انقلاب شاعران جوان

هنگامی که از شعر جوان سخن گفته می‌شود 2 برداشت و نگاه وجود دارد؛ نخست شعری که شاعر آن در سنین جوانی آن را سروده باشد و دیگری منظور شعری است که هنوز به مرحله کمال و پختگی نرسیده است.

کد خبر: ۳۵۴۸۴۵

اما وقتی می‌خواهیم جریان شعر دفاع مقدس و به طور کل شعر متعهد را در 3 دهه اخیر مورد بررسی قرار دهیم با 2 نسل از شاعرانی روبه‌رو می‌شویم که اتفاقا هر 2 نسل بهترین آثار خود را با مضمون جنگ تحمیلی و مقاومت و دلاوری مردم در سنین جوانی سرودند که اتفاقا در نقطه مقابل تعریف ما از بی‌تجربگی و خامی شعر جوان قرار داشت.

با پیروزی انقلاب اسلامی و آغاز جنگ تحمیلی بسیاری از چهره‌های نامدار و پیشکسوتی که مردم آنها را به عنوان شاعر می‌شناختند یا به خارج از کشور کوچ کرده بودند یا در این ایام روزه سکوت گرفته بودند و در مقابل نسلی از هنرمندان و شاعران جوان با گرد هم آمدن در کانون هنر اسلامی (حوزه هنری امروز) سرآغاز و سرچشمه جریانی فرهنگی در ادبیات و هنر معاصر شدند.

اگر چهره‌هایی همچون مهرداد اوستا، علی موسوی گرمارودی یا حمید سبزواری را که پیش از انقلاب هم فعالیت جدی ادبی داشتند را فاکتور بگیریم درمی‌یابیم که آغازگران جریان شعر دفاع مقدس شاعرانی همچون قیصر امین‌پور، حسن حسینی، علیرضا قزوه، عبدالجبار کاکایی، سهیل محمودی،‌ ساعد باقری، سلمان هراتی و محمدرضا عبدالملکیان بودند که در آن روزگار هم در سن و سال جوانی بودند و هم شعرشان در عین کم تجربگی پر مایه بود.

به عنوان مثال «شعری برای جنگ» قیصر امین‌پور یا «خیابان هاشمی» محمدرضا عبدالملکیان همگی در سال‌هایی سروده شده‌اند که شاعران آن نه اسم و رسمی داشته‌اند و نه سن و سالی و به عبارتی هنگامی که بسیاری از بزرگان و پیشکسوتان در برابر واقعه عظیم و حماسه بزرگ دفاع مقدس سکوت می‌کنند و سعی می‌کنند آن را نبینند و به تصویر نکشند این جوانان هستند که به میدان می‌آیند و زبان گویای مردم می‌شوند.

این اتفاق به نوعی دیگر در سال‌های پس از پایان جنگ تحمیلی هم رخ می‌دهد و در حالی که برخی از همان جوان‌های دیروز به تکرار رسیده بودند یا از دوران درخشان شاعری خود فاصله گرفته بودند دوباره نسلی جوان از دل جریان شعر متعهد قدعلم می‌کند که برای آن من از تعبیر «انقلاب شاعران جوان» استفاده می‌کنم.

به بیان دیگر این شاعران جوان بودند که هم در آفرینش نوع جدیدی از شعر و هنر پس از پیروزی انقلاب اسلامی نقش مهمی ایفا کردند و هم در تداوم، رشد و کمال آن میدانداری کردند نکته‌ای که تا به امروز کمتر مورد توجه منتقدانی قرار گرفته است که شعر جوان را بیشتر به شکل شعری تجربی نگاه می‌کنند.