جنگل‌های زاگرس در بخاری ها

به گزارش مهر، کارشناسان منابع طبیعی در مناطق جنگلی زاگرس با ابراز نگرانی نسبت به تخریب جنگل های این منطقه از کشور معتقدند اگر تمهیدات لازم برای اجرایی شدن طرح ارزشمند و بزرگ هدفمندی یارانه ها دیده نشود ممکن است تبعات این طرح برای پایداری منابع طبیعی، به ویژه رویشگاه های جنگلی مصیبت بار باشد.

هومان خاکپور متخصص منابع طبیعی و فعال محیط زیست در اینباره معتقد است: جایگزینی هیزم به دلیل افزایش قیمت سوخت های فسیلی و همچنین افزایش روند تبدیل زیر اشکوب جنگل به دیم زارهای کم بازده و افزایش دام موجود در آبادیهای جنگل نشین به دلیل نرخ بالای بیکاری و ارزان بودن نیروی کار در روستاها و پایین بودن سرانه ی درآمد خانوارهای روستایی تهدیدی جدی برای محیط زیست است.  

از سوی دیگر مدیرکل سابق جنگل های خارج از شمال کشور که چندی پیش از سمت خود استعفا داده با نگرانی از وضعیت خطرناک جنگل های زاگرس گفت: اگر این روند در زاگرس ادامه داشته باشد ظرف 20 سال آینده بزرگترین منابع آب شیرین ایران را با تخریب رویشگاه های زاگرس از دست خواهیم داد.

وی به تخریب کیفی و کمی جنگل های زاگرس اشاره کرد و افزود: تغییرات اقلیمی منابع آب شیرین را هدف گرفته است و با ادامه این روند وضعیت منطقه زاگرس تنش برانگیز می شود.

این متخصص جنگل اظهارداشت: اگر ما معتقدیم روستائیان نباید جنگل ها را قطع کنند باید سوخت مورد نیاز آنها تامین شود ولی متاسفانه این فرایند در دستور کار و اهداف بخش جنگل سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری نیست و آنها می گویند تامین سوخت به عهده ما نیست و اگر سوخت بدهیم خلاف قانون است در حالی که بنده معتقدم این شکل از مدیریت جنگل متعلق به 40 سال پیش است.

دکتر پیمان یوسفی آذر هم با تاکید بر اینکه عامل 50 درصد تخریب جنگل های منطقه زاگرس و ارسباران تامین سوخت از سوی اهالی جنگل  است ، می گوید: حضور دام در جنگل و زراعت عوامل تهدید کننده بعدی هستند که نظام بودجه ریزی حفاظت از جنگل ها باید در کار خود برای نجات جنگل های زاگرس بر اساس آن اقدام کند.

این متخصص امور جنگل با اشاره به اینکه تلاش های گسترده ای در سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیز داری کشور در حال انجام است ، اظهار داشت: زمانی که مسئولیت اداره جنگل های خارج از شمال را بر عهده داشتم با تغییر رویکرد برنامه ریزی روند سابق را تغییر داده و در جهت اصلا نظام بودجه ریزی اقدام شده است.

یوسفی آذر اظهارداشت:عده ای بر این باورند که با هزینه دولتی جنگل کاری کنند و از جنگل های دست کاشت محافظت شود در حالی که باید اولویت با جنگل های طبیعی باشد. نظام بودجه ریزی در جنگل باید تغییر کند و بر مشارکت مردم به عنوان مالکان اصلی جنگل ها تاکید شود.

مدیرکل سابق جنگل های خارج از شمال سازمان جنگل ها گفت: بدون مردم هیچ طرحی نتیجه نمی دهد چرا که اگر امکانات حضور مردم در جنگل ارائه نشود آنها کار خود را می کنند و قطع درختان نتیجه طبیعی حضور آنها است و اقدامی است که برای رفع مشکلاتشان به آن دست می زنند.

