نشاط، حاصل ورزش کودک

برنامه «ورزش، نشاط، کودک» را رادیوی ورزش برای مخاطبان کودک خود تهیه و پخش می‌کند، زیرا آنها معتقدند که کودکان غیر از تغذیه سالم و پوشاک مناسب، احتیاج به نشاط هم دارند.

وارد استودیو می‌شوم. سیدمحمدی مشغول شنیدن یک سی‌دی موسیقی است. پشت اتاقک شیشه‌ای هم آسیه گرجی و لیلا صابونچی با شیطنت خاص کودکانه‌شان حضور دارند و آن‌سو‌تر دکتر محمد پورکیانی، کارشناس برنامه را می‌بینم.

آرم برنامه پخش می‌شود:  

پاشو پاشو کوچولو

بالا و پایین بپر

بشین و پاشو با شادی

مثل پروانه پر زن

دستاتو بالا ببر

بالا بالا بالاتر

این ور و اون ور بدو

تو مثل یک قاصدک

گوش کن برنامه‌ات را

ورزش، نشاط و کودک

پس از آن صابونچی برنامه را شروع می‌کند: «ای سلام دوباره» و گرجی ادامه می‌دهد: «ای صدای همیشه».

صابونچی می‌گوید: «اول و آخرینی» و گرجی ادامه می‌دهد: «ای خدای همیشه» پس از این‌که سیدمحمدی موسیقی‌ای شاد پخش می‌کند، صابونچی می‌گوید: «به نام خدای دشت و بیشه» و گرجی بانشاط‌تر از دقیقه‌ای پیش می‌گوید: «خدای خوب و خدای همیشه». برنامه با قطعه شعری شروع می‌شود، پس از سلام و علیک مجریان برنامه با مخاطبان خود محمد پورکیانی، کارشناس برنامه با بچه‌ها سلام و احوالپرسی می‌کند و می‌گوید: «بچه‌های عزیز بعضی وقت‌ها فکر می‌کنیم هنگام مسابقه اگه خطایی انجام بدیم خب فوقش اخطار می‌گیریم یا یک کارت زرد یا قرمز می‌گیریم ولی بچه‌های عزیز باید بدونید که کار با گرفتن اخطار و کارت تموم نمی‌شه، بلکه ما در این خطا باعث آسیب انسانی شدیم و باید دقت کنیم. با یاد گرفتن قوانین و مقررات از خطا کردن در زمین و ورزش جلوگیری کنیم.» بعد از توصیه پورکیانی به کودکان بخش «داستانک» پخش می‌شود. در این قسمت صابونچی از زبان دوچرخه‌ای که صاحبش با آن در تابستان بازی می‌کند، صحبت می‌کند.

پس از پخش یک موسیقی شاد کودکانه، گرجی می‌گوید: «شما بچه‌های عزیز، رادیو ورزش را انتخاب کرده‌اید و برنامه «ورزش، نشاط، کودک» را می‌شنوید.» سیدمحمدی اشاره می‌کند که گرجی ماجراهای فیل و مورچه را اعلام کند، پس از آن گرجی می‌گوید: «ماجراهای فیل و مورچه.» صابونچی نقش «فیل» و گرجی نقش «مورچه» را اجرا می‌کنند. فیل و مورچه دو دوست صمیمی هستند و از اتفاقاتی که برایشان رخ می‌دهد، با هم صحبت می‌کنند و مسائلی را که نمی‌دانند از هم می‌پرسند.

ماجرای امروز «فیل و مورچه» درخصوص بازی‌های خانوادگی و دسته‌جمعی است. این که فیل خیلی دوست داره مثل دوستش فیلو بتونه با مادر بزرگ و پدر بزرگش بازی کنه.

پس از آن گرجی از کارشناس ثابت برنامه می‌پرسد آیا بازی‌های خانوادگی به رشد فکری و تندرستی بچه‌ها کمک می‌کند؟ پورکیانی می‌گوید: «بازی‌هایی که گروهی انجام می‌شود بخصوص بازی‌هایی که در خانواده انجام می‌دهیم، جدا از این‌که لذت می‌بریم یک گرمی خاصی هم ایجاد می‌کند که توصیه می‌کنیم بچه‌های عزیز در طول هفته و ماه از این بازی‌ها انجام دهند. چون نه‌تنها به رشد فکری و تندرستی بچه‌ها کمک می‌کند بلکه عشق و علاقه به خانواده را هم بیشتر می‌کند».

کارشناس برنامه بعد از آن حرکت ورزشی امروز را اعلام می‌کند و می‌گوید: «بچه‌های عزیز آماده بشید. تمرین امروز یک تمرین دو نفره است. دوبه‌دو روبه‌روی هم قرار بگیرید، نفر اول هر دو دست را از پهلو بالا آورده و در امتداد شانه نگه داره، حالا نفر دوم با دو دستش ساعد هر دو دست نفر اول را می‌گیره، نفر اول سعی می‌کنه هر دو دستشو به هم نزدیک کنه و نفر دوم با مقاومتی که انجام میده سعی می‌کنه از نزدیک شدن دست‌های نفر اول جلوگیری کنه. ولی یادتون باشه با 50 درصد نیرو مقاومت کنید تا نفر اول هم بتونه دستاشو به هم نزدیک کنه».

