روند توسعه متروی تهران

 رادیو گفت و گو: مترو یکی از ارکان اصلی حمل و نقل شهری است که نقش بسزایی در تسهیل تردد شهروندان ایجاد می کند . این در حالی است که در آستانه بهره برداری از خط 4 مترو تنها به تست گرم این خط اکتفا شد.
آقای مهندس هاشمی، روند توسعه و ارائه خدمات مترو را شما چگونه ارزیابی می کنید؟

هاشمی: همانطور که می دانید با پیگیریهای شورای اسلامی شهر تهران که تقاضایشان از شهردار تهران ساخت 22 کیلومتر مترو در سال بود تا به برنامه 5 ساله شهرداری برسند ، آقای قالیباف با توجه به محدودیتهای مالی که وجود داشت، دستورساخت 15 کیلومتر در سال را دادند و ما برنامه ها را تقریباً از 4 سال پیش بر همین منوال شروع کردیم.

خوشبختانه امسال که در سال 89 هستیم، نتیجه تمام فعالیتهای شورای اسلامی شهر تهران و شهرداری تهران به شکوفایی رسیده و شاهد افتتاح تعداد زیادی ایستگاه و طول خط خواهیم بود. به این صورت که ما از اول امسال بخش فرهنگسرا را در شرقی ترین نقطه تهران در خط دو افتتاح کردیم، همچنین در خدمت آقای قالیباف، خط 4 مترو تهران در شرقی ترین نقطه تهران در خیابان پیروزی در انتهای  آن میدان کلاهدوز رسید و 5.5 کیلومتر از خط افتتاح شد و به همین ترتیب در سال 89 ان شاءالله  هر ماه  ما افتتاح خواهیم داشت و طول خطوط مترو به شدت افزایش می یابد.

 تعداد ایستگاهها حداقل 10 تا 12 ایستگاه افزایش پیدا می کند. منتها این نتیجه فعالیتهای مستمر چند سال اخیر،مخصوصاً سه چهار سال اخیر بود که امروز به شکوفایی می رسد.
 
رادیو گفت و گو: درحالی که در اقدام اخیر باید خط 4 مترو مورد بهره برداری قرار می گرفت ولی فقط به تست گرم اکتفا شد . چه عواملی باعث بروز این قضیه شد؟

هاشمی: همانطور که گفته شد، وقتی ما ایستگاه را راه اندازی می کنیم، به دلیل اینک کمبود واگن داریم و منابع لازم برای تأمین واگن،البته از نظر قانونی تأمین شده ولی هنوز در اختیار شرکت مترو قرار داده نشد، باعث خواهد شد که ما نتوانیم سرویس تمام وقت، مخصوصاً در پیکی که مسافران زیادی داریم به مردم دهیم. لذا نظر آقای قالیباف این بود که به جای افتتاح امروز اسم آن را تست آزمایشی یا تست گرم بگذاریم. ان شاءالله وقتی واگن ها رسید خط را به  بهره برداری برسانیم و بتوانیم یک سرویس مناسبی در اختیار شهروندان قرار دهیم.
 
رادیو گفت و گو: آقای مهندس چمران، در حالی که کشور در مسیر اجرای لایحه هدفمند کردن یارانه ها قرار دارد،یکی از اولویتهای موجود افزایش خدمات حمل و نقل عمومی است. تا چه اندازه در این زمینه تدابیر ویژه برای توسعه مترو در نظر گرفته شده است؟

 چمران: آنچه وظیفه شورای اسلامی شهر بوده، در حد امکان و حتی فراتر از شرایط دیگر. حتی ما گفتیم خیلی از پروژه های دیگر تعطیل شود یا کمتر به آنها توجه شود و مترو در اولویت قرار گیرد و نیازمندی های مترو را آن میزانی که شهرداری  می توانسته تأمین کرده و در بودجه سالیانه شهرداری و در بودجه برنامه 5 ساله ای که برای شهر تهران تنظیم شده، همه اینها را دیده.حالا دیگر بستگی به این دارد که چه میزانی از بودجه های عمومی کشور بتواند استفاده کند.

 چون طبق قانون آنچه که در شورای شهر و شهرداری برای مترو خرج می کنیم، همان میزان را هم می بایست در بودجه عمومی دولت پیش بینی و پرداخت شود ولی عموماً ما این سالهای اخیر دو برابر دولت و شاید هم گاهی اوقات بیشتر به مترو پرداختیم و بودجه عمومی دولت آنچه در مجلس تصویب شده کمتر از این مقدار و حتی نیمی از این مقدار بوده است.

