ماهی و ابزار

عکاسان طبیعت در سواحل کشور استرالیا با یک پدیده جدید و عجیب روبه‌رو شده‌اند که اصلا انتظار آن نمی‌رفت. ماهی‌ها در درخت تکاملی در رده‌های پایینی از تکامل مغز قرار دارند، بنابراین هیچ‌گاه تصور نمی‌شد که یک ماهی در حال استفاده از ابزار دیده شود. این ماهی استرالیایی، صدف‌های دریایی لذیذی را انتخاب می‌کند، آنها را در دهان می‌گیرد و با قدرت به صخره‌های ساحلی می‌کوبد.

زاویه برخورد و نحوه در دهان گرفتن صدف‌ها به‌گونه‌ای است که دهانه آن بعد از چند برخورد باز شده و ماهی می‌تواند یک شکم سیر، صدف نوش جان کند. البته بسیاری از دانشمندان این روش بیرون آوردن غذا از دل صدف را در دسته استفاده از ابزار رده‌بندی نمی‌کنند. این دانشمندان معتقدند که ابزار باید توسط جانور حمل و علیه شیء دیگری استفاده شود. اما از یک ماهی فاقد دست و پا آن هم در محیط آبی که ضربه زدن در آن حتی برای انسان نیز سخت است، چه انتظاری می‌رود. به همین خاطر بود که پس ازانتشار این تصاویر حدود 6 سال زمان برد تا دانشمندان هر دو گروه در تعریف استفاده از ابزار به توافق برسند. آنچه مسلم است این ماهی بخصوص از هوش برتری نسبت به همنوعان خود برخوردار است و می‌تواند با کمک ابزار و محیط پیرامونی خود ذخایر غذایی پنهان را استخراج و مصرف کند.

اکنون دانشمندان با پرسش‌های متعددی روبه رو هستند که از آن جمله می‌توان به این مورد اشاره کرد که اگر این نوع خاص ماهی قادر به استفاده از ابزار است، پس شاید سایر گونه‌ها نیز چنین توانایی‌هایی دارند ولی تاکنون مشاهده نشده است. آیا این توانایی اکتسابی است یا ماهی‌ها از بدو تولد چنین ویژگی منحصربه‌فردی را در ذات خود نهفته دارند؟ آیا اگر ماهی‌های جوان را از بدو تولد از والدینشان جدا کنیم، باز هم قادر به استفاده ابزاری از صخره‌ها برای بیرون آوردن گوشت صدف خواهند بود؟ اینها پرسش‌های جدیدی است که دانشمندان باید برای یافتن پاسخ‌های آنها وقت زیادی صرف کنند.