یوسفی آذر اضافه کرد: روستایی که در جنگل و اطراف جنگل زندگی می کند نیازهایش را بر مبنای محیط پیرامونش برآورده می کند و برآوردهای ما در سازمان جنگل ها نشان می دهد 50 تا 70 نوع وابستگی به جنگل در هر روستایی وجود دارد و تا امکانات برای او فراهم نشود نمی تواند در سرمای زیر 25 درجه به زندگی خود ادامه دهد ، بنابراین اقدام به قطع و سوزاندن درختان جنگلی می کند.

در همین رابطه یک متخصص محیط زیست کشور معتقد است: هجوم مردم روستایی به استفاده از درختان جنگلی برای جایگزین سوخت و تامین نیازهای زمستان بعد از هدفمندی یارانه ها قابل پیش بینی بود و کارشناسان حوزه منابع طبیعی  با توجه به بضاعت اقتصادی مردم جنگل نشین پیش بینی این وضعیت را کرده بودند.

محمد درویش گفت: علاوه بر جنگلهای طبیعی کشور در زاگرس، ارسباران، هیرکانی، جنگل های دست کاشت مناطق کویری که برای تثبیت شن و جلوگیری از بلند شدن خاک و کنترل شنزارهای بیابانی کاشته شده بودند مورد هجوم قرار گرفته و به شدت در معرض تخریب هستند.

وی تاکید کرد: در سیرجان، کرمان و مناطق بیابانی کشور درختانی که برای مقابله با بیابان کاشته شده اند مورد تخریب قرار گرفته اند اما به نظر می رسد دولت برای مقابله با این بحران ناخواسته می تواند تهدید را به فرصت تبدیل کند و  به سمت استحصال انرژی های نو برود.

درویش اظهار داشت: ساخت اجاقها و آبگرمکنهای خورشیدی می تواند کمک بزرگی به روستائیان بکند و آنها را از تخریب جنگلها باز دارد. با این حال دولت موظف است تا پایان برنامه پنجم، 5 هزار مگابایت برق از طریق منابع انرژی پاک تولید کند که می تواند از همین جا آغاز کند.

وی با اشاره به اینکه خود مسئول تدوین سند 20 ساله برنامه مدیریت بیابان ایران 1404 بوده اظهار داشت: در این سند تاکید شده برای جلوگیری از روند بیابانی شدن کشور به سمت استحصال انرژی های نو باید رفت و برای تکمیل طرح تحول اقتصادی و هدفمند سازی یارانه ها می توان این فرصت را برای همه ایجاد کرد.
 
همچنین هومان خاکپور متخصص منابع طبیعی در چهارمحال و بختیاری گفت: افزایش قیمت نفت و کپسول گاز، به دلیل بیکاری و نداشتن درآمد کافی برای تغییر وسایل تولید انرژی در منازل باعث روی آوردن اهالی روستاهای جنگل نیشین به قطع درختان جنگلی به منظور تامین سوخت شده است.

وی اظهار داشت: زنان روستایی برای تأمین هیزم مورد نیاز خود چندین کیلومتر راه صعب العبور را طی می کنند و با تحمل این کار سخت به نابودی جنگل کمک می کنند و  از سر ناچاری مرتکب جرائم زیست محیطی ناخواسته می شوند و از شرایط سخت زندگی شان گلایه دارند.
 
به گفته این متخصص منابع طبیعی؛ روند شتابان جایگزینی سوخت هیزمی با سوخت های فسیلی و نبود تمهیدات و برنامه های  حمایتی لازم جهت کنترل و مهار این روند ویرانگر که به وضوح در تمامی آبادی های پراکنده در رویشگاه های جنگلی زاگرس نیز قابل مشاهده است زنگ خطری جدی برای مسئولین و دستگاه های متولی صیانت و پاسداری از این زیست بوم های جنگلی در حال تخریب بوده که عدم واکنش مناسب به آن می تواند سبب وارد شدن خسارت های جبران ناپذیری به بلوط زارهای غرب کشور شود.