خانه تدین سمنان در حال مرمت

این خانه شامل 3 بخش اصلی است؛ حیاط اندرونی برای زندگی افراد خانواده، حیاط بیرونی برای پذیرایی از مهمانان و ملاقات‌های تجاری و یک فضای جانبی به عنوان بخش خدماتی وابسته به حیاط اندرونی که هر کدام از این بخش‌ها نیز 3 در ورودی مجزا دارند.

تفکیک عملکردهای مختلف در این منزل مسکونی، نمونه کاملی از معماری سنتی ایرانی در خانه‌های قدیمی را به نمایش می‌گذارد؛ فضاهای خصوصی زندگی شامل هشتی، دالان ورودی و حیاط اندرونی است که به‌طور غیرمستقیم به حیاط بیرونی و بخش خدماتی متصل می‌شود. عناصر تشکیل‌دهنده حیاط بیرونی نیز شامل اتاق‌های تابستان‌نشین، زمستان‌نشین، بهارخواب‌های شرقی و غربی، حوضخانه، اتاق‌های فرعی و انبار در ضلع غربی و شرقی آن است.

بخش تابستان‌نشین دارای بادگیر بلند و زیبایی است که علاوه بر تلطیف فضای حوضخانه و اتاق تابستانی، جلوه‌ ویژه‌ای نیز به نمای ساختمان بخشیده است. سقف‌های جناغی، تزئینات زیبای گچی و تراس‌های داخلی از دیگر ویژگی‌های معماری فضای تابستان و زمستان‌نشین است.

حیاط بیرونی که به منظور پذیرایی از مهمانان نامحرم ساخته شده است، با دسترسی مستقیم از کوچه منشعب به بازار، بیشتر نقش دفتر کار مالک خانه را داشته و شامل اتاق‌های بزرگ، راهروی مرتبط به حیاط اندرونی و زیرزمین مناسب جهت انبار کالا است که به سقف‌های چوبی و زیبا و سقف‌های جناغی مزین شده است.حیاط سوم یا همان بخش خدماتی خانه نسبت به سایر فضاهای خانه کوچک‌تر بوده و به منظور رفع نیازهای روزمره زندگی ساخته شده است، اما فاقد هر گونه تزئینات و معماری خاصی است. این بخش که شامل فضاهای اسکان خدمه، اصطبل، آشپزخانه و انبار هیزم بوده است، از یک طرف از طریق دالانی به حیاط اندرونی مرتبط است و از طرف دیگر به پیاده‌رو و محل معبر عمومی.

این بنا در عکس‌های میرزا عبدالله قاجار، عکاس مخصوص ناصرالدین شاه نیز دیده می‌شود. وی این تصاویر را طی سفر ناصرالدین شاه از تهران به مشهد مقدس و در سال 1284 هـ .ق به ثبت رسانده است. مرمت و بازسازی این خانه که هنوز هم کامل نشده، در سال 1373 آغاز شد و سپس کاربری جدیدی یافت به طوری که هم‌اکنون به عنوان ساختمان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.