قحطی در خط حمله؛ گلزنان گل نزن

از اوایل دهه 50 تا اواخر دهه 70 مهاجمان زیادی نام خود را به دلیل عملکرد فوق‌العاده‌شان در تاریخ فوتبال کشورمان به ثبت رساندند؛ حسین کلانی، همایون بهزادی، صفر ایرانپاک، غلامحسین و پرویز مظلومی، مسعود مژدهی، غلام فتح‌آبادی، ناصر محمدخانی، صمد مرفاوی، فرشاد پیوس و ... ستاره‌هایی بودند که در دهه 70 هنوز می‌توانستند جانشین‌هایی را برای خود در میادین سبز فوتبال بیابند. علی دایی، مهدی مهدوی‌کیا، کریم باقری، وحید هاشمیان، علی سامره، رضا عنایتی، فرهاد مجیدی و حتی رسول خطیبی در اوج درخشش خود روزهای خاطره‌انگیزی را برای فوتبال کشورمان رقم زدند اما وقتی یک به یک از فوتبال ملی کنار رفتند به‌ندرت جانشینی برای آنها پیدا شد.

در سال‌های اخیر با وجود این که مهاجمان زیادی در فوتبال ما مطرح شدند اما تداوم نداشتند تا جایی که قحطی گلزنی تمام‌عیار در تیم ملی مدت‌هاست که وجود دارد.

حالا کار به جایی رسیده است که سرمربی تیم ملی ماداگاسکار بعد از شکست یک بر صفر تیمش برابر ایران با رضایت از عملکرد شاگردانش به نقطه‌ضعف تیم ما اشاره می‌کند و خوب متوجه می‌شود که ایرانی‌ها بر خلاف داشتن نقشه‌های تاکتیکی زیاد، از کجا لطمه می‌خورند. مائوریسه موسی درست می‌گوید که تیم ایران موقعیت‌های خوبی داشت اما مهاجمان ایرانی از فرصت‌های گلزنی خود استفاده نکردند و این همان چیزی است که سال‌هاست کارشناسان فوتبال ما به عنوان اساسی‌ترین مشکل فوتبال باشگاهی و ملی از آن یاد می‌کنند، بی‌آن‌که تغییری در عملکرد گلزنان مشاهده شود.

امروز مهاجمان تیم کارلوس کرش کسانی هستند که عنوان ستاره و پدیده را پیش از این یدک کشیدند، بازار نقل و انتقالات در بورس هستند و ادعای رد پیشنهادهای چندصد میلیونی و گاهی میلیاردی را دارند، اما این ستاره‌ها در قامت یک ملی‌پوش که قرار است هدف یک تیم را با زدن ضربات آخر محقق کند ناکام می‌مانند تا درعمل ثابت شود نه‌تنها جانشینان شایسته‌ای برای اسطوره‌های فوتبال در خط حمله نیستند بلکه فروغ یک ستاره را هم ندارند، حالا ماداگاسکار هم دیوار مستحکمی برای مهاجمان گل‌نزن ماست، حالا مشخص می‌شود که کرش هم با تمام تجربه‌اش کار سختی برای رفع بزرگ‌ترین معضل حاضر فوتبال ما دارد و اگر این وضع ادامه یابد آینده روشنی در انتظار تیم ملی نخواهد بود.

بهمن فروتن، کارشناس فوتبال کشورمان در گفت‌وگو با «جام‌جم» در خصوص وضعیت کنونی مهاجمان فوتبال ما می‌گوید: ما نه‌تنها در خط حمله بلکه در تمام پست‌ها با کمبود بازیکن مواجه هستیم چون امروزه دیگر کسی بازیکن‌سازی نمی‌کند، همه به فکر خرید بازیکن آماده هستند تا از آن بهره ببرند و چندصد میلیون هم پول بدهند، فلان بازیکن را به قیمت بالا می‌خرند بعد می‌گویند چرا گل نمی‌زند و چرا بازدهی ندارد، نمی‌گویند چقدر تمرین می‌کند و تمرینات اختصاصی دارد یا ندارد. فرق فوتبال ما با آلمان همین است؛ شیوه تمرین برای یک مهاجم 30 تمرین اختصاصی وجود دارد، اما ببینید مهاجمان ما چند تمرین را در روز انجام می‌دهند.

فروتن ادامه می‌دهد: در آلمان وقتی استعدادیابی می‌شود بازیکنی که قرار است مهاجم شود شوت به سمت دروازه را تمرین می‌کند، در ایران همه بچه‌ها به دنبال دریبل‌زدن هستند. وقتی که بزرگ می‌شوند اگر وارد فوتبال حرفه‌ای شوند، چون درست مسیر را طی نکردند حتی در خط حمله ترس از گل نزدن دارند و این ترس اجازه نمی‌دهد برای استفاده از فرصت‌ها تمرکز کنند، در حالی که اگر به دنبال بازیکن‌سازی باشیم از ابتدا مسیر بازیکن معلوم می‌شود که برای چه کاری ساخته شده و طبق آن پیش می‌رود.

