اجحاف در حق داروی داخلی

روز جمعه به مناسبت سال روز تولد محمدبن زکریای رازی، دانشمند و پزشک نامدار ایرانی در تقویم کشور ما روز داروسازی نامگذاری شده است، روزی که عنوانش در کشور ما خصوصا با رسیدن به رقم 95درصدی میزان تولید داخلی دارو، چالشی به عنوان کیفیت داروی داخل را در این چند سال به دنبال داشته است.

در واقع 95 درصد از داروهای موجود در بازار دارویی کشور تولید داخل است و 5درصد باقیمانده به برخی داروهای بیماران خاص اختصاص دارد که هنوز امکان تولیدش در ایران نیست و از سایر کشور‌ها وارد می‌شود.

برخی از این داروهای تولید داخل نیز نمونه خارجی دارند که ممکن است بیمار به دلخواه خودش یا توصیه پزشک خرید آن را به داروی ایرانی ترجیح دهد.کارشناسان این حوزه دلایل تمایل به خرید داروی خارجی را ناآگاهی پزشکان،سود جویی اقتصادی پزشکان وابسته به برخی از شرکت‌های وارد کننده داروی خارجی،باور اشتباه خود بیماران و در برخی موارد اثر بخشی بهتر داروی خارجی عنوان می‌کنند.

مسوولان دارویی کشور هم با تایید این فاکتورها معتقدند داروی داخلی استاندارد فارماکوپه‌های (مرجع تشخیص استاندارد دارو) آمریکا و اروپا را دارند و این یعنی داروی داخلی استاندارد لازم را دارد.

دکتر محمدرضا شانه‌ساز، مدیرکل نظارت بر امور دارو و موادمخدر وزارت بهداشت در این خصوص به «جام‌جم» می‌گوید: اگر ما در معرفی داروی داخلی چه در داخل کشور و چه در سطح بین‌الملل موفق نبوده‌ایم، علتش کیفیت داروی تولیدی نیست بلکه به منافع پرسود برند‌ها و شرکت‌های دارویی بر می‌گردد که سال‌هاست در این حوزه فعال هستند و ایران و کشورهای منطقه بازار خوبی برای آنها بوده است.

او به تولید داروی ایرانی ام اس اشاره و اظهار می‌کند: همزمان با تولید داروی ایرانی ام اس بسیاری اعتراض کردند و جو بدی علیه این دارو بود درحالی که در حال حاضر این دارو در کشورهای ارمنستان و سوریه به ثبت رسیده و در چند کشور هم در حال بررسی است.

به گفته شانه‌ساز سیاست‌های دارویی کشور در حال حاضر به سمت ارتقای کیفی دارو‌ها و خدمات دارویی در داروخانه‌ها متمرکز شده است.

سهم سالانه مردم در هزینه‌های دارویی 3هزار میلیارد تومان است یعنی به طور متوسط هر ایرانی سالانه 5بار نسخه گرفته و به داروخانه مراجعه می‌کند.

به عبارتی تعداد مراجعه سالانه ایرانیان به داروخانه‌ها 35میلیون بار است که این عدد با توجه به حساسیت این کالا که مصرف نادرست یا بی رویه آن می‌تواند نتیجه عکس داشته باشد، رقم قابل ملاحظه‌ای محسوب می‌شود.

دکتر مهدی محمدزاده، رئیس انجمن مدیریت اقتصاد دارویی ایران با تایید این آمار می‌گوید: دارو یک ماده شیمیایی و حتی خطرناک محسوب می‌شود که به دلیل نبود نظارت، آگاهی و حساسیت لازم مصرف آن در کشور بی‌رویه و غیرمنطقی شده است.او با ضروری اعلام کردن بازنگری در سیستم نظارت دارویی در کشور معتقد است: عدالت در نظام سلامت و دارویی کشور باید اجرا شود.

او اساس این عدالت را دسترسی مردم به داروی با کیفیت داخلی و حق انتخاب و امکان دسترسی به داروی خارجی می‌داند و تاکید می‌کند: داروی ایرانی استاندارد لازم را دارد و اگر در مواقعی اثربخشی لازم را نداشته دلیلی بر کیفیت نامناسب آن نیست چرا که امکان دارد دارویی خارجی هم اثر بخشی کاملی برای یک بیمار نداشته باشد و کیفیت دارو و اثربخشی آن 2 موضوع متفاوت است.

به گفته محمدزاده، سود دارو در سال 2009، در سراسر دنیا 92میلیارد دلار بوده که 20 درصد این مبلغ یعنی 180میلیارد دلارآن هزینه تبلیغات دارویی شده است.

او با اشاره به ممنوعیت تبلیغات دارویی در سراسر دنیا ادامه می‌دهد: با وجود این ممنوعیت، رقم 180 میلیارد دلار نشان می‌دهد که برندهای دارویی با استفاده از روش تقاضای القایی به فروش دارو دست می‌یابند.به گفته رئیس انجمن مدیریت اقتصاد دارویی ایران تقاضای القایی یعنی روش‌های غیر مستقیمی که پزشکان و بیماران را به طرف خرید دارویی با برند خاص سوق می‌دهد یا در کشور ما سبب می‌شود داروی خارجی بهتر از داروی داخلی به نظر برسد.

گذشته از بحث کیفیت دارو که مسوولان باید مردم و حتی پزشکان را به این باور برسانند که داروی تولید داخل بی‌کیفیت نیست، مصرف صحیح و منطقی دارو نیز به اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی نیاز دارد.

متاسفانه مسوولان دارویی کشور تنها به دفاع از کیفیت داروی تولید داخل در مواجهه با رسانه‌ها مشغول هستند و از اثر‌گذاری آموزش و فرهنگ‌سازی غافل شده‌اند.

تعداد دارو‌های نوشته شده در نسخ پزشکی ایران به‌زعم مسوولان چند برابر استاندارد دنیاست، از طرفی مصرف خودسرانه دارو هم مشکل دیگر این حوزه است. با این تفاسیر بهتر است کار آموزشی و فرهنگی در این خصوص انجام شود.شاید اگر محمد زکریای رازی در عصر ما زندگی می‌کرد به جای کشف الکل به دنبال کیفیت داروی داخلی بود و یا توجیه مردم برای مصرف صحیح داروها.

مستوره برادران نصیری / گروه جامعه