جندق، آرمیده‌ کنار کویر

در این سال‌ها کویر مرنجاب و مصر، از جمله مقاصدی بوده‌اند که گردشگران زیادی را به خود جلب کرده‌اند، اما مقاصد بیشتری می‌تواند وجود داشته باشد که خوب است کمی با آنها آشنا شویم.

جندق، از شهرهای کویری است با زیبایی‌های خاص خودش در منطقه کویر مرکزی ایران. این شهر از توابع خور و بیابانک نائین اصفهان است. دسترسی به این شهر، از 2مسیر امکان دارد: یک مسیر از سمت شاهرود است. کسانی که از این مسیر سفر می‌کنند 50کیلومتر پس از مصر به جندق می‌رسند و مسیر دیگر نیز از سوی نائین است و بیشتر کسانی که از مناطق مرکزی ایران قصد سفر به مناطق شمالی‌تر را دارند از این راه سفر می‌کنند.

به جهت تقسیمات کشوری، منطقه خور و بیابانک و جندق در حوزه استحفاظی استان اصفهان قرار دارد و این شهرستان در فاصله 350 کیلومتری شمال شرقی اصفهان قرار گرفته است.

جندق، شهری است کویری و آسمان کویری‌اش آشنای بسیاری از منجمان و علاقه‌مندان به ستاره‌‌هاست. کسانی که در آسمان این شهر به تماشای ستاره‌ها می‌نشینند، می‌گویند: آسمان نزدیک دیده می‌شود، آنقدر که فکر می‌کنی ستاره‌ها بالای سرت هستند و می‌توانی به آنها دست بزنی.

جندق به معنی «حاشیه کویر و زمین صاف» است. متوسط بارندگی در جندق کمتر از 100میلی‌متر است؛ اما از جمله ویژگی‌های مهم کویرنشینان ایران این است که از اندک آبی نیز بیشترین بهره را می‌برند و درست به همین دلیل علی‌رغم بارندگی اندک، جندق از محصولات کشاورزی بی‌نصیب نیست. گندم و جو از مهم‌ترین محصولاتی است که در این منطقه پرورش پیدا می‌کند و مشهور است که زعفران این منطقه بهترین و باکیفیت‌ترین زعفران ایران است و صدحیف که به دلیل کمبود منابع آبی میزان برداشت آن زیاد نیست.

به سبب همین بارش اندک، در بخش‌هایی از مناطق پیرامونی جندق پوشش گیاهی خاصی وجود دارد که از آن جمله می‌توان به درختان و درختچه‌های منطبق با آب شور مانند تاق، گز، روناس، اشنو، بادام کوهی، خارشتر، مارچوبه، شیرین بیان و... اشاره کرد.

علاوه بر این مناطقی که فاقد هرگونه پوشش گیاهی هستند نیز جذابیت‌های خاص خود را دارند. آنجا وزش باد، ریگ‌ها و شن‌ها را به حرکت درمی‌آورد و حجم‌های بدیعی می‌سازد که از مهم‌ترین جذابیت‌هایی است که همه ساله مسافران زیادی را به سمت جندق می‌خواند، علاوه بر این ویژگی‌ها، کویر منطقه جندق برای ورزش‌های کویری مانند اسکی روی ماسه نیز قابلیت دارد و در صورت مدیریت صحیح و سرمایه‌گذاری مناسب می‌توان از این موهبت برای بهبود وضعیت مردمان این بخش بهره گرفت.

یکی دیگر از جذابیت‌های این منطقه برای گردشگران، شترسواری است که نه تنها در این سال‌ها مورد توجه بازدیدکنندگان قرار گرفته است که موجب اشتغالزایی هم شده است.

حیات وحش جندق نیز از جهات مختلف حائز اهمیت است. کل و بز، قوچ و میش، خرگوش، قمری، کبک و تیهو و پاقرقره، انواع روباه معمولی و روباه شنی، گرگ، عقاب و البته پلنگ و یوزپلنگ از جمله گونه‌های حیوانی است که در این منطقه شناسایی شده است و همین تنوع حیات وحش باعث جلب گروه دیگری از گردشگران شده است.

از دیگر جذابیت‌های مهم جندق، قرار گرفتن در مسیر ریگ جن است که البته سفر به این منطقه از جمله کویرنوردی‌های ماجراجویانه است که برنامه‌ریزی خاص خود را می‌طلبد و حتما در فرصتی دیگر به شرح آن خواهیم پرداخت.

جندق در دل گسترده کویری‌اش، ادبا و مشاهیری را نیز تقدیم عرصه فرهنگ کرده است که از جمله می‌توان به یغمای جندقی اشاره کرد؛ فراتر از این افتخارات، این شهر کوچک کویری در دل تاریخ جای دارد.

مهم‌ترین نماد تاریخی جندق قلعه انوشیروان است. این قلعه از بزرگ‌ترین قلعه‌های کشور است و زمان ساخت آن به دوره ساسانیان برمی‌گردد. معماری این قلعه به صورتی است که در فصل گرما، هوای آن خنک و در فصل سرما هوای آن به نسبت گرم است. در داخل قلعه انوشیروان، هم‌اکنون مسجد جامع جندق قرار دارد که کتیبه‌های موجود در آن نشان می‌دهد که سال ساخت آن حداقل به سال 950 هجری قمری برمی‌گردد. منزل یغمای جندقی در درون این قلعه از دیگر جذابیت‌های آن است که به عنوان نماد فرهنگ و ادب کویر بر تارک آن می‌درخشد. و سخن آخر این‌که کویر را با سفر باید تجربه کرد، باید لمسش کرد، باید شب در آن خفت و با ستاره‌هایش سخن گفت و کویر جندق نیز از همین جنس است. خوب است که آن را تجربه کنید و شبی را مهمان مردم مهمان‌نواز کویر شوید. کویر هر‌چند خیلی وقت‌ها رنگی خشن از خود باقی گذاشته است، اما بیش از هر چیز باعظمت است و مردمانش مهربان و مهمان‌نواز!

مریم چهاربالش