پس از خواندن شعری در مورد کودک برنامه تمام می‌شود. در فرصتی که پیش می‌آید از سیدمرتضی محمدی، تهیه‌کننده این برنامه که تقریبا سابقه 20 سال برنامه‌سازی در رادیو را دارد می‌خواهم که درخصوص موسیقی‌هایی که در برنامه استفاده می‌کند، صحبت کند.

او می‌گوید: «بیشتر از موسیقی‌های کودک چه داخلی و چه خارجی که در آرشیو صداوسیما موجود است، استفاده می‌کند».

محمدی که 11 سال تهیه‌کننده شبکه ورزش با برنامه‌های مختلف «یه حرف تازه»، «جهان فوتبال»، «پنجره‌ای رو به شب» و تهیه‌کننده برنامه کودک «باز باران» است، می‌گوید: «کار برای کودک را دوست دارم، شاید باور نکنید حتی اگر در تاکسی بچه‌ای را ببینم زود با او ارتباط برقرار می‌کنم».

این تهیه‌کننده رادیو ورزش ادامه می‌دهد: «مسلما هرچیزی که مخاطب آن کودک است با دیگر مسائل فرق دارد، به عنوان مثال دندانپزشکی کودک یک تخصص ویژه است که همه دندانپزشکان از عهده آن برنمی‌آیند. حتی وقتی می‌گوییم کتاب کودک یعنی این که نویسندگانی که تخصصشان کودک است، آن را نوشته‌اند. حوزه ورزش برای کودک تخصصی است چون مخاطب آن خاص است و هرچه که به آن مربوط می‌شود، خاص است. یک تهیه‌کننده برنامه ورزشی با مخاطب کودک بایستی ببیند کودک به چه چیزهایی احتیاج دارد. ما سعی کرده‌ایم در حد توانمان به آنچه که کودک می‌بیند، لمس می‌کند و لذت می‌برد نزدیک‌تر شویم.»

او در ادامه می‌گوید: «کودک احتیاج به زبانی دارد که به او نزدیک شود و ما به آن زبان دست یافته‌ایم. آموزش و پرورش برای کودکان ابتدایی خود از معلمان زن استفاده می‌کند، می‌دانید چرا؟ به خاطر این که بچه وقتی از محیط خانه وارد محیط اجتماع می‌شود با کسی که مانند مادرش است، روبه‌رو شود چون بچه تا 6 سالگی به مادرش وابسته است برای همین در محیط آموزش هم بایستی با کسی ارتباط برقرار کند که بتواند مانند مادرش با او رفتار کند برای همین ما در برنامه «ورزش، نشاط، کودک» از دو مجری خانم که با بچه‌ها براحتی ارتباط برقرار کنند، استفاده کرده‌ایم».

او ادامه می‌دهد: «ما در نمایش و کل برنامه ضمن این‌که از مستقیم‌گویی و نصیحت پرهیز کرده‌ایم، سعی‌مان بر این بوده که مطالب برنامه همچون توجه به ورزش، بهداشت شخصی، حریم خصوصی و پرهیز از پرخوری را در قالبی شاد انتقال دهیم و همه این مفاهیم را در قالب نمایش مطرح می‌کنیم. در کاراکترمان از انسان استفاده نکرده‌ایم بلکه از دو تیپ (فیل و مورچه) بهره برده‌ایم، چون کودکان با این دنیا زودتر خو می‌گیرند و مطالب را گوش می‌دهند و هیچ موقع برایشان این سوال پیش نمی‌آید که این موجود که با آنها ارتباط برقرار کرده آدم است یا فیل.

معصومه ذباح، نویسنده و سردبیر برنامه «ورزش، نشاط، کودک» از آبان 1372 با نویسندگی برنامه «شب بخیر کوچولو» و «بچه‌های انقلاب» که بعدا به بوی «گل آفتاب» تغییر نام داد همکاری خود را با رادیو شروع کرده است.

وی می‌گوید: «تقریبا به مدت 2 سال است که برنامه کودک (ورزش، نشاط، کودک) را سردبیری و نویسندگی می‌کنم، این برنامه هر روز از ساعت 40/6 صبح از شبکه ورزش پخش می‌شود و همچنین برنامه «کانون مهر» را از صدای آشنا نویسندگی و سردبیری می‌کنم.»