ما در همین سال جاری حداقل حدود 800میلیارد تومان حداقل پیش بینی کردیم که پرداخت شود . بودجه ای که در مجلس تصویب شده، چیزی حدود سیصد و خرده ای میلیارد تومان است که ان شاءالله این هم به تخصیصات نخورد و صد درصد پرداخت شود. چون سال گذشته متأسفانه صد در صد پرداخت نشد. بنابراین شورا آنچه که وظیفه اش بوده و طبق طراحی که کرده تصمیمش بر این است که ان شاءالله بتواند این کار را به خوبی انجام دهد. منتها فقط با اعتبار و بودجه شهرداری،هیچ پروژه بزرگ ریلی در کشور نمی تواند به نتیجه برسد. البته شهرهای دیگر میزان دریافت کمکشان بیشتر است.

 تهران با شرایط کنونی و فعلی اش، متأسفانه میزان دریافت کمکش کمتر از حدی بوده که شهرداری هم در شورا در بودجه های سالیانه خود پیش بینی کرده است. ان شاءالله که همین هم که پیش بینی شده و ما خدا را هم شکر می کنیم که حالا این میزان پیش بینی شده ان شاءالله به خوبی پرداخت شود. البته در انتظار آن مصوبه دوم و بسیار خوب مجلس شورای اسلامی هستیم که یک هزار میلیارد تومان برای متروی تهران در نظر گرفته شده که حالا به مجمع تشخیص مصلحت رفت.

آنجا هم تصویب کردند که این یک میلیون دلار به متروی تهران پرداخت شود، ان شاءالله که این را هم بتوانیم دریافت کنیم.
 
صابری: در مجموع نگاه کمیسیون عمران و مجلس شورای اسلامی به  مترو و کلان شهرها نگاه عام و نگاه ملی است. به این عنوان که فکر نمی کنند مترو مخصوص تهرانی هاست. با این دیدگاه همیشه برنامه ها را تعقیب 
می کرده که خلاصه برنامه ای تنظیم کند که در مجموع مترو از منابع ملی،سهم بیشتری بگیرد.

شهرداری سهم خود را داده و در مجموع وظیفه مجلس بوده منابع ملی را پیگیری کند و چند وقت پیش قانونی را مصوب کرد که دو میلیارد دلار، در مجموع دو هزار میلیارد تومان، هزار میلیارد تومان مخصوص متروی تهران و حدود 700 میلیارد تومان مخصوص کلان شهرها و 300 میلیارد تومان هم مخصوص بقیه شهرها.

 در مجموع بحث متروی تهران حدود 1000میلیارد تومان در مجلس مصوب شد. خوب ایرادهایی داشت رفت به مجمع تشخیص و نهایتاً قانون شده که باید دولت از صندوق ارزی در اختیار مترو قرار دهد. با یک نگاه ملی که واقعاً به آن اهدافی که تعریف شده برسد ولی تا جایی که اطلاع دارم این  هنوز عملی نشده، مخصوصاً کمیته حمل و نقل و کمیسیون عمران ما به جد پیگیر هستیم و چند وقت پیش هم جلسه ای داشیم با حضور مسئولین بانکها،بانک مرکزی، حتی آقای مهندس هاشمی هم در این جلسه حضور داشتند و انگونه که توضیح میدادند متأسفانه هنوز این پول در اختیار متروها قرار نگرفته  است.
 
رادیو گفت و گو: با توجه به شرایط امروز مترو که شاهد فاصله های توقف هستیم آیا این امر توجیه پذیر است؟
 
 صابری: خیر توجیه پذیر نیست . بیشتر خود دولت است که باید ساز و کارهایی بدهد که زودتر این پول آزاد شود و در اختیار قرار گیرد. کمیسیون عمران و کمیته حمل و نقل هم پیگیر هستیم که ان شاءالله حل مشکل حل شود. ولی از نظر ما توجیه پذیر نیست که زمان تلف شود و به نفع مردم نیست.
 
رادیو گفت و گو: آقای مهندس هاشمی،آقای صابری می گویند این قضیه توجیه پذیر نیست، نظر شما چیست؟
 
 هاشمی: همانطور که ایشان فرمودند، می دانید که مجلس شورای اسلامی در جهت لایحه هدفمند کردن یارانه ها تصمیم گرفت و طرحی را به صحن مجلس برد تا کمک کند قطارهای  شهری در کل کشور هم در تهران  هم در شهرهای شیراز، اهواز، مشهد ، کرج ، تبریز و قم و خلاصه در 7 کلانشهر یک ظرفیت بالایی توسط مترو جابه جا شود. یعنی حدود 6 میلیون سفر در روز انجام شود و به این جهت بود که پافشاری کردند روی قانون دو میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی که کمک کنند به راه اندازی هر چه سریعتر این متروها.

