مردی شبیه باران

اما این کلمات به تنهایی چگونه می‌توانند عمق هنر و اندیشه او را شرح دهند؟ آوینی فقط یک کارگردان نبود. اندیشمندی بود که اندیشه‌هایش را بر بال مستندهایش سوار می‌کرد. این‌گونه بود که حرف‌ها و اعتقاداتش به پرواز درمی‌آمدند و روح و ذهن جهانیان را سیراب می‌کردند.

در آن دوران شاید هیچ‌کس به اندازه او در ایران درباره مسائل تئوریک سینما مطالعه و تحقیق نکرده بود. آوینی در دوران ممنوعیت رسانه‌ای به نام ویدئو،‌ در برابر این محدودیت موضع گرفت و گفت: بنده منکر زیان‌های ویدئو نیستم، اما در عین حال درست نمی‌دانم که ما همچون بلازدگان، از حکمتی که در این بلیه عظما نهفته است غافل شویم. اکنون باید در این باره که چگونه ویدئو را مسخر خویش کنیم بیندیشیم و البته این کار جز با وصول به معرفت نسبت به ماهیت ویدئو و غلبه روحی بر حقیقت آن ممکن نیست. (فصلنامه فارابی ـ شماره 17 ـ زمستان 1371)‌

اعتقادات او ریشه در مطالعات گسترده‌اش در باب مسائل روز داشت. او همزمان از هنر هیچکاک، حقیقت هنر، هنر و عرفان، هنر انقلابی سخن می‌گفت و با دیدی انتقادی هنر هنرمندان روشنفکر نما را زیر تیغ نقد می‌برد.

او می‌گفت: تصور نکنید که من با زندگی به سبک و سیاق متظاهران به روشنفکری ناآشنا هستم. خیر. من از یک «راه طی شده» با شما حرف می‌زنم.

آوینی در کنار تالیف مقالات تئوریک درباره ماهیت سینما و نقد سینمای ایران و جهان، مقالات متعددی در مورد هنر جدید اعم از رمان، نقاشی، گرافیک، تئاتر، هنر دینی و سنتی، هنر انقلاب و... تالیف کرد که بیشتر آنها در ماهنامه سوره به چاپ رسید. طی همین دوران درخصوص مبانی

سیاسی‌ ـ اعتقادی نظام اسلامی و ولایت فقیه، فرهنگ انقلاب در مقابله با فرهنگ واحد جهانی و موضوعات دیگر تفکر و تحقیق کرد تا بتواند جواب‌هایی برای همه سوال‌هایی که داشت، پیدا کند. نام شهید آوینی با مجموعه آثار مستند روایت فتح گره خورده است. روایت فتح در سال‌های خون و آتش تصویری بشدت واقعگرا و حس‌برانگیز از حماسه دلاور مردان ایرانی ارائه می‌‌کرد. روایت فتح او هنوز که هنوز است بوی تازگی می‌دهد و در مناسبت‌های مرتبط با جنگ تحمیلی قابل استفاده است.اگرچه پرونده ‌8 ساله جنگ بسته شده، اما تاثیرات و بازخوردهای تلخ و شیرین آن هنوز ادامه دارد.

تاریخ 8 سال دفاع مقدس بخشی از هویت ملی و دینی ایرانیان را تشکیل می‌دهد و این بخشی از این تاریخ در آیینه روایت فتح متجلی شده است. این‌گونه است که رجوع دوباره به مستندهای روایت فتح حس ایمان و میهن‌پرستی بینندگانش را تقویت می‌کند.

او دانش‌آموخته رشته معماری بود. معماری را با علاقه زیاد یاد گرفت، ولی بعد از پیروزی انقلاب ایران بنا به ضرورت‌های انقلاب، آن را کنار گذاشت و به فیلمسازی پرداخت. از اولین کارهای او در گروه جهاد می‌توان به مجموعه «شش روز در ترکمن صحرا»، «سیل خوزستان» و مجموعه مستند «خان‌گزیده‌ها» اشاره کرد.

گروه جهاد اولین گروهی بود که بلافاصله بعد از شروع جنگ به جبهه رفت. عملیات والفجر 8 که شروع شد، گروه دیگر منسجم و منظم شده بود. همین شد که مجموعه تلویزیونی روایت فتح در همان حال و هوا شکل گرفت و تا آخر جنگ هم ادامه پیدا کرد. آوینی می‌گوید: انگیزش درونی هنرمندانی که در واحد تلویزیونی جهاد سازندگی جمع آمده بودند، آنها را به جبهه‌های دفاع مقدس می‌کشاند، نه وظایف و تعهدات اداری. روح کارمندی نمی‌توانست در این عرصه منشا فعل و اثر باشد. شهادت این فیلمساز در حین ساخت مستند «شهری در آسمان» رقم خورد. «شهری در آسمان» که به واقعه محاصره، سقوط و بازپس‌گیری خرمشهر می‌پرداخت، در ماه‌های آخر سال 1371 از تلویزیون پخش شد.

وی برای تکمیل این برنامه به فکه رفته بود؛ اما بر اثر اصابت ترکش مین در روز بیستم فروردین 1372 جان به جان آفرین تسلیم کرد و به خاطره‌ها پیوست. روحش شاد و راهش پر رهرو باد.