پرویز مظلومی، سرمربی تیم فوتبال استقلال تهران و گلزن دهه 60 تیم ملی در گفت‌وگو با «جام‌جم» تصریح می‌کند: بحث انتقاد زودهنگام از تیم کرش مطرح نیست، مهاجمان فوتبال ما مدت‌هاست که مورد انتقاد هستند، به نظر من یکی از دلایل اشباع‌بودن مهاجمان در لیگ و تیم ملی شرایط حاکم بر فوتبال این دوره است، مهاجمان خوب زیاد داریم اما بدرستی از آنها استفاده نمی‌شود و تاکتیک‌های تیمی در نظر گرفته شده، گاهی آنها را از مسیر هجومی دور می‌کند که تیم ملی الان به همین مشکل برخورده است.

مظلومی می‌افزاید: از طرفی مهاجمان وقتی می‌بینند با همین عملکرد علاوه بر قراردادهای آنچنانی به خاطر گل‌هایی که می‌زنند پاداش هم می‌گیرند حاضر نیستند بیشتر از این به خودشان زحمت بدهند، ما هم در بد عادت کردن آنها مقصریم، زمانی که ما فوتبال بازی می‌کردیم همه به فکر ترقی و خودنمایی از راه فوتبال بودند، این که آنقدر خوب کار کنند که به تیم ملی دعوت شوند و در این تیم بدرخشند، اما حالا دنیای فوتبال متاسفانه عوض شده است و برای اصلاح آن هم کار سختی در پیش داریم، همه بازیکنان این مشکل را دارند اما مهاجمان چون گل نمی‌زنند عملکردشان بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

فرشاد پیوس که خیلی‌ها او را نمادی از یک گلزن واقعی و تمام‌عیار در فوتبال کشورمان می‌دانند در مورد خصوصیات یک مهاجم به «جام‌جم» می‌گوید: نگاهی به عملکرد مهاجمان در بازی‌های اخیر تیم ملی و حتی مسابقات باشگاهی نشان می‌دهد که اکثر مهاجمان ما در محوطه جریمه ساکن و بی‌تحرک هستند و موقع ضربه زدن به توپ شتابزده عمل می‌کنند تا جایی که حتی یک موقعیت مسلم گلزنی را به راحتی از دست می‌دهند، مهاجم باید موقع ضربه زدن به توپ از هوش خود بهره ببرد، فرق بین مهاجم و مدافع همین است. مدافع توپ را دفع می‌کند اما مهاجم باید همین مدافع را جا بگذارد و چارچوب را خوب بشناسد.

پیوس در مورد تمریناتی که یک مهاجم باید انجام دهد، خاطرنشان می‌کند: کار اختصاصی مهاجمان واقعا مهم است، هر چند که تمرین مهاجم فقط شوت به دروازه نیست، اما اهمیت زیادی دارد، مهاجمان باید فقط یک ساعت تمرین شوت به دروازه داشته باشند، نه این که فقط با تیم تمرین کنند چون در آن صورت فقط 10 دقیقه به هر بازیکن می‌رسد که کافی نیست، الان مهاجمان با استعدادی داریم که زمینه بهتر شدن را دارند فقط باید وقت بگذارند و بیشتر از این کار کنند.

همایون بهزادی، مهاجم دهه 50 فوتبال کشورمان می‌گوید: زمانی که ما فوتبال بازی می‌کردیم تیم ملی 7، 8 مهاجم نوک عالی داشت که رقابت بین بچه‌ها خیلی زیاد بود، در تیم ملی به مهاجم باید سخت گرفت و در عین حال اعتماد کرد تا صیقل بخورد. به نظر من، ما در حمایت از مهاجمان آینده‌دار خود کوتاهی کردیم، در طول این سال‌ها استعدادهای خوبی در فوتبال بودند که به حال خود رها شدند، در پرورش این استعداد‌ها باید از افراد متخصص و زبده بهره گرفت، الان بهترین شرایط مهیاست تا با حضور کارلوس کرش فوتبال ما متحول شود، اما باید اعتماد کرد و فرصت داد.

عبدالعلی چنگیز، پیشکسوت فوتبال کشورمان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار «جام‌جم» آمار گلزنی مهاجمان در تیم‌های باشگاهی را مورد اشاره قرار می‌دهد و می‌گوید: 2 باشگاه بزرگ فوتبال ما یعنی پرسپولیس و استقلال سمبل ارائه بازی‌های هجومی بودند، اما آمار گلزنی مهاجمان این تیم‌ها در سال‌های اخیر متاثر از شرایط حاکم بر فوتبال ما و ضعف در گلزنی است و این نشان می‌دهد که فوتبال ما نه تنها در پست دروازه‌بانی بلکه در سایر پست‌ها با کمبود روبروست و اگر جدی برای حل این معضل قدم برندارد در آینده همین چیزی را نیز که داریم از دست می‌دهیم.