 می دانید که اکثر این متروها کارشان از مدتها پیش آغاز شده،بعضی از این متروها بیش از 7،8 سال است که شروع شده . مترو مشهد10 سال است که کارش آغاز شده و همه شان تقریباً نزدیک راه اندازی هستند و مشکل اصلی شان هم ساخت و ساز نیست ، مشکل خرید تجهیزات و عمدتاً هم خرید واگن است.

از این جهت بود که مجلس شورای اسلامی با توجه به اهمیت موضوع و آگاهی از این موضوع،پافشاری کرد روی قانون استفاده از حساب ذخیره ارزی برای متروها و مبلغ دو میلیارد دلار و همین پافشاری باعث شد که قانون تصویب و در 26 اسفند  88 به دولت ابلاغ شد.

 همه قطارهای شهری رفتند، پرونده شان را در سیستم بانکی باز کردند. تقاضاهایشان را بردند و الان آماده جدی برای استفاده از این مبلغ هستند. متأسفانه با توجه به اینکه قانون از طرف دولت و ریاست محترم جمهوری هنوز ابلاغ نشده و به احترام اینکه هنوز قانون از طرف ریاست جمهوری ابلاغ نشده،آقایان دست نگاه داشتند تا این قانون ابلاغ شود و این کار را طوری انجام دهند که کدورتی در سیستم دولت پیش نیاید.

 خواسته ما الان این است، با توجه به حمایتی که شورای اسلامی شهر تهران می کند، شهرداری تهران می کند، بودجه های نقدی و غیر نقدی به آن اختصاص می دهند که عمدتاً این بودجه ها می تواند در تونل و ایستگاهها هزینه شود.

 این بودجه ارزی می تواند جهت تأمین تجهیزات مورد استفاده قرار گیرد،لذا خواهش ما این است که هر چه سریعتر این قانون ابلاغ شود و ما بتوانیم با کارخانجات داخلی که قرارداد بستیم برای تأمین واگنهای تجهیزات،  زودتر تجهیزات واگن را به خط برسانیم و ان شاءالله بیش از 5 مترو در سال 89 در کشور راه اندازی شود.
 
رادیو گفت و گو: با توجه به این صحبتهایی که اشاره فرمودید و همین طور نیاز به بودجه  لازم ، آیا بهتر نیست اول بودجه لازم تهیه شود و بعد دنبال افزایش کیفی باشیم؟
 
هاشمی: می دانید که عمدتاً در سیاستهای دولت و شهرداری اینگونه تقسیم کار شده بود که مجموع زیربناها یعنی تونل و ایستگاه عمدتاً توسط شهرداری ایجاد شود که بحث تملک و مشکلات شهری دارد و در مورد تجهیزات، مخصوصاً واگن دولت کمک کند.

با توجه به اینکه شهرداریها دارند وظیفه خود را انجام می دهند، مخصوصاً شهرداری تهران ،آقای قالیباف اصرار زیادی در ساخت زیربناها دارند. می دانید که باید بیش از 100 کیلومتر تونل راه اندازی کنیم. لذا ما باید با سرعت تونل بسازیم. فقط باید دولت کمک کند که ما بتوانیم تجهیزات را بیاوریم و این می دانید که پولی که در شهرداریها الان مصرف می شود، خیلی سخت است که بتواند برای تجهیزات مصرف شود. چرا که ما از بودجه های غیرنقدی استفاده می کنیم و این بودجه های غیرنقدی معمولاً با سرمایه گذارهایی قرارداد بسته می شود که طول ایستگاهها را می سازند و در کنار آن مجتمع های ایستگاهی می سازند و همین باعث توسعه مترو در تهران شد.
 
رادیو گفت و گو: آقای مهندس هاشمی، آیا  بهتر نیست قبل از این که ایستگاهها گسترش یابد این قضیه بودجه حل شود ؟

هاشمی:حل شده. وقتی که قانون قانون شد. سال گذشته بیش از 8 ماه وقت گذاشته شد تا این قانون تصویب شد. درماه 12 ابلاغ شد. یعنی زحمت کشیده شد، قانون شد و الان باید پراخت شود. وقتی پرداخت نمی شود کارها دچار گسستگی می شود.
 
 صابری:این صحبت آقای هاشمی درست است و باید در مجموع در کمیسیون عمران هم پیگیری کنیم که این بودجه در اختیار قرار گیرد ولی در هر صورت روی فرهنگ عمومی هم مخصوصاً از نظر فرهنگ رانندگی و اثرگذاری روی ترافیک هم  شهرداری باید کارهایی انجام بدهد.