارهای بسیار ظریف چشمی انجام دهند، چراکه چشمشان زودتر فرسوده می‌شود. برای بررسی صحت این مطلب می‌شود چشم را به دوربین عکاسی تشبیه کرد. یک دوربین هیچ‌گاه به خاطر این که عکس‌های ظریف و دقیقی با آن گرفته شده است، زودتر از دوربین‌های دیگر خراب نمی‌شود. همین موضوع برای چشم صادق است و استفاده حداکثر و کامل هیچ‌گونه خطری برای چشم ندارد.

نیک اقبال: افراد مسن وقتی می‌بینند، روزنامه را برخلاف گذشته می‌توانند بدون عینک مطالعه کنند، تصور می‌کنند دید بهتری پیدا کرده‌اند. واقعیت این است که آنها نزدیک‌بین‌تر شده‌اند و حالا دیگر احتیاجی به عینکشان که غالبا برای تصحیح دوربینی پیرچشمی استفاده می‌کرده‌اند، ندارند. نزدیک‌بین شدن در سنین بالاتر می‌تواند از اولین علائم  آب مروارید باشد. آب مروارید در واقع کدر شدن تدریجی عدسی طبیعی درون چشم است.

میرصمدی: قبلا اعتقاد بر این بود که آب مروارید قبل از این‌که مورد عمل جراحی قرار گیرد، باید رسیده باشد. اکنون می‌دانیم که هیچ‌گونه ضرورتی برای این موضوع نیست. جراحی آب مروارید باید همان وقتی انجام شود که شخص احساس کند.

نیک اقبال: این یکی از آن باورهای مدرن است. آب مروارید را نمی‌توان با لیزر درمان کرد. عدسی کدر را تنها باید با عمل جراحی از چشم خارج کرد. پس از جراحی آب مروارید ممکن است لایه‌ای (غشایی) در درون چشم کدر شود که این غشا را می‌توان با جراحی لیزر باز کرد. این نوع استفاده از لیزر را نباید با جراحی آب مروارید یعنی خارج کردن عدسی کدر چشم اشتباه گرفت.

نیک اقبال: بعضی از مردم در نتیجه راهنمایی‌های غلط باور کرده‌اند، کنتاکت لنز نزدیک‌بینی را به طور دائمی اصلاح می‌کند، به طوری که شخص لنز و عینک لازم نداشته باشد. متاسفانه مدرکی وجود ندارد که ثابت کند، کنتاکت لنز می‌تواند به طور دائمی نزدیک‌بینی را علاج یا از پیشرفت آن جلوگیری کند.

میرصمدی: در حال حاضر پیوند کل چشم از نظر علمی غیرممکن است. چشم انسان از طریق عصب بینایی یعنی حیاتی‌ترین قسمت چشم با مغز در ارتباط است. عصب بینایی، قطری به اندازه یک مداد دارد که تعداد 101 میلیون فیبر عصبی باریک درون آن است. این عصب را نمی‌توان پس از قطع شدن دوباره وصل کرد. به همین دلیل طی جراحی‌ هیچ‌گاه کل چشم را از حدقه خارج نمی‌کنند. قرنیه ـ قسمت شفاف جلوی چشم ـ سال‌هاست با موفقیت پیوند زده می‌شود. همین پیوند قرنیه است که گاه در نظر عامه با پیوند چشم اشتباه گرفته می‌شود.

از نظر پزشکان، مراقبت کلی چشم شامل معاینه کامل، تعیین شماره عینک و لنز چشم و به کار بردن داروهای لازم یا جراحی مناسب برای معالجه یعنی مراقبت‌های کلینیکی، جراحی و کارهای مربوط به اپتیک.

‌فرزانه صدقی