ذباح درخصوص این برنامه می‌گوید: «شروع برنامه کودک در رادیو ورزش زمانی صورت گرفت که همراه دکتر پورکیانی برای آموزش و پرورش استان تهران طرحی را ارائه کردیم که ورزش صبحگاهی با ترانه و آهنگ هر روز صبح در تمام مدارس ابتدایی اجرایی شود. آقای ندیری، مدیر رادیو ورزش وقتی سی‌دی این ورزش صبحگاهی را شنید پیشنهاد کرد یک برنامه کودک برای این شبکه ساخته شود، طرح اولیه را برای وی بردیم و آرم ساخته شد».

وقتی از ذباح میزان مخاطبان برنامه را می‌پرسم می‌گوید: «این برنامه چون ساعتی پخش می‌شود که کودکان در حال رفتن به مدرسه هستند و از آنجا که شبکه ورزش یکی از شبکه‌های پرمخاطب است در نتیجه استقبال خوبی از برنامه ما شده است و با وجودی که از خود برنامه نظرسنجی نشده، اما با تلفن‌هایی که داریم و نظرخواهی از مدارس، خوشبختانه برنامه مخاطبان خوبی دارد».

آسیه گرجی، مجری و بازیگر نقش مورچه در برنامه «ورزش، نشاط، کودک» از سال 1372 زمانی که فقط 10 سال داشته، همکاری خود را با سازمان صداوسیما و با برنامه «بچه‌های انقلاب» رادیو شروع کرده است، او می‌گوید: به کارم خیلی علاقه دارم. بعضی‌ها از من می‌پرسند «زمانی که محصل بودی این کار لطمه‌ای به درس‌ات نمی‌زد» که در جواب آنها می‌گویم اتفاقا نه‌تنها با مشکلی روبه‌رو نشدم بلکه انگیزه بیشتر و بهتری به من می‌داد تا درس‌هایم را بهتر بخوانم.

گرجی که در حال حاضر با شبکه‌های ورزش، تهران، جوان، ایران و صدای آشنا همکاری می‌کند درخصوص کار برای مخاطب کودک می‌گوید: «این کار را دوست دارم و همیشه بعد از اجرای این برنامه احساس شادابی و سرزندگی می‌کنم».

گرجی ادامه می‌دهد: «کارم را مدیون تلاش‌های مادرم می‌دانم. مادرم کارمند دانشگاه تهران هستند. وقتی علاقه زیاد من را به بازیگری دیدند به واسطه یکی از استادان دانشگاه تهران آقای دکتر عناصری که یکی از کارشناسان برنامه‌های رادیویی بودند به آقای شرفی معرفی شدم. ایشان از من تست بازیگری گرفتند و پس از جواب مثبت صبح همان روز من را به آقای حمزه کارگردان برنامه بچه‌های انقلاب معرفی کردند. من هر روز این برنامه را قبل از رفتن به مدرسه می‌شنیدم. هیچ وقت فکر نمی‌کردم یک روز خودم هم بازیگر این برنامه شوم. به لطف خدا در کارم پیشرفت کردم و بعد از 3 سال توانستم با گروه‌ها و شبکه‌های مختلف غیر از کودک هم همکاری کنم.»

محمد پورکیانی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی که به عنوان کارشناس با این برنامه همکاری می‌کند، در خصوص تهیه برنامه ورزشی برای مخاطب کودک می‌گوید: «وقتی که صحبت از کودک و نوجوان می‌شود طبعا همه موارد و مسائلی که مربوط به کودک و نوجوان است همچون توانایی‌های جسمانی، رشد عقلانی و توانایی‌های روانی بایستی در نظر گرفته شود و ضمن آشنایی با این موارد نسبت به ارائه برنامه‌های ورزشی اقدام کرد. یعنی زمانی که کودک به لحاظ جسمانی هنوز توانایی شوت کردن توپ را ندارد چطور می‌توانیم بگوییم این طور شوت بزن یا نزن همچنین باید به گونه‌ای برنامه‌های کودک و نوجوان بویژه در بخش ورزشی ارائه شود که ضمن بهبود توانایی‌های جسمانی از بروز آسیب و صدمه به آنها نیز جلوگیری شود.»

وی درخصوص این برنامه می‌گوید: «در این برنامه سعی شده تا مفاهیم مختلف تربیت بدنی، ورزش، بازی و تفریح به شکل‌های مختلف در قالب نمایش، پرسش و پاسخ و تمرینات و توصیه‌هایی که ارائه می‌شود، مطرح شود. هر برنامه‌ای که تهیه می‌شود از قبل درباره موضوع نمایش‌ها، توصیه‌هایی که باید در این خصوص انجام شود و نوع تمرینات و حرکات ورزشی، مطالعه و کار کارشناسی انجام می‌گیرد و از آنجا که برنامه ما از رادیو پخش می‌شود در تمرینات گفتاری باید به گونه‌ای عمل شود تا شنونده بتواند حتی بدون دیدن حرکات نسبت به اجرای صحیح حرکات ورزشی اقدام کند.»